Các hồ chứa nước không đảm bảo an toàn trong mùa mưa lũ

Toàn tỉnh hiện có trên 50 hồ chứa nước lớn, nhỏ với tổng dung tích chứa khoảng 300 triệu m3, trong đó một số hồ chứa lớn là Tràng Vinh, Yên Lập, Trúc Bài Sơn, Khe Chè, Quất Đông... Do được xây dựng từ lâu, nhiều công trình chưa được kiên cố nên đã bị hư hỏng nặng, khó có khả năng đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão.

Đường quản lý hồ Tràng Vinh bị sạt lở trong mùa mưa bão năm 2006.

Đường quản lý hồ Tràng Vinh bị sạt lở trong mùa mưa bão năm 2006.

Theo thống kê của Sở NN&PTNT hầu hết các hồ chứa nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh của các huyện, thị xã, thành phố trong toàn tỉnh đều đang bị hư hỏng xuống cấp nghiêm trọng, không chỉ làm giảm khả năng trữ nước mà sự xuống cấp của các hồ này còn đe doạ đến an toàn của các hộ dân sống ở khu vực hạ lưu trong mùa mưa bão. Hiện nay ở các huyện Đông Triều, Hoành Bồ, Bình Liêu, Tiên Yên, TP Hạ Long, thị xã Cẩm Phả, Móng Cái đang có nhiều hồ chứa nước bị hư hỏng nặng. Cụ thể làhuyện Đông Triều hiện có 6 hồ chứa nước lớn, nhỏ do Công ty Quản lý khai thác công trình thuỷ lợi Đông Triều và huyện quản lý đang bị hư hỏng nặngđang chờ nâng cấp, sửa chữa. Hồ Khe Chè với năng lực tưới 1.000 ha, trên tràn xả lũ xuất hiện một hố xói đằng sau làm ảnh hưởng đến tường cánh, chân đập xuất hiện 2 điểm thấm nước, vai trái đập có tổ mối, bánh xe cữ cánh hạ lưu bị hỏng. Hồ Bến Châu cũng với năng lực tưới như hồ Khe Chè nhưng trên đập đất có tới 8 điểm thấm, trong đó 3 điểm thấm tạo thành dòng chảy trên đống đá tiêu nước, hồ chưa có đập tràn sự cố, trên cánh cửa van thượng lưu gioăng cao su tường ngực bị rách dẫn đến rò nước, cánh hạ lưu hở gioăng 2 vai đập. Hồ Rộc Chày thì các hạng mục đầu mối đều xuống cấp, mặt cắt đập nhỏ khi tích nước đầy bị thấm mái hạ lưu; phần tràn xả lũ được mở rộng từ năm 2004 nhưng do bị thấm đáy nên đã phá hỏng bể tiêu năng thứ nhất gây mất ổn định cho đập tràn; cống lấy nước cánh gỗ bị rò giữa hèm cống và tường ngực. Mặc dù năm 2006, UBND tỉnh đã cấp cho Công ty Quản lý khai thác công trình thuỷ lợi Đông Triều 200 triệu đồng để sửa chữa một số điểm hư hỏng nhưng do đập được xây dựng từ lâu, nhiều công trình đã bị hư hỏng nên không đảm bảo an toàn trong mùa mưa lũ. 2 hồ do huyện quản lý cũng đang bị hư hỏng nặng, đó là hồ Khe Tắm nằm trên địa bàn xã Nguyễn Huệ có dung tích chứa 15 vạn m3 nước, năng lực tưới 11 ha, hiện tại cống lấy nước, tràn xả lũ đã bị hư hỏng nặng, do được đắp bằng đất, mặt cắt nhỏ nguy cơ vỡ đập trong mùa mưa lũ rất dễ xảy ra trong khi đó phía hạ lưu ngay sát chân đập có hàng chục hộ dân sinh sống nên nếu vỡ đập thì thiệt hại rất khó lường. Hồ Minh Sơn ở xã Tràng Lương dung tích chứa 50 vạn m3 nước, diện tích tưới 30 ha hiện tại mái đập hạ lưu bị xói, sạt nhiều chỗ, phần đá lát mái bị bong xô hoàn toàn, cống tháp mở nút bị rò lớn không có khả năng giữ và điều tiết nước tưới, phía hạ lưu tràn xả lũ bị xói lở thành hố sâu ảnh hưởng trực tiếp đến công trình.

Cùng với Đông Triều, huyện Hoành Bồ cũng có 2 hồ chứa nước lớn bị hư hỏng nặng đó là hồ Khe Chính và Khe Hon, đập tràn xả lũ của cả 2 hồ đều bị hỏng, nước chảy qua nền tràn, bị lũ xói sâu vào chân tường, 2 vai đập bị mưa bào mòn xói thành rãnh, cống lấy nước bị rò rỉ ra mái phía hạ lưu, thậm chí mái đập đất của hồ Khe Hon nhiều chỗ bị xói sâu vào tới 1/3 thân đập. TP Hạ Long mặc dù sản xuất nông nghiệp không lớn nhưng việc đảm bảo an toàn cho các hồ chứa nước lại có tác động rất lớn đến đời sống dân sinh vì phía hạ lưu của các hồ dân cư sống rất đông. Trên địa bàn TP Hạ Long hiện có 3 hồ chứa nước lớn là Cái Mắm, Khe Lởi, hồ khu 5. Các hồ này đều ở trong tình trạng cống điều tiết nước bị rò rỉ, lòng hồ bị bồi lấp, người dân làm nhà đè lên tràn xả lũ của hồ, hệ thống kênh tưới bị lấn chiếm khiến lòng kênh bị hẹp vừa giảm năng lực tưới, vừa giảm khả năng thoát lũ nếu không sớm có biện pháp đảm bảo an toàn cho các hồ này thì nguy cơ xảy ra vỡ đập trong mùa mưa bão năm nay rất dễ xảy ra.

Không chỉ các hồ chứa nước ở khu vực miền Tây bị hư hỏng mà tình trạng xuống cấp của các hồ chứa nước ở khu vực miền Đông còn nặng nề hơn. Qua kiểm tra của các cơ quan chuyên môn hiện tại trên địa bàn thị xã Cẩm Phả có đập nước Lựng Do được xây dựng từ năm 1960, tưới cho 42 ha đất canh tác của xã Dương Huy, do xây dựng từ lâu không được nâng cấp, sửa chữa nên thân đập nhiều chỗ bị rạn rò rỉ, bê tông đậpmái hạ lưu bị nứt vỡ khoảng 6m2. Đoạn mương xây sau đập dài 200m bị lũ trong mùa mưa bão năm 2006 làm vỡ, địa phương chưa bố trí kinh phí nâng cấp sửa chữanên nguy cơ bị vỡ đập trong mùa mưa bão năm nay rất lớn, đe doạ đến an toàn của hơn 30 hộ dân phía hạ lưu của hồ. Các công trình thuỷ lợi của các huyện Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ, Đầm Hà, Hải Hà, thị xã Móng Cái do chủ yếu là đập dâng thời vụ, chưa được đầu tư xây dựng kiên cố trong những mùa mưa bão năm trước bị lũ cuốn trôi hoặc phá hỏng. Điển hình hồ Trúc Bài Sơn (Hải Hà) có năng lực tưới cho 2.600 ha qua mùa mưa lũ năm 2006 các mái hạ lưu tràn xả lũ, mái đập, thiết bị đóng mở cánh cống, các hạng mục công trình đầu mối đều bị hư hỏng. Tuyến kênh chính dài 3.700m được xây dựng từ năm 1999 trong quá trình sử dụng bị nứt, vữa trát tường bị vỡ gây rò rỉ mất 30- 40%lượng nước chứa; hệ thống kênh N1, N2 được đầu tư theo chương trình kiên cố hoá kênh mương, về cơ bản chất lượng còn đảm bảo nhưng đã xuất hiện một số điểm bị rò rỉ, thành kênh bị vỡ khoảng 300 m. Hệ thống kênh Tràng Vinh (Móng Cái) được đầu tư xây dựng từ năm 1998, hoàn thành năm 2006, năng lực tưới gần 6.000 ha, mặc dù mới được đưa vào sử dụng nhưng tuyến kênh chính đã bị bồi lấp nhiều làm mất khả năng dẫn nước của kênh; kênh dẫn phía sau đập tràn lũ hồ số 1 bị xói sâu ảnh hưởng đến độ ổn định của công trình; phía thượng lưu của đập Khe Dè bị bồi lấp, cống lấy nước vai trái dập tường cánh thượng lưu bị nứt lớn nguy cơ đổ bất kỳ lúc nào, hèm phai và tường cống bị thủng nhiều chỗ không còn khả năng kín nước; xi phông Ka Long do ảnh hưởng của nước rò từ trong kênh ra và kết hợp với mặt nước đã làm phần gia cố cửa vào bị lún, nứt nhiều chỗ, có khoảng 20m đã bị lún cập hoàn toàn.

Đồng chí Nguyễn Văn Thuấn, Chi cục phó Chi cục Thuỷ lợi cho biết: Năm 2007, tỉnh đã giành khoảng 70 tỷ đồng để đầu tư nâng cấp sửa chữa các hồ đập, kênh mương. Các địa phương, công ty quản lý khai thác công trình thuỷ lợi đang rất tích cực thi công nâng cấp, sửa chữa. Tuy nhiên do phần lớn các hồ chứa nước được xây dựng từ lâu nên đều đã bị xuống cấp, nhiều công trình bị hư hỏng nặng khó có thể đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão năm nay.

Cùng chuyên mục