Hệ thống dịch vụ phân phối hàng hoá có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển bền vững của nền kinh tế, đặc biệt khi nước ta thực hiện lộ trình cam kết gia nhập WTO. Thực hiện chủ trương xã hội hóa trong đầu tư xây dựng hệ thống trung tâm thương mại trên địa bàn tỉnh, mang lại cơ sở hạ tầng thương mại văn minh, hiện đại, UBND tỉnh đã phê duyệt địa điểm cho một số dự án xây dựng TTTM trọng điểm trên địa bàn. Nhưng tính đến thời điểm này, hầu như các dự án này đều thực hiện chậm, không đảm bảo tiến độ, có dự án vẫn chỉ trên giấy.
Quy định của Bộ Công thương, trung tâm thương mại (TTTM) phải là một loại hình tổ chức kinh doanh thương mại hiện đại, đa chức năng, bao gồm tổ hợp các loại hình cửa hàng, cơ sở vật chất hoạt động dịch vụ, hội trường, phòng họp, văn phòng cho thuê được bố trí tập trung, liên hoàn hoặc một số công trình kiến trúc liền kề đáp ứng các tiêu chuẩn về trang bị kỹ thuật và trình độ tổ chức kinh doanh, các phương thức phục vụ văn minh, thuận lợi đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ của nhân dân...
TTTM gồm 3 loại: Loại I là trung tâm giao dịch và dịch vụ thương mại quốc tế, là đầu mối thực hiện các hoạt động xuất nhập khẩu và đầu tư, cung ứng các dịch vụ có liên quan đến hoạt động thương mại quốc tế. Loại II là đầu mối giao dịch và xúc tiến thương mại, giao lưu phát luồng hàng trong nhiều vùng rộng lớn trong nước, thực hiện một phần chức năng chủ yếu của trung tâm thương mại quốc tế. Loại III là đầu mối giao dịch và xúc tiến thương mại trên địa bàn vùng hoặc trong tỉnh. Nếu tính theo các quy định về diện tích, chức năng hoạt động thì đến thời điểm này trên trên bàn tỉnh vẫn chưa có một trung tâm thương mại nào đạt quy chuẩn.
Trung tâm Thương mại An Hưng Plaza đang trong giai đoạn hoàn thiện để đưa vào sử dụng trong quí II-2009.
Thực tế hiện nay đã có nhiều diện tích đất dành cho quy hoạch phát triển thương mại của tỉnh đã bị sử dụng sai mục đích, hoặc quy hoạch phát triển thương mại trong một số dự án phát triển quỹ đất của tỉnh đã nằm trong tình trạng quy hoạch treo.
Có thể lấy một vài ví dụ như: Dự án đầu tư xây dựng Trung tâm phân phối và siêu thị bán lẻ Phú Thái tại phường Hồng Hải, TP Hạ Long của Công ty cổ phần Tập đoàn Phú Thái là một trong những dự án trọng điểm trong đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thương mại của tỉnh và đã được UBND tỉnh phê duyệt địa điểm xây dựng từ ngày 5-2-2007 theo Quyết định số 440/QĐ-UBND. Do thực hiện chậm tiến độ nên ngày 26-9-2007, UBND tỉnh đã ra quyết định số 3534/QĐ-UBND để gia hạn việc triển khai Quyết định số 440. Sau khi được gia hạn, Công ty đã hoàn thành việc xin phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng Trung tâm phân phối và siêu thị bán lẻ. Mặc dù đã được gia hạn một lần nhưng đến nay dự án vẫn chưa được bàn giao đất nên Công ty cũng chưa xây dựng phương án lập chợ tạm và kế hoạch đền bù, giải phóng mặt bằng. Như vậy, sau gần 2 năm được phê duyệt nhưng tới nay dự án vẫn chưa hoàn chỉnh được thủ tục pháp lý để thực các bước tiếp theo.
Hay dự án xây dựng Trung tâm thương mại của Công ty TNHH Bài Thơ đã được UBND tỉnh đồng ý chủ trương cho phép đơn vị được thuê gần 3.000 m2 đất để xây dựng Trung tâm thương mại tại phường Hồng Hải, T.P Hạ Long từ tháng 1-2008. Công ty đã thuê Trung tâm Thông tin và Tài nguyên môi trường lập bản đồ hiện trạng khu đất, thuê Công ty CP Tư vấn thiết kế Quảng Ninh quy hoạch, thiết kế và xây dựng lập quy hoạch chi tiết, dự kiến trình các cấp có thẩm quyền để phê duyệt trong tháng 8-2008. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng quy hoạch chi tiết Công ty đã gặp phải vướng mắc do việc Sở Xây dựng áp dụng thiết kế chi tiết về mật độ xây dựng lại theo tiêu chuẩn của công trình chợ nên diện tích được đưa vào xây dựng thấp nên doanh nghiệp không đồng tình. Vì vậy đến nay dự án vẫn đang bế tắc.
Dự án đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại Cẩm Phả của Công ty CP Thương mại và Sản xuất Quảng Long tại khu bến xe Địa chất cũ, TX Cẩm Phả đã được UBND tỉnh phê duyệt địa điểm đầu tư từ năm 2005 và gia hạn lần thứ nhất đến tháng 9-2007 nhưng đến nay Công ty vẫn chưa thể triển khai thực hiện vì dự án xây dựng bến xe mới cũng chậm tiến độ nên thị xã chưa thể bàn giao mặt bằng bến xe cũ cho đơn vị.
Dự án xây dựng Trung tâm thương mại An Hưng PLAZA tại khu chợ Hạ Long II, phường Yết Kiêu, TP Hạ Long do Công ty CP An Hưng PLAZA làm chủ đầu tư là một trong số không nhiều dự án được triển khai nhanh, đảm bảo tiến độ. Hiện nay, dự án đang trong giai đoạn hoàn thiện và dự kiến đến quý II-2009, Trung tâm thương mại An Hưng PLAZA sẽ được đưa vào sử dụng. Đây là dự án được huy động đầu tư theo hình thức BOT, doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư và khai thác trong 33 năm. Trao đổi với chúng tôi, ông Vũ Đức Cường, Giám đốc Công ty cho biết: Hiện tại doanh nghiệp đang gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện dự án do xây dựng vào thời điểm giá nguyên vật liệu tăng đột biến, đội giá thành xây dựng tăng lên 40% so với dự toán. Bên cạnh đó, sự thay đổi chính sách cũng là yếu tố bất lợi cho doanh nghiệp bởi khi xây dựng phương án đầu tư, chúng tôi đã tính đến cả yếu tố được vay ưu đãi nhưng khi triển khai thì Nhà nước lại bãi bỏ hình thức cho vay ưu đãi đối với các dự án xây dựng chợ, trung tâm thương mại theo hình thức BOT. Chúng tôi cũng mong muốn được tỉnh tạo điều kiện cho doanh nghiệp được kéo dài thời gian khai thác.
Qua tìm hiểu của chúng tôi bên cạnh số ít dự án nhằm mục đích giữ đất, chưa có ý định đầu tư nên doanh nghiệp cố tình kéo dài thời gian thì phần nhiều dự án thực hiện chậm tiến độ là do thủ tục hành chính còn kéo dài, có dự án từ lúc được phê duyệt đến lúc được giao đất kéo dài tới 2 năm. Do vậy, để đẩy nhanh tiến độ của một số dự án đầu tư trung tâm thương mại trọng điểm rất cần sự tích cực vào cuộc của các cấp, ngành và đặc biệt là các địa phương trong công tác duyệt quy hoạch, giải quyết thủ tục hành chính, bàn giao mặt bằng… để doanh nghiệp có thể triển khai dự án.
