Sau hơn nửa tháng thực hiện cơ chế điều hành lãi suất mới, ''cuộc chiến'' giành giật vốn giữa các ngân hàng (NH) tưởng như chấm dứt thì nay lại trở nên ''nóng'' hơn bao giờ hết.
Kỷ lục liên tục bị phá vỡ
Sau hơn nửa tháng thực hiện cơ chế điều hành lãi suất mới, ''cuộc chiến'' giành giật vốn giữa các ngân hàng (NH) tưởng như chấm dứt thì nay lại trở nên ''nóng'' hơn bao giờ hết. Mức lãi suất 19.2%/năm của Ngân hàng TMCP Đông Nam á (SeaBank) đưa ra ngay từ ngày đầu tiên dù chỉ tồn tại trong vài giờ cũng đủ làm ''chấn động'' thị trường thì nay cũng không còn là mức lãi suất thuộc hạng ''đỉnh'' nữa. Tuần qua, cuộc chạy đua lãi suất giữa các NH có thể được nhìn nhận như một cuộc rượt đuổi ''ngoạn mục'', tất nhiên bứt phá luôn thuộc về NHTM cổ phần. Những kỷ lục lãi suất mới được xác lập từng ngày, biến động mạnh mẽ của thị trường tiền tệ khiến các NH ''anh chị'' cũng không thể lạc lõng ngoài cuộc. Đầu tuần, mức lãi suất 18%/năm của NH TMCP Sài Gòn Thương tín (Sacombank) đã thu hút được một lượng vốn tương đối. Nhưng đến cuối tuần, NH TMCP Sài Gòn (SCB) đã chiếm ngay vị trí quán quân bằng việc tung ra mức lãi suất cao hơn hẳn là 19.4%/năm. Cho dù Sacombank ngay lập tức điều chỉnh tăng lãi suất lên 19%/năm thì vẫn còn cách xa kỷ lục mà SCB đang nắm. Trong nhóm các NHTM Nhà nước, NH Phát triển Nhà đồng bằng Sông Cửu Long là đơn vị ''chịu khó'' chạy đua nhất, dẫu đã 3 lần thay đổi lãi suất trong một tuần thì lãi suất cao nhất đang công bố cũng chỉ lên đến 18.62%/năm, chưa vượt khỏi mốc 19%/năm. Thế nhưng, ngoại trừ SCB đang sở hữu lãi suất “đỉnh'', Sacombank cũng có mức lãi suất đến 19%/năm, SeaBank là 19,2%/năm thì hầu hết các NH cũng đã công bố mức lãi suất dao động xung quanh mức 19%/năm. Điều đáng nói là liệu 19,4%/năm đã phải là kỷ lục không thể phá vỡ của lãi suất hay chưa? Quan điểm của lãnh đạo các NH đều rất quyết tâm giữ khách hàng bằng mọi giá. Và ở hoàn cảnh hiện tại, có cách nào giữ khách hàng hiệu quả hơn là mức lãi suất, bởi sẽ không có gì hấp dẫn khách hàng có vốn dư thừa bằng mức lãi suất tiền gửi.
Ngân hàng ''tranh'' vốn lẫn nhau
Phải khẳng định rằng, dù lãi suất đã liên tục tăng và tăng rất cao thì sự gia tăng vốn huy động lại rất thấp nếu như không nói là bằng không. Các NH đã đang ở trong ''thời vàng'' của huy động vốn bởi rất nhiều lý do: thị trường bất động sản đóng băng, thị trường chứng khoán thất thế. Bao nhiêu vốn liếng trong dân đã được các NH gom về, cuộc cạnh tranh lúc này chỉ còn lại các NH. Quả là thời cơ vàng nhưng thách thức lại lớn hơn rất nhiều. Cạnh tranh bằng cách tăng lãi suất lúc này thực chất là việc các NH ''chơi'' nhau. NH này thu hút được một đồng vốn cũng có nghĩa là NH kia mất đi một đồng. Các "thượng đế'' làm cho NH này ''sung túc'' hơn thì cũng đồng thời khiến cho NH kia ''đau đầu'' vì mất vốn.
Nhưng suy cho cùng, chính các NH lại rơi vào thế ''gậy ông đập lưng ông''. Để thu hút khách hàng, NH chú trọng vào vốn huy động ngắn hạn (Kỳ hạn 1 tháng, kỳ hạn tuần, kỳ hạn ngày với mức lãi suất cao hơn các kỳ hạn dài hơi). Chính điều này khiến cho nguồn vốn đã huy động cũng không được phép "cầm chắc''. Khách hàng có nhiều hơn cơ hội so sánh lãi suất giữa các NH, sự chờ đợi đến hạn chỉ phải tính bằng ngày. Thời gian và những quyền lợi từ thời gian sẽ không còn là sự ràng buộc đối với các ''thượng đế" có tiền nhàn rỗi trong lúc này.
Cạnh tranh để... lỗ
Bất kỳ một hoạt động kinh doanh nào cũng phải hướng đến mục tiêu cuối cùng là lợi nhuận. Kinh doanh ngân hàng cũng không phải ngoại lệ. Với mức lãi suất huy động 19,4%/năm, sau khi trích lập khoản dự trữ bắt buộc 11% cộng với chi phí bảo hiểm tiền gửi thì chi phí huy động vốn lên đến hơn 20%. Trong khi đó, lãi suất tín dụng tối đa hiện được quy định là 21%/năm. Ngân hàng chắc chắn không tránh khỏi thua lỗ. Nhiều ngân hàng hiện nay đã không đặt lợi nhuận làm mục tiêu bởi yêu cầu thanh khoản rất lớn. Thực tế này đã buộc các NH phải tìm cho được nguồn vốn bằng mọi giá. Chính vì vậy lãi suất huy động VNĐ cứ liên tục bị đẩy lên cao bất chấp lợi nhuận kinh doanh bằng không, thậm chí lỗ...
Có một nghịch lý đặt ra là bản thân các NH dâng mức lãi suất kỷ lục lại không phải là NH có nguồn vốn ''rộng rãi'' để các doanh nghiệp vay vốn sản xuất kinh doanh. Vậy đồng vốn huy động được các NH đổ về đâu? Nếu huy động vốn ở địa phương mà không nhằm mục đích phục vụ cho các doanh nghiệp trên địa bàn phát triển kinh doanh thì không lẽ NH đem vốn đổ cho các địa phương khác phát triển? Hoặc nếu chỉ huy động vốn vì yêu cầu của tính thanh khoản thì tương lai vững chắc của NH lại là vấn đề đáng lưu tâm! Không phải cứ lãi suất huy động cao là quyền lợi người gửi tiền có lợi, điều quan trọng là quyền lợi ấy được đảm bảo như thế nào mới là yếu tố quyết định. Việc nhìn nhận thực tế một cách có phân tích sẽ giúp người dân có vốn có được mức lãi suất tốt nhất cũng như bảo toàn được đồng tiền của mình, nhất là trong giai đoạn thị trường tiền tệ có quá nhiều biến động như hiện nay.
