Hiện nay, bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá, lùn sọc đen hại lúa đang diễn biến hết sức phức tạp. Với điểm khởi phát đầu tiên tại thôn 5, xã Sông Khoai, huyện Yên Hưng, đến nay các dịch bệnh này đã xuất hiện tại 5 huyện, thị xã, thành phố.
Tiếp sau Yên Hưng, các địa phương có dịch bệnh trên lúa đông xuân 2009-2010 là TP Hạ Long, TX Uông Bí, các huyện Đông Triều, Hoành Bồ. Tính đến hết ngày 18-3, tổng diện tích lúa trên toàn tỉnh bị nhiễm bệnh và có dấu hiệu nhiễm bệnh là 384ha. Như vậy, sản xuất vụ đông xuân đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ, thử thách lớn. Từ thực tế này cho thấy, nếu bà con nông dân cũng như các cấp chính quyền cùng cơ quan chức năng không vào cuộc kịp thời để chống dịch thì thiệt hại trong sản xuất nông nghiệp sẽ không chỉ là dự báo.
Nông dân xã Sông Khoai, huyện Yên Hưng tổ chức phun thuốc dập dịch.
Nỗi lo từ những vùng nông nghiệp trọng điểm
Vụ đông xuân năm nay, huyện Đông Triều gieo cấy 4.525,9ha lúa, trong đó chủ yếu tập trung vào trà xuân muộn, trà xuân sớm chỉ có 394,9ha; diện tích lúa gieo thẳng chiếm tới trên 3.000ha. Trước tình hình dịch bệnh lùn xoắn lá và lùn sọc đen phương nam xuất hiện tại một số địa phương trong tỉnh, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện đã phối hợp với Trạm Bảo vệ thực vật thành lập 5 đoàn công tác đi kiểm tra trên đồng ruộng tại 21 xã, thị trấn. Qua kiểm tra, đã phát hiện một số diện tích lúa và ngô có triệu trứng của bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá và lùn sọc đen phương nam tại các xã Hồng Thái Đông, Hồng Thái Tây, Yên Đức, Mạo Khê, Nguyễn Huệ, Đức Chính, Tân Việt, Tràng An, Bình Khê, Tràng Lương với diện tích nhiễm bệnh gần 30ha. Ông Đặng Đình Thắng. Phó Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đông Triều cho biết: Mặc dù đến thời điểm này, trên địa bàn huyện mới xác định được khoảng 30ha lúa bị nhiễm bệnh song do tính chất nguy hiểm, khó nhận biết, khả năng dễ lây lan của dịch bệnh nên diện tích lúa bị nhiễm bệnh trong thời gian tới rất có thể lớn hơn. Trên cơ sở phương án phòng trừ dịch bệnh của Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện phối hợp với Trạm Bảo vệ thực vật phổ biến xuống toàn bộ các xã, thị trấn để bà con nông dân nắm bắt kỹ về dịch bệnh, tích cực kiểm tra, thăm đồng để phát hiện, phòng trừ kịp thời. Cùng với đó, huyện đã tích cực tổ chức tập các lớp tập huấn về phương pháp nhận biết và kỹ thuật, biện pháp phòng trừ dịch bệnh cho cán bộ nông nghiệp, nông dân các xã, thị trấn.
| Ông Trần Quyết Tâm, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ thực vật vùng phía Bắc: Đây là loại dịch bệnh có khả năng lây lan nhanh và mức độ nguy hại rất lớn. Từ khi có biểu hiện, triệu chứng của bệnh đến khi phát bệnh, bùng phát dịch là rất nhanh. Vì vậy, trong công tác dập dịch phải huy động được cả hệ thống chính trị địa phương, đội ngũ khuyến nông cơ sở vào cuộc. Về kỹ thuật, cần phòng trừ triệt để nguồn môi giới gây bệnh là rầy nâu nhỏ và rầy lưng trắng. Cùng với đó, tăng cường việc chăm sóc để tăng sức đề kháng cho cây lúa, khi phát hiện triệu chứng của bệnh cần dập dịch ngay, không cần qua lấy mẫu xét nghiệm, song cũng cần hạn chế tới mức thấp nhất việc tiêu huỷ lúa. Tổ chức tập huấn chi tiết cho cán bộ khuyến nông cơ sở và người nông dân về việc nhận biết dấu hiệu, triệu chứng của dịch bệnh và kỹ thuật phòng trừ dịch bệnh theo phương án kỹ thuật đã xây dựng. |
Trên cánh đồng rộng hơn 20ha tại thôn Nam Mẫu 1, xã Thượng Yên Công, Uông Bí, hiện nay lúa xuân sớm đã bắt đầu đứng cái làm đòng và lúa xuân muộn đang độ đẻ nhánh thì người dân cũng đang phải dồn sức để phòng chống dịch bệnh trên lúa. Bác Hoàng Đức Ty, thôn Nam Mẫu 1, xã Thượng Yên Công cho biết: “Gia đình tôi cấy hơn 9 sào lúa nhưng xem chừng năm nay sẽ bị mất mùa vì gần nửa tháng nay không chỉ trên diện tích lúa của gia đình mà toàn bộ gần 20 ha lúa tại cánh đồng này đã xuất hiện những biểu hiện của một bệnh rất lạ mà trước đó chúng tôi chưa thấy bao giờ. Đến nay chúng tôi cũng không biết đó là dịch bệnh gì và cách phòng trừ ra sao. Khi không phát hiện được là bệnh gì, thấy lá vàng, héo chúng tôi nghi là bệnh vàng lá, đạo ôn nên đã phun thuốc diệt bệnh này. Có nhà đã phun 3 lần trên cùng một thử ruộng nhưng bệnh không hề giảm”. Ông Lã Hoàng Mai, Chủ tịch UBND xã Thượng Yên Công cho hay: “Vụ đông xuân năm nay, toàn xã gieo cấy trên 80 ha lúa, hầu hết các thôn đều có diện tích bị nhiễm dịch bệnh này nhưng do không có hiểu biết về dịch bệnh, người nông dân đều nhầm lẫn với bệnh đạo ôn nên việc phòng trừ bệnh chưa hiệu quả. Hiện tại, diện tích có triệu chứng nhiễm bệnh lùn xoắn lá và lùn sọc đen phương nam vào khoảng từ 40-50 ha”. Theo báo cáo của Trạm Bảo vệ thực vật TX Uông Bí, đến ngày 18-3 hầu hết các xã, phường của thị xã đã xuất hiện dịch bệnh lùn xoắn lá và lùn sọc đen phương nam với diện tích trên 160 ha lúa bị nhiễm bệnh, trong đó tập trung chủ yếu tại các xã: Nam Khê, Thượng Yên Công, Phương Đông, Phương Nam và phường yên Thanh.
Lúa thành phố cũng nhiễm bệnh
Tại TP Hạ Long, trong số 330ha lúa đang gieo trồng vụ chiêm đã có trên 46ha lúa bị nhiễm bệnh trải tại tất cả các xã, phường. Trong đó, số lúa nhiễm sâu bệnh nhiều nhất là ở hai xã Đại Yên và Việt Hưng (khoảng 42ha, chiếm 98% tổng diện tích lúa trên địa bàn). Ngoài diện tích lúa đã nhiễm sâu bệnh, trên hai địa bàn này còn khoảng 64ha lúa đang có biểu hiện của bệnh vàng lùn xoắn lá. Trước tình hình diễn biến của thời tiết và lây lan sâu bệnh tốc độ như hiện nay, nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời sẽ còn rất nhiều trà lúa đang độ phát triển phải nhổ bỏ. Do bệnh dịch này chưa có thuốc điều trị đặc hiệu nên hiện nay các địa phương chỉ khuyến cáo bà con nên theo dõi sát sao tình hình của bệnh dịch. Trò chuyện với phóng viên, ông Trần Xuân Chính, Chủ nhiệm HTX nông lâm Đại Yên (xã Đại Yên) thở ngắn than dài. Nét buồn hiện rõ trên khuôn mặt vị Chủ nhiệm. Ông Chính cho biết, hiện nay đang là giai đoạn lúa sinh trưởng và phát triển, trong khi đó diễn biến của dịch bệnh có chiều hướng gia tăng nên bà con nông dân trong xã cũng hết sức lo lắng. Hiện nay một số diện tích lúa bệnh trong xã đang được bà con tiến hành nhổ bỏ để chống lây lan trên diện rộng. Tuy nhiên, bà con đang gặp khó khăn do thiếu tiền mua thuốc trừ bệnh, mua giống lúa để khôi phục các trà lúa đã mất. Hiện xã đã làm văn bản đề nghị thành phố sớm có phương án hỗ trợ cho người nông dân phòng trừ sâu bệnh. Hy vọng, người dân sẽ sớm nhận được hỗ trợ để khôi phục sản xuất.
Các cán bộ Trung tâm Bảo vệ thực vật vùng phía Bắc, Trung tâm Bảo vệ thực vật tỉnh kiểm tra cây lúa ở thôn Nam Mẫu I, xã Thượng Yên Công, TX Uông Bí.
Chỉ trong một thời gian ngắn, từ một ổ dịch với diện tích 30ha trong phạm vi một thôn, dịch bệnh lùn xoắn lá và lùn sọc đen phương nam đã lây lan ra diện tích rộng. Hiện nay, dịch mới chỉ xuất hiện tại 5 huyện miền Tây song nguy cơ dịch bùng phát trên toàn tỉnh là khó tránh được. Và hiện tại chưa có thuốc để chữa. Vì vậy, các ngành chức năng, địa phương và người dân cần tích cực hơn nữa trong công tác phòng trừ dịch bệnh theo hướng dẫn của Chi cục Bảo vệ thực vật Quảng Ninh. Tuy nhiên, qua đây cũng cho thấy, công tác tập huấn cho người dân cần phải được tăng cường hơn nữa để nhà nông có thể chủ động nhận biết và phòng chống dịch bệnh. Tiếng nói nhà nông * Chị Bùi Thị Luyện, thôn Nam Mẫu 1, xã Thượng Yên Công, TX Uông Bí: Gia đình tôi cấy hơn 5 sào ruộng, chủ yếu là cấy lúa xuân sớm và đã cấy xong từ trong Tết. Thời gian đầu khi mới bén rễ cây lúa rất xanh, phát triển bình thường nhưng khoảng hơn nửa tháng nay, toàn bộ lúa trên cánh đồng này cứ vàng dần và có những biểu hiện rất lạ. Những biểu hiện này từ trước đến nay tôi chưa từng thấy bao giờ. Nghi là lúa bị nhiễm bệnh đạo ôn gia đình tôi và nhiều gia đình khác đã phun thuốc nhiều lần, nhưng phun nhiều nhưng không thấy hiệu quả gì. Chúng tôi rất mong huyện, xã chỉ đạo cán bộ kỹ thuật kiểm tra phát hiện dịch bệnh để có hướng phòng chống hiệu quả. * Bà Lương Thị Thái, Xóm 1, xã Yên Giang, Yên Hưng: Khi ổ dịch lùn xoắn lá và lùn sọc đen phương nam xuất hiện tại xã Sông Khoai được dập, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện và cán bộ kỹ thuật xã đã tập huấn, hướng dẫn cho chúng tôi cách nhận biết và phòng trừ dịch bệnh. Song do khó nhận biết và khả năng lây lan của dịch bệnh rất nhanh nên nhiều diện tích lúa trên địa bàn xã chúng tôi cũng không tránh khỏi bị nhiễm bệnh. Hiện nay, gần một mẫu ruộng nhà tôi chắc cũng phải có một vài sào bị nhiễm bệnh vì ruộng của những hộ xung quanh đã bị nhiễm thì rất khó tránh. Tôi rất mong các ngành chức năng và địa phương tổ chức nhiều hơn các lớp tập huấn để chúng tôi nắm chắc kỹ thuật phòng trừ dịch bệnh, bên cạnh đó có sự hỗ trợ của nhà nước đối với những diện tích lúa bị nhiễm bệnh phải nhổ bỏ. * Ông Nguyễn Phương Chiền, Trạm trưởng Trạm Bảo vệ thực vật Đông Triều: Hiện nay chúng tôi đang tích cực tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ kỹ thuật và người dân tại các xã nhằm phổ biến kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh. Trong công tác chỉ đạo dập dịch cũng còn gặp nhiều khó khăn, nhiều người dân khi được yêu cầu nhổ bỏ những cây bị nhiễm bệnh nhưng họ không nhổ vì tiếc; việc tổ chức phòng trừ đã cố gắng tối đa nhưng các địa phương vẫn chưa thực hiện được. Thời gian tới, cần tăng cường cán bộ chuyên sâu về vấn đề này để tăng tính chính xác khi kiểm tra, phát hiện và phòng trừ dịch bệnh. * Chị Nguyễn Thị Hội, thôn Bằng Xăm, xã Lê Lợi, huyện Hoành Bồ: Gia đình tôi năm nay cấy 7 sào ruộng, giống lúa Khanh Dân và Hương thơm. Chân ruộng cấy sớm nhất đã được một tháng, lúc đầu lúa lên rất đẹp nhưng không hiểu sao khoảng một tuần nay bị vàng lá và không phát triển. Qua loa đài phát thanh của xã và các phương tiện thông tin đại chúng, thì tôi cũng được biết về bệnh dịch mới trên cây lúa, lây lan nhanh mà hiện nay vẫn chưa có thuốc diệt. Chúng tôi lo lắm, cũng muốn xã và huyện tổ chức lớp tập huấn để chúng tôi có kiến thức phòng ngừa dịch bệnh mới này cho cây lúa. PV
