Cái khó của Đồn Đạc

Cùng với việc tập trung xoá nhà tạm cho các hộ nghèo, ngay ở trung tâm xã, Trạm y tế xã Đồn Đạc, công trình đạt chuẩn quốc gia, cũng đã được khánh thành, nổi bật lên giữa màu xanh trùng điệp của núi rừng. Cạnh đó là con đường bê tông mới thay thế con đường lầy lội khi xưa. Trước đây, bà con mỗi lần đi khám bệnh lại phải vượt suối băng rừng, nhà có 1 người ốm là cả nhà phải đi theo phục dịch, người ốm đau nhẹ thường ở nhà tự mua thuốc, hoặc tìm lá rừng tự chữa lấy, vì đi đến Trung tâm y tế huyện vừa xa mà đường đi lại khó. Bây giờ bà con hễ đau ốm là đến trạm y tế. Ông Vũ Xuân Xanh, điều dưỡng viên Trạm y tế xã Đồn Đạc, cho biết: “Từ ngày Trạm y tế được khánh thành, hàng ngày có hàng chục người đến khám bệnh xin thuốc. Tuy là xã khó khăn của huyện, nhưng Trạm cũng có 1 bác sĩ, 2 điều dưỡng viên hàng ngày túc trực, nên bà con rất vui vẻ...”. Năm nay, Đồn Đạc còn có thêm công trình Trường mầm non, là 1 trong 3 công trình trường học đạt chuẩn quốc gia của huyện...

Thế nhưng, những thuận lợi ấy vẫn chưa làm cho Đồn Đạc vươn lên thoát được nghèo, để “bằng chị bằng em” với các xã bạn. Năm 2011, Đồn Đạc vẫn có tới 77% hộ nghèo, trong khi năm 2010, số hộ nghèo ở xã lại ít hơn, chỉ có 34.46% là hộ.

Vì sao số hộ nghèo ở Đồn Đạc lại tăng đột biến như vậy? Mặc dù năm 2010, Đồn Đạc được hỗ trợ nhiều từ các nguồn, chỉ tính riêng vốn hỗ trợ chương trình 4162, Đồn Đạc cũng nhận được số tiền là 3,8 tỷ đồng, là mức cao trong huyện. Giải thích lý do này, một lãnh đạo xã Đồn Đạc nói: “-Ấy là vì Đồn Đạc trước đó có quá nhiều hộ cận nghèo; trong khi theo tiêu chí mới, nếu mức thu nhập dưới 400 nghìn đồng/ người/tháng là hộ nghèo thì những hộ cận nghèo năm trước nay lại nằm trong diện hộ nghèo...”. Còn một lãnh đạo khác của xã Đồn Đạc thì đưa ra nguyên nhân khiến cho tỷ lệ hộ nghèo ở Đồn Đạc cao là do xã quá rộng (chiều dài xã dài tới khoảng 35km), người lại đông (xã có 117 hộ, 5.000 khẩu), trình độ người dân không đồng đều. Từ đó, giao thông đi lại gặp rất nhiều khó khăn. Đồn Đạc sở hữu đến 4 “con đường đau khổ”, đó là đường Nà Cổng - Nà Bắp, Tầu Tiên - Khe Vai, Hà Làng - Tài Lò, đường Khe Mươi - Nam Kim. Các con đường này trời mưa đi bộ còn khó, nói gì đến ô tô, xe máy... Bên cạnh đó, Đồn Đạc hiện vẫn còn 2 thôn, là thôn Khe Vàng và thôn Nà Làng, chưa có điện. Đó là những khó khăn ảnh hưởng đến việc phát triển kinh tế của Đồn Đạc, một phần nữa, là do công tác tuyên truyền cho người dân ý thức tự vươn lên chưa cao. Phong trào xây dựng nông thôn mới, nếu đem tuyên truyền ở những xã khác có vẻ khá thuận lợi thì ở Đồn Đạc, cán bộ xã thở dài: “-Thật khó, ngay cả việc xoá nhà tranh tre, xây nhà kiên cố cho họ mà họ còn chẳng buồn làm, huống hồ...”.

Từ năm 2009 đến nay, Đồn Đạc đã mở ra nhiều mô hình phát triển kinh tế, như mô hình nuôi lợn rừng, ba ba, nhưng rất ít hộ tham gia. Chúng tôi đến thăm mô hình nuôi o­ng lấy mật của ông Hoàng Quốc Phòng, dân tộc Tày, thôn Làng Mô. Ông Phòng cho biết: “Năm 2010, chúng tôi được huyện khuyến khích việc nuôi o­ng và hỗ trợ 1,2 triệu đồng/thùng o­ng. Tôi nuôi 14 thùng, mùa hè tôi thu được khoảng 100 chai mật/ tháng, mùa đông ít hơn, chỉ được khoảng 50 chai mật/ tháng”. Ông Phòng vui vẻ cho biết thêm: “-Bây giờ từ nuôi o­ng mà gia đình tôi có đồng ra đồng vào, cuộc sống ổn định, tự thoát nghèo và có tiền nuôi các con ăn học đầy đủ”. Tuy thế gia đình ông Phòng vẫn là mô hình độc nhất vô nhị ở Đồn Đạc về nuôi o­ng. Mặc dù nghề nuôi o­ng ở Đồn Đạc cũng như ở Ba Chẽ có nhiều thuận lợi. Diện tích đất tự nhiên của Ba Chẽ hơn 60 nghìn ha, trong đó 50% là đất có rừng, đàn o­ng sẽ phát triển tốt vì có nhiều nguồn thức ăn tự nhiên từ các cánh rừng...

Nói tóm lại, Đồn Đạc không thiếu tiềm năng để phát triển kinh tế, thế nhưng người dân vẫn cứ nghèo! Từ thực tế ở Đồn Đạc, càng ngẫm càng thấy không phải cứ đổ tiền, đổ của đầu tư thì đời sống người dân thoát nghèo được. Hay như mọi người vẫn thường nói, hãy giúp người dân “chiếc cần câu” chứ không chỉ cho họ “con cá”...