Với nỗ lực trong cải thiện môi trường đầu tư, những tín hiệu vui trong việc khởi công nhiều dự án đầu tư lớn trên địa bàn liệu có giúp Quảng Ninh tăng hạng trong năm 2007?
>> Nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư (P1)
Ảnh: Quang Huy
Nhìn lại chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2006 của tỉnh ta do Phòng Thương mại Công nghiệp Việt Nam công bố trong 10 chỉ số thành phần có 4 chỉ số tăng điểm, 4 chỉ số giảm điểm, 2 chỉ số mới (đào tạo lao động, thiết chế pháp lý) đạt điểm thấp, thấy rằng nhận định của các chuyên gia về môi trường đầu tư của tỉnh đang có vấn đề, nguy cơ tụt hậu so với các tỉnh khác là rất đúng. Đối với tính minh bạch và tiếp cận thông tin đây là chỉ số các doanh nghiệp đánh giá về tính minh bạch của các quyết định, tính công bằng và sự ổn định trong việc áp dụng các quy hoạch, chính sách phát triển kinh tế - xã hội, chất lượng dịch vụ tư vấn do các cơ quan của tỉnh cung cấp về thông tin pháp luật. Nguyên nhân chỉ số này bị tụt giảm từ 7,12 điểm xuống 4,77 điểm là do tỉnh chưa có Website để cung cấp đầy đủ, thường xuyên tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, giới thiệu về vị trí, điều kiện, tiềm năng, lợi thế, các định hướng, cơ chế, chính sách và môi trường đầu tư của tỉnh, qua đó tuyên truyền quảng bá thu hút đầu tư. Hiện nay trên địa bàn tỉnh đã có Website của một số ban, ngành, địa phương nhưng chất lượng của các Website này còn thấp, chưa được nâng cấp và cập nhật thường xuyên nên doanh nghiệp khó tiếp cận với các thông tin liên quan đến tỉnh. Một số cơ quan quản lý Nhà nước có liên quan trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp tại địa phương không có Website riêng như: Sở Kế hoạch và Đầu tư cơ quan trực tiếp liên quan đến cấp phép đăng ký kinh doanh, hướng dẫn thủ tục xin được cấp phép đầu tư cho doanh nghiệp; Sở Xây dựng cơ quan liên quan trực tiếp đến việc duyệt cấp địa điểm đầu tư; Sở Tài nguyên và Môi trường cơ quan chịu trách nhiệm chính về tính ổn định đất đai của nhà đầu tư; Cục thuế, Sở Tài chính những đơn vị liên quan đến tình hình tài chính, thực hiện các nghĩa vụ pháp luật thuế của Nhà nước, của doanh nghiệp sau khi được cấp phép đầu tư... đều chưa có Website riêng. Theo phản ánh của các doanh nghiệp mặc dù đã tích cực cải thiện môi trường đầu tư nhưng phần lớn các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, cơ chế chính sách, các quyết định có liên quan đến doanh nghiệp vẫn còn nằm ở các cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp không được tiếp cận đầy đủ các thông tin này. Về chi phí thời gian để thực hiện các quy định của Nhà nước được các doanh nghiệp đánh giá theo số ngày làm việc với chính quyền địa phương; số cuộc kiểm tra và giờ làm việc với ngành Thuế; tỷ lệ số cuộc kiểm tra thanh tra với doanh nghiệp. Theo đánh giá chỉ số này của tỉnh ta bị tụt giảm từ 6,32 điểm xuống còn 4,74 điểm cho thấy doanh nghiệp đánh giá họ phải chi phí quá nhiều thời gian làm việc với chính quyền địa phương để thực hiện quy định của Nhà nước. Như vậy việc giải quyết công việc của các cấp, các ngành đối với doanh nghiệp chưa được thuận lợi. Về phát triển kinh tế tư nhân, mặc dù tỉnh đã có nhiều cơ chế, chính sách ưu ái dành cho khu vực kinh tế này nhưng một số nơi lãnh đạo chính quyền địa phương vẫn còn xem nhẹ vai trò của thành phần kinh tế này, chưa dành sự quan tâm đúng mức. Các hoạt động như xúc tiến thương mại, cung cấp thông tin pháp luật cho doanh nghiệp ngoài quốc doanh, hỗ trợ tìm kiếm đối tác kinh doanh, cung cấp dịch vụ công nghệ chưa được thực hiện tốt. Mặc dù tỉnh đã có đầy đủ các văn bản, quy định liên quan đến môi trường đầu tư của tỉnh nhưng lòng tin của các doanh nghiệp tư nhân đối với các thiết chế của địa phương không cao. Theo phản ánh của một số doanh nghiệp thủ tục cấp phép đầu tư mặc dù đã được các cơ quan cấp tỉnh đồng ý nhưng khi triển khai đến địa bàn nơi doanh nghiệp đầu tư thì chính quyền địa phương nơi đó lại gây khó dễ bằng các thủ tục hành chính rườm rà, hoặc cố tình “lờ” đi các quy định của cấp trên.
Tỉnh ta đang thực hiện cải cách hành chính, thực hiện cơ chế một cửa song do những quy định của các Luật, các Nghị định còn nhiều khâu, trong quá trình thực hiện các cấp, các ngành chưa có sự phối kết hợp để giải quyết công việc của tổ chức và công dân một cách nhanh chóng và thuận lợi nên tình trạng “một cửa nhiều khoá” vẫn còn tồn tại khá phổ biến ở tất cả các khâu, các đơn vị. Băn khoăn nhất của các nhà đầu tư hiện nay là công tác giải phóng mặt bằng của các địa phương không cương quyết, thiếu tính đồng bộ làm cho dự án đầu tư chậm được triển khai thực hiện, những dự án đã đầu tư thì ở trong tình trạng “xôi đỗ”. Thậm chí có nơi coi việc đàm phán, thoả thuận với người dân về giải phóng mặt bằng là trách nhiệm của doanh nghiệp, của nhà đầu tư. Có dự án đầu tư phải mất hàng năm, vài năm vẫn chưa thể triển khai được do chưa làm xong công tác giải phóng mặt bằng như: Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy thiết bị nâng hạ tại xã Phương Nam (Uông Bí) đã hơn 1 năm vẫn chưa thể triển khai thực hiện; Dự án Nhà máy Xi măng Hạ Long (Hoành Bồ) tới 4 năm vẫn chưa giải phóng xong mặt bằng; Dự án xây dựng Nhà máy xử lý nước thải Hà Khánh (TP Hạ Long) không triển khai được đang đứng trước nguy cơ nhà đầu tư rút vốn. Các dự án xin được đầu tư trồng rừng không cấp phép được cũng do không thoả thuận được với người dân về quỹ đất để trồng rừng. Không tạo được quỹ đất “sạch” sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư tụt giảm, không chỉ đối với các doanh nghiệp đã đầu tư bị rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan” mà còn tạo tư tưởng không tốt đối với các nhà đầu tư có ý định vào đầu tư trên địa bàn. Trong bảng điểm xếp hạng về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2006, Bắc Giang mặc dù là tỉnh thuần nông nhưng chỉ số về đào tạo lao động của họ được chấm điểm rất cao trong khi tỉnh ta là tỉnh công nghiệp nằm trong vùng trọng điểm Kinh tế Bắc Bộ nhưng việc đào tạo nguồn nhân lực được các doanh nghiệp đánh giá rất thấp. Hiện nay lao động qua đào tạo ở tỉnh ta còn rất hạn chế, tỉnh mặc dù có nhiều trường dạy nghề nhưng chủ yếu là nghề mỏ và xây dựng còn đào tạo các nghề khác lại rất ít.
Năm 2006 tổng vốn đầu tư toàn xã hội ước tăng 21% so với năm 2005 nhưng đầu tư từ một số khu vực doanh nghiệp Nhà nước, dân cư và doanh nghiệp ngoài quốc doanh, đầu tư trực tiếp nước ngoài lại giảm. Ngoài những nguyên nhân trên về khách quan cũng có tác động rất lớn tới thu hút đầu tư của tỉnh. Do thị trường bất động sản hiện vẫn “đóng băng” khiến các dự án kinh doanh hạ tầng đô thị bị chững lại, những dự án đang đầu tư thì triển khai chậm và không có dự án mới. Những dự án xin được đầu tư kinh doanh siêu thị, trung tâm thương mại, salon ô tô không có quỹ đất để đầu tư vì yêu cầu của các dự án này là phải ở đô thị. Tháng 5-2006, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định phê duyệt Đề án Khu Kinh tế Vân Đồn nhưng trong khi chờ quy hoạch tổng thể, quy hoạch chi tiết tỉnh tạm dừng cấp đất cho các dự án vào đầu tư tại đây. Để nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh, tạo môi trường thông thoáng thu hút đầu tư các cấp, các ngành cần thẳng thắn nhìn nhận những mặt còn tồn tại để có biện pháp khắc phục. Đẩy mạnh hơn nữa việc cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả của cơ chế “một cửa” để rút ngắn thời gian cho doanh nghiệp khi tiếp xúc, giải quyết các thủ tục hành chính theo quy định của Nhà nước. Nhận thức rõ công tác giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất “sạch” cho nhà đầu tư là việc của chính quyền địa phương. Năm 2007 năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Quảng Ninh lên hạng hay tụt hạng phụ thuộc vào sự chuyển biến của các cấp, các ngành và ý thức của mỗi người dân trong việc tạo ấn tượng tốt đẹp của nhà đầu tư đối với tỉnh.
