Khi Nhà máy chế tạo thiết bị nâng hạ đi vào hoạt động doanh số đạt khoảng 2000 tỷ đồng/năm và đây là Nhà máy lớn nhất Đông Nam Á. Hiện Dự án đã chậm theo kế hoạch khoảng 15 tháng do khâu giải phóng mặt bằng không đảm bảo tiến độ.
Dự án đầu tư Nhà máy chế tạo thiết bị nâng hạ (hay còn gọi là Dự án đầu tư xây dựng cầu cảng và nhà máy sản xuất các loại cẩu) có công suất 20.000 tấn sản phẩm/năm, với 5 chủng loại sản phẩm là: Cẩu trục từ 5 - 300 tấn, cẩu chân đế từ10 - 300 tấn, cẩu chân tháp từ 5 - 30 tấn, cẩu cổng trục từ 20 - 1000 tấn, cẩu container từ 40 - 60 tấn có tổng vốn đầu tư trên 1000 tỷ đồng, trong đó giai đoạn I vốn đầu tư 585 tỷ đồng. Đây là dự án thuộc chương trình cơ khí trọng điểm Nhà nước trực tiếp sản xuất sản phẩm cơ khí nặng và mới thay thế hàng nhập khẩu, đã được chủ đầu tư là Xí nghiệp cơ khí Quang Trung (Ninh Bình) triển khai xây dựng tại xã Phương Nam (TX Uông Bí) vào tháng 9 - 2005. Khi Nhà máy đi vào hoạt động doanh số đạt khoảng 2000 tỷ đồng/năm và đây là Nhà máy lớn nhất Đông Nam á. Hiện Dự án đã chậm theo kế hoạch khoảng 15 tháng do khâu giải phóng mặt bằng không đảm bảo tiến độ.
Thiết bị đang “đắp chiếu” chờ được lắp đặt Trao đổi với lãnh đạo TX Uông Bí, chúng tôi được biết, đến cuối tháng 9-2006, còn 33/213 hộ dân chưa nhận tiền đền bù để bàn giao đất cho chủ đầu tư và một số hộ dân thôn Đá Bạc, xã Phương Nam vẫn tiếp tục có đơn khiếu nại gửi UBND thị xã Uông Bí và UBND tỉnh với các nội dung: Dân chưa ký phương án kiểm đếm tại sao Ban GPMB thị xã Uông Bí đã kiểm đếm định giá đền bù?; không có quyết định thu hồi đất của từng hộ dân; thực hiện giá gạo hỗ trợ không đúng như thông báo; xin hỗ trợ bồi thường đất dôi dư; Ban đền bù GPMB áp dụng giá quá thấp... Căn cứ vào hồ sơ tài liệu, các quy định của văn bản pháp luật và đối chiếu với các nội dung đơn cho thấy: Việc tổ chức kiểm đếm của thị xã là hoàn toàn đúng với Quyết định 1122/QĐ - UB(20-4-2005) và Quyết định số 4466/2005/QĐ - UBND (1-12-2005) của UBND tỉnh Quảng Ninh; giá đất đền bù đã được áp dụng theo đúng quyết định số 4915/QĐ - UB (30-12-2005) của UBND tỉnh Quảng Ninh; UBND tỉnh đã có quyết định thu hồi đất chung cho toàn bộ dự án (có sơ đồ mặt bằng thu hồi đất trong đó có phần diện tích đất của từng hộ dân); về giá gạo tính hỗ trợ cho các hộ dân được căn cứ vào thông báo giá hàng tháng của Sở Tài chính. Căn cứ vào điều 18 của Quyết định số 1122/QĐ - UB (20-4-2005) của UBND tỉnh, thì diện tích đất vượt so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của các hộ dân chỉ được hỗ trợ 30% theo đơn giá bồi thường đất nông nghiệp cùng hạn... Ngoài số tiền hỗ trợ, đền bù được áp dụng theo quy định của tỉnh, thì chủ đầu tư còn hỗ trợ 1.000đ/m2 đất bị thu hồi theo quyết định số 74/QĐ - QT (28-7-2005) của Giám đốc Xí nghiệp Cơ khí Quang Trung. Ngày 14-10, UBND TX Uông Bí đã ra 33 Quyết định cưỡng chế, yêu cầu các hộ dân đến hết ngày 21 - 10 đến nhận tiền đền bù và bàn giao đất cho chủ đầu tư. Nhưng đến nay mới chỉ có 2 hộ dân đến nhận tiền và bàn giao 2,4 ha đất cho chủ đầu tư. Những “phần đất xôi đỗ” trong mặt bằng nhà máy.
Đầu tháng 11 chúng tôi có mặt tại Uông Bí, anh Nguyễn Tăng Cường, Giám đốc Xí nghiệp Cơ khí Quang Trung vừa đưa đi thăm công trường xây dựng vừa phân bua: Giai đoạn I theo kế hoạch sẽ đầu tư trong 4 năm nhưng chúng tôi phấn đấu hoàn thiện trong 2 năm, như vậy sẽ rút ngắn 2 năm đầu tư nhằm sớm đưa sản phẩm ra thị trường nhất là trong thời điểm này Việt Nam vừa trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Hiện nay chúng tôi đã ký được một số hợp đồng xuất khẩu sang Lào và Malaixia. Nhà máy có 7 phân xưởng: (luyện kim, nhiệt luyện, kết cấu, cơ điện tử... và một bến cảng). Theo dự kiến cuối năm 2006, 2 nhà xưởng số 1 và 2 sẽ đi vào hoạt động và cho ra những sản phẩm đầu tiên nhưng hiện nhà xưởng số 1 bước đầu mới hoàn thiện việc xây dựng còn các nhà xưởng số 2 - 5 và bến cảng, âu thuyền đều vẫn dở dang. Trong khi đó các công nghệ thiết bị tiên tiến (thuộc thế hệ 5 công nghệ CNC điều khiển tự động) của các nước Đức, Nhật đã được nhập về với trị giá khoảng 300 tỷ đồng. Hiện nay, Xí nghiệp đang phải vừa tiến hành san lấp mặt bằng trên diện tích đất đã được bàn giao theo kiểu ‘’xôi đỗ’’ (chỗ nào GPMB xong thì đổ đất san lấp)vừa triển khai xây dựng nhà xưởng trên mặt bằng đã san lấp xong nên gặp rất nhiều khó khăn và ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công dự án. Hiện trong tổng số hơn 46,8 ha mặt bằng thì UBND thị xã Uông Bí mới bàn giao cho Xí nghiệp được 39,1 ha mặt bằng, đạt gần 85% diện tích mặt bằng cần giao.
Đây là dự án trọng điểm nhưng việc đền bù GPMB vẫn còn vướng mắc gây thiệt hại cho chủ đầu tư và Nhà nước, làm ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự xã hội trên địa bàn. Vì vậy, bên cạnh việc tiếp tục vận động, giải thích để các hộ dân còn lại chấp hành nghiêm túc quyết định của cơ quan Nhà nước, giao đất cho chủ đầu tư triển khai thực hiện dự án, thì UBND thị xã Uông Bí nên sớm có biện pháp cưỡng chế đối với các hộ dân cố tình không chịu thực hiện việc bàn giao mặt bằng.
