Các doanh nghiệp khai thác than phải chịu trách nhiệm chính

27/03/2007 22:10

Vào tháng 10, 11-2006 Báo Quảng Ninh đã có các bài viết phản ánh về các công trình thuỷ lợi ở Đông Triều đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do hoạt động khai thác than lộ thiên của các doanh nghiệp ngành Than trên địa bàn gây nên. Để xác định nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và tìm ra các biện pháp khắc phục, vừa qua đoàn thanh tra của Sở Tài nguyên và Môi trường đã tiến hành kiểm tra thực địa các hồ thuỷ lợi này.

Các doanh nghiệp khai thác than phải chịu trách nhiệm chính ảnh 1 — Bãi thải của Công ty Than Mạo Khê ngày càng bồi lấp lòng hồ Cầu Cuốn (xã Yên Thọ, Đông Triều)

Đoàn đã kiểm tra 3 đơn vị, đó là: Công ty Than Mạo Khê, Công ty Than Uông Bí và Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Dịch vụ TKV. Hiện nay Công ty Than Mạo Khê đang khai thác than lộ thiên tại vỉa 8 cánh Nam và khai thác than hầm lò tại các vỉa 6, 7, 8, 9, 9b - cánh Bắc và 1b - cánh Bắc. Khai trường vỉa 8 cánh Nam thuộc xã Yên Thọ (Đông Triều) rộng khoảng 20 ha đã bóc đất đến than và khoảng cách từ khai trường khai thác than, bãi thải rất gần khu vực hồ Nội Hoàng, hồ Cầu Cuốn. Mặc dù nước thải trong lòng moong tại khu vực khai trường đã được Công ty bơm về khu vực xử lý trước khi chảy vào hồ Nội Hoàng nhưng theo tài liệu quan trắc môi trường nước do Trung tâm phân tích FPD thực hiện (theo hợp đồng với Công ty quản lý khai thác công trình thuỷ lợi Đông Triều) tại vị trí cuối bể xử lý chảy vào hồ thì độ ph=3,02 (theo TCVN PH từ 5,5-8,5) sau khi được xử lý nước thải vẫn chưa đạt tiêu chuẩn cho phép. Mặt khác, nước rửa trôi bề mặt tại các bãi thải của khu vực này không được thu gom triệt để nên nước thải chưa qua xử lý chảy vào các hồ đã gây axit hoá dẫn đến nguồn sinh thuỷ bị huỷ diệt. Bên cạnh việc ô nhiễm do nước thải từ khu vực khai thác lộ vỉa, việc khai thác ở khu vực hầm lò tại vỉa 6, 7, 8, 9, 9b - cánh Bắc và 1b - cánh Bắc trên thượng nguồn cũng góp phần gây ô nhiễm môi trường nước các hồ Cầu Cuốn và hồ Nội Hoàng. Mặc dù các vỉa khai thác hầm lò ở Công ty đã có báo cáo đánh giá tác động môi trường nhưng Công ty thực hiện chưa nghiêm túc. Nước thải tại các cửa lò không được xử lý mà đổ trực tiếp ra môi trường gây ô nhiễm dưới hạ lưu. Trong khi đó nước ở các bãi thải chứa rất nhiều axit khi chảy xuống hồ đã làm giảm độ PH gây phá vỡ kết cấu trong đất và độ phì của tầng đất canh tác làm ảnh hưởng đến năng suất cây trồng và đời sống của người dân trong khu vực. Năng suất lúa trước kia luôn đạt từ 43-45 tạ/ha thì giờ đây chỉ còn 35-37 tạ/ha. Hơn nữa, mặc dù các bãi thải đã chấm dứt việc đổ thải nhưng không được trồng cây xanh phục hồi môi trường dẫn tới sạt lở làm ô nhiễm, bồi lắng lòng hồ.

Công ty Than Uông Bí đang khai thác trên địa bàn huyện Đông Triều với sản lượng ước đạt 800.000 tấn tại các vỉa 43, 45, 46, 47, 24. Kiểm tra vỉa 43, 46 xã Hồng Thái Tây (Đông Triều) và cửa lò 248 nước rửa trôi bề mặt và nước thải lò không được thu gom và chảy xuống các hồ Khe Ươn 1 và Khe Ươn 2. Bên cạnh đó ở các khai trường khai thác than, Công ty Than Uông Bí chưa xây dựng hệ thống đập tràn chắn đất đá thải nên vào mùa mưa lượng nước chảy tràn bề mặt đã cuốn trôi đất đá thải làm axit hoá và bồi lắng các hồ thuỷ lợi ở hạ lưu. Nhà sàng Tràng Khê (Công ty Than Uông Bí) có công suất 1.500 tấn/ngày, tuy đã xây dựng hệ thống thu gom nước thải nhưng chưa hoàn chỉnh, việc xử lý nước thải vẫn chỉ dừng lại ở giai đoạn lắng làm giảm độ đục (chưa xử lý PH và các yếu tố gây ô nhiễm khác của nước thải) trước khi thải vào hồ Nội Hoàng. Và đây là một trong những nguyên nhân khiến hồ Nội Hoàng đang đứng trước nguy cơ bị cắt đứt toàn bộ nguồn sinh thuỷ. Không những thế Công ty đã không chấp hành nghiêm túc quy định của UBND tỉnh. Cụ thể khu vực vỉa 46 nằm trong vùng hạn chế hoạt động khai thác khoáng sản nên UBND tỉnh chỉ cho phép Công ty khai thác với công nghệ khai thác hầm lò nhưng Công ty TNHH một thành viên Than Hồng Thái (Cty Than Uông Bí) đã tự ý khai thác theo công nghệ lộ thiên dẫn tới sạt lở đất đá làm bồi lấp lòng hồ.

Tại Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Dịch vụ – TKV, hiện đơn vị đang có hoạt động khai thác than tại khu vực vỉa 10 cánh Nam (xã Hoàng Quế) với diện tích khai trường khoảng 0,5 ha cách khu vực hồ Nội Hoàng khoảng 200m. Mặc dù Công ty đã có báo cáo đánh giá tác động môi trường song chưa thực hiện đúng cam kết bảo vệ môi trường như: Không áp dụng các biện pháp thu gom, xử lý nước thải mà đổ trực tiếp ra hồ Cầu Cuốn.

Trước vấn đề ô nhiễm các hồ thuỷ lợi trên địa bàn huyện Đông Triều, Sở Tài nguyên và Môi trường đã thống nhất với UBND huyện Đông Triều, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Công ty Quản lý Khai thác công trình Thuỷ lợi Đông Triều: Yêu cầu các doanh nghiệp ngành Than đang có hoạt động khai thác than trên địa bàn huyện Đông Triều phải dừng ngay việc khai thác tại khu vực hồ Cầu Cuốn, Nội Hoàng; xây dựng hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn cho phép trước khi thải ra môi trường; xây dựng hệ thống kè đá, trồng cây xanh hoàn nguyên môi trường các khu vực bãi thải. Đồng thời đề nghị TKV phối hợp với huyện Đông Triều khảo sát và lập dự án nạo vét các hồ Nội Hoàng, Cầu Cuốn đảm bảo dung tích trữ nước và môi trường sinh thái cho các hồ này. Hy vọng rằng những giải pháp trên sẽ được địa phương cũng như ngành Than sớm thực hiện nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm các công trình thuỷ lợi và tránh tình trạng khai thác than lộ thiên khu vực đầu nguồn tràn lan như hiện nay.