Cách nào để kinh tế trang trại thực sự là động lực trong thực hiện chính sách “tam nông”?

Sự phát triển của kinh tế trang trại trong những năm gần đây đã khẳng định vị trí trong quá trình thúc đẩy công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn. Đặc biệt đã giải quyết được những vấn đề mà kinh tế hộ khó có thể làm được, đó là: tích tụ ruộng đất, tích luỹ vốn, áp dụng nhanh tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, định hướng rõ ràng là sản xuất hàng hoá; tạo ra sự liên kết hợp tác dịch vụ sản xuất, thu hút vốn nhàn rỗi của nhiều cá nhân, doanh nghiệp, tiếp cận thị trường, tiêu thụ sản phẩm…

Khẳng định hiệu quả là vậy nhưng rõ ràng loại hình kinh tế trang trại chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, lợi thế, trang trại hình thành và phát triển mang tính tự phát, thiếu quy hoạch, năng lực quản lý, tiếp nhận và ứng dụng khoa học kỹ thuật còn hạn chế, thủ tục hành chính chưa thông thoáng. Trong tổng số vốn đầu tư của các trang trại hiện nay phần lớn là vốn tự có và vốn vay từ các nguồn khác chứ vốn vay từ ngân hàng rất thấp. Nguyên nhân khiến các trang trại không thể vay được vốn từ các Ngân hàng là do chưa được cấp giấy chứng nhận trang trại mặc dù đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định của Bộ NN&PTNT. Trong khi đây lại là những giấy tờ có cơ sở pháp lý mang yếu tố quyết định để trang trại được hưởng các chính sách ưu đãi cũng như dễ dàng hơn trong việc vay vốn phát triển sản xuất. Hiện nay đất đai của các trang trại phần lớn là đất tạm giao, ký hợp đồng thầu, cho thuê dài hạn ở các địa phương cho nên các chủ trang trại chưa thực sự yên tâm đầu tư, ổn định sản xuất lâu dài. Phần lớn chủ trang trại là nông dân, 75% chưa qua bất kỳ lớp đào tạo chuyên môn nghiệp vụ nào nên ít hiểu biết về thị trường, khoa học kỹ thuật, quản lý nên gặp nhiều khó khăn trong việc xác định phương hướng sản xuất kinh doanh. Việc phân vùng sản xuất, bố trí cơ cấu sử dụng đất đai, cây trồng, vật nuôi chưa hợp lý, đồng bộ, trọng điểm phù hợp với tiến trình phát triển chung của từng vùng. Việc giao đất chưa căn cứ vào lao động, tiền vốn khả năng quản lý của chủ trang trại nên giao vượt khả năng của họ, có nơi diện tích giao còn bị chồng chéo gây tranh chấp. Sản phẩm của các trang trại sản xuất ra tuy chưa nhiều nhưng đã gặp khó khăn về tiêu thụ. Do quy mô trang trại phân tán, chưa hình thành rõ nét vùng sản xuất hàng hoá tập trung, giao thông đi lại khó khăn nên việc đầu tư các cơ sở chế biến, thu mua sản phẩm của các trang trại hầu như chưa có. Trong khi “nội lực” của các trang trại chưa đủ mạnh thì sự hỗ trợ về ngoại lực như chính sách, cơ quan quản lý chưa có, các cơ quan chuyên ngành chưa đáp ứng yêu cầu giúp chủ trang trại định hướng phát triển, hướng dẫn kỹ thuật, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ… Bản thân các trang trại chưa có sự hợp tác, liên hiệp thành một hiệp hội để hỗ trợ giúp đỡ nhau về vốn, kỹ thuật, tiêu thụ sản phẩm.

Phát triển kinh tế hộ nông dân theo quy mô trang trại là một hình thức chuyển dịch cơ cấu kinh tế tất yếu trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn. Vậy làm thế nào để kinh tế trang trại thực sự là hình thức phát triển cao của kinh tế hộ, trở thành động lực trong thực hiện chính sách Tam nông hiện nay? Câu trả lời đang đợi ở những chính sách từ vĩ mô đến vi mô, từ việc triển khai thực hiện từ trung ương đến cơ sở, từ chính sách quản lý Nhà nước đến việc tự phát huy nội lực của các chủ trang trại.