"Ai đã từng có dịp đến thăm Cảng Cẩm Phả những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, giờ trở lại hẳn cũng sẽ rất xúc động trước sự đổi thay đến không ngờ của nó"
Đó là cảm nhận của tôi khi cùng với Phó Giám đốc Công ty Kho vận và Cảng Cẩm Phả - TKV Bùi Đình Trung, trên chiếc ca-nô nhỏ nhoi như một chiếc lá, ra khu vực Hòn Nét, nơi có những con tàu khổng lồ đang đợi “ăn than”...
Cần cẩu loại hiện đại có dung tích 15 m3/gầu đang bốc rót than ở khu chuyển tải Hòn Nét.
Một quyết định làm “hồi sinh” một bến cảng...
Trên đường ra khu vực chuyển tải Hòn Nét, Phó Giám đốc Bùi Đình Trung đã kể tôi nghe rất nhiều chuyện về quá trình đầu tư và khai thác hiệu quả to lớn của Cảng Cẩm Phả, “yết hầu” của ngành than, nơi có tới 90-98% lượng than xuất khẩu và 15-25% lượng than tiêu thụ nội địa của cả ngành được bốc rót, chuyển tải. Anh bảo, tuy anh cũng là “người mới” của Công ty (từ trước năm 2008 anh Trung là Giám đốc XN Than Khe Tam), nhưng cùng là người trong Tập đoàn cả nên gần như những thay đổi ở đây anh đều “thuộc như lòng bàn tay”. Và anh cho rằng, Cảng Cẩm Phả được đầu tư hiện đại như bây giờ chính là bắt nguồn từ việc Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), đã chấp thuận, cho phép chuyển đổi Cảng Cửa Ông (tên gọi cũ của Cảng Cẩm Phả) thành cảng chuyên dùng của ngành than, do ngành than trực tiếp quản lý, đầu tư và khai thác, từ cách đây vừa tròn 20 năm...
Ấy là vào những năm cuối thập kỷ 80, thời kỳ đó Cảng Cửa Ông giống như “cha chung”; việc gia cố, sửa chữa, nạo vét luồng lạch v.v... rất tốn kém thì do Công ty Than Cẩm Phả phải bỏ ra, nhưng cảng phí thì lại do Bộ GTVT thu. Mỗi khi tàu vào nhận than, nhiều cơ quan trong khối cảng thuộc các bộ, ngành khác nhau tiến hành các thủ tục, chỉ đạo bốc rót, giải quyết các vướng mắc v.v... một cách độc lập, riêng lẻ... Tình trạng không chuyên môn hóa ấy dẫn đến việc giải phóng tàu chậm, hiệu quả khai thác của Cảng bị hạn chế...
“-Chính sự bất hợp lý như vậy đã làm mất quyền tự chủ của một đơn vị SXKD...” - Anh Trung nói - “Vì vậy, đến tháng 8-1989, trên cơ sở đề nghị của Bộ Năng lượng, HĐBT đã chấp thuận để “Cảng Cửa Ông làm cảng chuyên dùng nhằm phục vụ nhu cầu cung ứng than trong nước và xuất khẩu”. Đồng thời cũng giao cho ngành than trực tiếp kinh doanh than thông qua Cảng, trực tiếp quản lý, khai thác Cảng...”.
Có thể nói, sự kiện này đã làm “hồi sinh” Cảng Cửa Ông. Và cái ngày 13-4-1990, ngày Bộ Năng lượng quyết định thành lập XN Cảng và Kinh doanh than (tiền thân của Công ty Kho vận và Cảng Cẩm Phả hiện nay) đã trở thành ngày truyền thống của đơn vị suốt 20 năm qua...
Và từ đó, Cảng mỗi ngày một lớn...
Những ngày đầu mới thành lập, XN Cảng và Kinh doanh than gặp rất nhiều khó khăn. Mà đặc biệt nhất là cơ sở hạ tầng bến cảng đã xuống cấp nghiêm trọng. Từ nhà xưởng, hệ thống đường sắt, tàu thuyền đến hệ thống luồng lạch, hệ thống phao tiêu, biển báo v.v... tất cả đều cần phải đầu tư cải tạo một cách cơ bản. Trước thực tế ấy, lãnh đạo XN đã đặt ra những bước đi cụ thể cho từng giai đoạn. Trong 2 năm đầu (1991-1992) là phải nạo vét luồng tàu, cải tạo cầu bến v.v... để có thể tiếp nhận được tàu có trọng tải từ 3-5 vạn tấn... Dự án này hoàn thành vào giữa năm 1992 có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nó đánh dấu bước phát triển đầu tiên của đơn vị trong lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ là quản lý, khai thác cảng biển. Với kết quả đó, mục tiêu đặt ra cho giai đoạn 1993-1997 là phải làm sao đảm bảo để có thể đưa tầu vào, ra Cảng an toàn trong điều kiện thời tiết sương mù (vốn là hiện tượng thường xuyên xảy ra ở khu vực biển Cẩm Phả, là khó khăn mà trước đây chưa khắc phục được) cả trong ban ngày cũng như ban đêm. Tiếp theo đó, mục tiêu đến năm 2000 có thể đưa tàu 6, 5 vạn tấn cập Cảng...
Con đường bao quanh đảo Cống Tây đang được Công ty Kho vận và Cảng Cẩm Phả - TKV đầu tư xây dựng giúp dân xã đảo Thắng Lợi.
Và đặc biệt, việc đầu tư mở rộng và phát triển Cảng Cẩm Phả theo hướng ngày càng hiện đại hóa với tốc độ nhanh nhất là từ những năm đầu thế kỷ XXI đến nay, khi mà ngành than bắt đầu “tăng tốc” để trở thành một Tập đoàn kinh tế mạnh, không chỉ trong lĩnh vực khai thác và kinh doanh than mà phát triển đa ngành, đa nghề...
“-Nếu từ năm 2000 trở về trước, năng lực thông quan của Cảng Cẩm Phả là 3-5 triệu tấn/năm thì hiện nay con số này đã là gần 15 triệu tấn” - Phó Giám đốc Bùi Đình Trung nói - “Đây là con số mà ở khu vực miền Bắc, chưa có cảng biển nào đuổi kịp...”.
Một điều cũng rất đáng ghi nhận là cùng với việc đầu tư mở rộng quy mô khu vực cảng chính và khu cảng nổi chuyển tải ở Hòn Nét, từ nhiều năm nay, Công ty Kho vận và Cảng Cẩm Phả còn đặc biệt coi trọng vấn đề bảo vệ môi trường, nhất là môi trường biển. Tất cả những sà lan chở than từ cảng chính ra khu chuyển tải Hòn Nét đều bắt buộc phải phủ bạt, kẹp chì cho đến khi rót hàng xuống tàu...
Ngoài ra, cũng đã từ nhiều năm nay, với sự quan tâm của Tập đoàn TKV, Công ty đã góp phần biến khu vực đảo Cống, Tây (xã Thắng Lợi, huyện Vân Đồn) từ nghèo nàn, hoang sơ ngày một sầm uất hơn, và trong tương lai sẽ là một điểm du lịch hấp dẫn. Đến Khu nghỉ dưỡng ở Cống Tây do Công ty đầu tư xây dựng từ nhiều năm trước, có thể thấy rõ tiềm năng này đang dần trở thành hiện thực. Và theo Phó Giám đốc Bùi Đình Trung cho biết, ngoài việc đầu tư phát triển du lịch ở đảo Cống Tây, hiện Công ty đang có dự án phát triển du lịch biển đảo với quy mô lớn hơn, hiện đại hơn trong khu vực Vịnh Bái Tử Long...
“-Cảng biển và du lịch sẽ đồng hành phát triển, đó là định hướng chiến lược của Công ty trong những năm tới!” - Phó Giám đốc Bùi Đình Trung nói.
Tôi ngắm nhìn những con tàu khổng lồ đang đợi ăn than ở khu vực chuyển tải Hòn Nét, lại ngắm nhìn con đường du lịch bao quanh đảo Cống Tây mà Công ty đang bỏ vốn xây dựng, vừa để phát triển du lịch, vừa để giúp bà con dân đảo đi lại thuận tiện hơn... Chợt mường tượng tới ngày Cảng Cẩm Phả không chỉ nổi tiếng bởi sự to lớn, hiện đại mà còn là một điểm du lịch hấp dẫn với khách tham quan khi đến vùng đất này. Với tốc độ phát triển như hiện nay, chắc chắn tương lai ấy sẽ không còn xa nữa...
