Các quốc gia châu Phi và Khối Thịnh vượng chung ngày 16/6 đã kêu gọi nhanh chóng triển khai một hiệp ước mang tính bước ngoặt nhằm bảo vệ vùng biển quốc tế, đồng thời cảnh báo rằng dù các cam kết bảo tồn biển đang ở mức cao kỷ lục, phần lớn các biện pháp bảo vệ đại dương trên thế giới hiện vẫn chỉ tồn tại trên giấy tờ.
Lời kêu gọi được đưa ra tại Hội nghị Đại dương của chúng ta (Our Ocean Conference) lần thứ 11 diễn ra ở thành phố Mombasa, Kenya. Đây là lần đầu tiên một quốc gia châu Phi đăng cai sự kiện thường niên lớn này, nơi tập trung thảo luận các vấn đề cấp bách liên quan đến đại dương như biến đổi khí hậu, đa dạng sinh học và ô nhiễm môi trường.
Hàng trăm đại biểu đến từ châu Phi, Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) cùng các quốc đảo Caribe và Thái Bình Dương dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu đang tham dự hội nghị. Tại đây, các nhà lãnh đạo nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của châu Phi trong quản trị đại dương toàn cầu.
Phát biểu khai mạc tại phiên họp bàn tròn của các Bộ trưởng Đại dương thuộc Khối Thịnh vượng chung, cựu Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho biết Hiệp ước Biển cả (High Seas Treaty) đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử. Hiệp ước có hiệu lực từ tháng 1 năm nay sau khi được 60 quốc gia phê chuẩn và lần đầu tiên tạo ra cơ chế pháp lý để thiết lập các khu bảo tồn tại vùng biển quốc tế.
“Trong năm nay, chúng ta đã bảo vệ được 10% diện tích đại dương. Đây là một dấu mốc đáng ghi nhận. Nhưng chỉ có 3% được bảo vệ ở mức cao hoặc toàn diện, còn phần lớn các biện pháp bảo vệ khác, đáng tiếc, mới chỉ là những đường vẽ trên bản đồ”, ông Kerry nói.
Theo ông Kerry, các đội tàu đánh bắt công nghiệp vẫn tiếp tục khai thác đại dương với quy mô lớn. Một số tàu hoạt động cách xa quê nhà hàng nghìn km và sử dụng những loại lưới khổng lồ có thể đánh bắt hàng loạt sinh vật biển mà không có sự chọn lọc. Ông kêu gọi các quốc gia chưa phê chuẩn hiệp ước sớm hoàn tất quá trình phê chuẩn và triển khai ngay các biện pháp thực thi, bởi những quyết định quan trọng liên quan đến tương lai của hiệp ước sẽ được đưa ra trong năm tới.
Hiệp ước này, có tên chính thức là Thỏa thuận về đa dạng sinh học ngoài phạm vi tài phán quốc gia, được kỳ vọng sẽ giúp các nước đạt mục tiêu toàn cầu bảo vệ 30% diện tích đất liền và đại dương vào năm 2030.
Bộ trưởng phụ trách các vấn đề hàng hải Kenya Hassan Joho cho rằng các chính phủ cần chuyển từ những cam kết sang hành động cụ thể.
“Mục tiêu của cuộc họp lần này không phải là nhắc lại các tham vọng đã được đưa ra, mà là biến những cam kết đó thành các kết quả có thể đo lường được đối với cộng đồng, nền kinh tế và các đại dương của chúng ta”, ông Joho nói.
Ông Joho cho biết kể từ năm 2014, Hội nghị Our Ocean đã ghi nhận hơn 2.900 cam kết với tổng giá trị vượt 169 tỷ USD. Theo ông, thách thức hiện nay là biến những cam kết đó thành các biện pháp quản lý hiệu quả đối với các hệ sinh thái biển.
56 quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung hiện quản lý khoảng 36% vùng biển thuộc quyền tài phán trên thế giới và gần một nửa số rạn san hô toàn cầu, khiến khối này có trách nhiệm đặc biệt trong việc bảo vệ tài nguyên biển.
Trong khi đó, châu Phi đang ngày càng khẳng định vai trò dẫn dắt trong công tác bảo tồn đại dương. Kenya là một trong những quốc gia tiêu biểu với việc triển khai các kế hoạch quản lý tổng hợp vùng ven biển, mở rộng các khu bảo tồn biển và tăng cường chống hoạt động đánh bắt bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định. Đường bờ biển dài 640km cùng vùng đặc quyền kinh tế rộng lớn của nước này đang hỗ trợ các ngành thủy sản, du lịch và nhiều lĩnh vực khác, tạo sinh kế cho hàng triệu người dân.
