Chất lượng hoạt động của các HTX nông nghiệp ở Hoành Bồ đạt thấp

Hiện nay huyện Hoành Bồ có 24 HTX nông nghiệp với 9.860 xã viên thuộc 4.486 hộ gia đình làm nông nghiệp. Cả 24 HTX này về hình thức đã chuyển đổi mô hình hoạt động theo Luật HTX năm 2003 nhưng hiệu quả hoạt động lại rất thấp.

Chất lượng hoạt động của các HTX nông nghiệp ở Hoành Bồ đạt thấp ảnh 1
Mô hình trồng hoa chất lượng cao của nông dân thị trấn Trới (Hoành Bồ).

Các HTX đều đăng ký kinh doanh từ 4 loại hình dịch vụ trở lên, đó là: Thuỷ nông, chuyển giao kỹ thuật, cung ứng vật tư, quỹ tín dụng…Tuy nhiên, số HTX hoạt động từ 1-2 khâu chiếm trên 90% và chỉ có 1 HTX thực hiện được 4 khâu dịchvụlà HTX Dịch vụ nông nghiệp Quảng La I. Hiện tại, cả 24 HTX đều thực hiện dịch vụ thuỷ lợi, đây là nguồn thu chính của các HTX. Đến thời điểm này, hầu hết các công trình thuỷ lợi đầu mối và 32/75 km kênh mương phục vụ tưới tiêu trên địa bàn huyện đã được xây dựng mới, nâng cấp, kiên cố hoá tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thuỷ nông song hoạt động này còn tồn tại nhiều yếu kém, hiệu quả chưa cao. Ngoài mức thu thuỷ lợi phí theo quy định (từ năm 2007 về trước), các HTX còn thu phần dịch vụ để trả công cho công tác quản lý, tu sửa kênh mương với mức 3 kg thóc/sào/vụ. Các HTX chưa thu theo diện tích thực tế tưới tiêu mà thu theo diện tích đất canh tác của hộ gia đình; giữa xã viên và HTX chưa có bản ký kết hợp đồng cụ thể, dẫn đến tình trạng xã viên không nộp và không ký xác nhận dịch vụ thuỷ lợi. Bên cạnh đó Ban quản trị HTX không có biện pháp hữu hiệu trong việc thu hồi công nợ dẫn đến nợ đọng thuỷ lợi phí, dịch vụ thuỷ lợi ngày càng lớn. Điển hình như HTX Dịch vụ nông nghiệp Lê Lợi, đến hết năm 2006 các xã viên còn nợ HTX 75,9 triệu đồng. Hiện nay, tổng số vốn hoạt động của 24 HTX là 14.831,42 triệu đồng, trong đó vốn cố định 12.939,76 triệu đồng, vốn lưu động 1.891,66 triệu đồng, trong khi đó xã viên nợ HTX lên tới 1.926,8 triệu đồng. Do nguồn vốn của các HTX chủ yếu là vốn cố định trong khi xã viên nợ đọng quá lớn, nguồn vốn dành cho quay vòng sản xuất không có dẫn đến hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp. Năm 2007, toàn huyện chỉ có 13 HTX làm ăn có lãi với số lãi 188,4 triệu đồng; 11 HTX còn lại đều làm ăn thua lỗ. Theo đánh giá của Phòng Kinh tế Hoành Bồ trong toàn huyện không có HTX xếp loại giỏi; 2 HTX đạt loại khá; 17 HTX trung bình và 5 HTX xếp loại yếu. Theo nội dung đăng ký kinh doanh và phương án hoạt động khi chuyển đổi mô hình, có 4/24 HTX đăng ký hoạt động tín dụng, chiếm 16,7% song đến nay chỉ có HTX Quảng La I còn duy trì hoạt động dịch vụ này. Các dịch vụ khác như: Cung ứng vật tư, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cũng được xem là một trong những hoạt động dịch vụ mang lại nguồn thu cho các HTX song phần lớn các HTX dịch vụ nông nghiệp trong huyện làm dịch vụ này không hiệu quả. Nhu cầu vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp của xã viên rất lớn nhưng do không cạnh tranh được với tư nhân về hình thức thanh toán và phương thức phục vụ nên không có điều kiện hoạt động tiếp. Các HTX đều đăng ký hoạt động chuyển giao kỹ thuật song cũng chỉ dừng lại ở một số công việc như: Thông báo thời vụ gieo trồng một số cây trồng chính, tình hình dự báo sâu bệnh hại lúa; thực hiện việc tiếp nhận các giống mới được trợ giá, trợ cước cung cấp cho xã viên và phổ biến quy trình kỹ thuật; tiếp nhận và bố trí thực hiện các mô hình chuyển giao kỹ thuật tại địa phương.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Thắng Thành, Trưởng phòng Kinh tế huyện Hoành Bồ cho biết: Sau khi chuyển đổi mô hình hoạt động các HTX mới chỉ thay đổi về tổ chức, chưa có sự chuyển đổi về nội dung nên chất lượng hoạt động còn rất thấp, một số HTX tồn tại chỉ mang tính hình thức. Các HTX chưa xây dựng được phương án sản xuất kinh doanh, dịch vụ hiệu quả. Phương thức điều hành của Ban quản trị HTX chưa phù hợp và chưa đáp ứng được với yêu cầu hiện nay. Nguyên nhân của tình trạng này là do phần lớn đội ngũ cán bộ HTX còn yếu về trình độ, năng lực quản lý điều hành, kém nhiệt tình trong công tác; hoạt động lúng túng theo kiểu hành chính đơn thuần, còn tư tưởng trông chờ ỷ lại theo kiểu bao cấp chưa chủ động chuyển hẳn sang hạch toán kinh doanh. Bên cạnh đó năng lực tài chính của các HTX quá yếu, việc thu hồi công nợ của xã viên không hiệu quả; vốn góp thêm của xã viên chưa được thực hiện đầy đủ theo nghị quyết và điều lệ của HTX đề ra. Hiện nay chức năng dịch vụ của HTX bị thu hẹp do từ năm 2007 thực hiện việc miễn thuỷ lợi phí; cấp uỷ, chính quyền một số địa phương chưa thực sự quan tâm đến hoạt động của các HTX.

Cùng chuyên mục