Để có sự đánh giá một cách cụ thể về công tác đảm bảo an toàn bãi thải mỏ, phòng ngừa sự cố bục nước, ngập lụt mỏ trước mùa mưa bão năm 2016, Sở Công Thương đã chủ trì, phối hợp với Sở LĐ-TB&XH, TP Cẩm Phả và TP Hạ Long kiểm tra thực tế tại 7 đơn vị thành viên của TKV là: Công ty CP Than Hà Lầm, Công ty Than Khe Chàm, Công ty CP Than Mông Dương, Công ty Than Hạ Long, Công ty CP Than Tây Nam Đá Mài, Công ty Than Quang Hanh, Công ty Than Dương Huy. Qua kiểm tra cho thấy, cơ bản các đơn vị đã nghiêm túc thực hiện các quy định theo quy chuẩn kỹ thuật an toàn và các nội quy, quy trình trong khai thác mỏ hầm lò, lộ thiên; hàng quý, các đơn vị lập bản đồ hiện trạng cập nhật các đường lò ngập nước, các phay phá chứa nước, ao hồ, sông suối có liên quan trong vành đai nguy hiểm bục nước làm cơ sở lập kế hoạch thoát nước thường kỳ, biện pháp ngăn ngừa sự cố bục nước, nổ khí và kế hoạch ứng cứu sự cố - tìm kiếm cứu nạn.
Tuy nhiên, trong khai thác than lộ thiên và hầm lò, TKV và một số đơn vị vẫn còn nhiều tồn tại, bất cập đáng lưu ý. Cụ thể, đối với khai thác lộ thiên, khi đổ thải chung, TKV chưa có chỉ huy điều hành chung đối với bãi thải, mỗi đơn vị được giao một khu vực tự tổ chức đổ thải theo kế hoạch của mình. Điều này đã dẫn đến tình trạng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi 2 đơn vị đổ thải ở các mức cao khác nhau (như ở Công ty Than Dương Huy và Công ty CP Than Tây Nam Đá Mài). Một số đơn vị còn lập kế hoạch và tổ chức đổ thải vượt chiều cao tầng thải theo quy hoạch được duyệt <50m, chưa xây đập chắn chân thải (như ở bãi thải Bắc Bàng Nâu của Công ty CP Than Tây Nam Đá Mài, Công ty TNHH MTV Khai thác khoáng sản - Tổng Công ty Đông Bắc). Bên cạnh đó, một số đơn vị khi lập phương án phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn năm 2016 khu lộ thiên chưa đưa ra biện pháp phòng ngừa sạt lở bãi thải mỏ, hướng thoát nước phía chân bãi thải và biện pháp khắc phục các sự cố tác động đến môi trường trong mùa mưa bão. Công tác phối hợp giữa các đơn vị trong quá trình khai thác vận chuyển, đổ thải đất đá trên khai trường, bãi thải Bàng Nâu và bãi thải Đông Khe Sim - Nam Khe Tam vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn. Việc sử dụng bãi thải trong của Công ty Than Dương Huy chưa có các biện pháp để ngăn ngừa tích nước, đảm bảo an toàn cho các dự án hầm lò sau này.
Trong khai thác than hầm lò, công tác phòng ngừa sự cố bục nước tại các đơn vị khai thác than hầm lò đã được triển khai đồng bộ từ việc lập, phê duyệt và ban hành phương án thăm dò trước gương, công tác giám sát, nghiệm thu theo chỉ đạo của TKV. Tuy nhiên, việc một số đơn vị lập biện pháp cho tất cả các gương lò đào (cá biệt có cả gương lò đá) dẫn đến thiếu tính khả thi và tăng chi phí sản xuất; một số đơn vị khi lập bản đồ địa chất thuỷ văn chưa khoanh vùng ranh giới vùng nguy hiểm. Tại hầu hết các mỏ được kiểm tra, việc thực hiện báo cáo hàng tháng về sự tiến gần của công trình mỏ vào khu vực nguy hiểm chưa được thể hiện bằng văn bản. Đặc biệt, trong công tác phòng chống trước mùa mưa bão của năm 2016, TKV đã chỉ đạo các đơn vị phải tăng cường chú trọng đến công tác thoát nước mỏ hầm lò; rà soát, đánh giá lại lưu lượng nước tại các khu mỏ để bổ sung các hệ thống bơm thoát nước, tiến hành khảo sát đánh giá ảnh hưởng của khai thác lộ thiên tới hầm lò để lập phương án khắc phục, đảm bảo an toàn cho khai thác than hầm lò; tăng cường công tác kiểm tra thiết bị hầm trạm từ TKV tới các đơn vị thành viên. Tuy nhiên, hầu hết các trạm bơm trung tâm của nhiều đơn vị hầm lò chưa được lắp đặt hệ thống điều khiển tự động theo quy định; công tác kiểm tra của người vận hành, cơ điện trưởng và giám đốc điều hành và công tác hiệu chỉnh thiết bị hàng năm chưa được thực hiện theo quy định.
Trước những diễn biến phức tạp của thời tiết năm 2016 và những năm sau, những tồn tại, bất cập của các đơn vị ngành Than cần sớm được khắc phục nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình sản xuất kinh doanh.
Hoàng Nga
