Những năm qua, công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã có nhiều chuyển biến tích cực cả về tổ chức, hoạt động và đạt hiệu quả thực chất. Hệ thống các tổ hòa giải được duy trì, củng cố, từng bước nâng cao chất lượng, góp phần giải quyết kịp thời các vụ việc phát sinh ngay từ cơ sở.
Theo thống kê, hiện toàn tỉnh duy trì 1.415 tổ hòa giải với 9.264 hòa giải viên, lực lượng chủ yếu là cán bộ cơ sở, người có uy tín trong cộng đồng và đại diện các đoàn thể. Trong đó, có 2.097 hòa giải viên là người dân tộc thiểu số, đóng vai trò quan trọng tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa. Năm qua, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 730 vụ việc, trong đó 663 vụ hòa giải thành, đạt tỷ lệ hơn 90%, góp phần hạn chế khiếu kiện, giữ gìn ổn định trật tự ngay từ cơ sở. Kết quả này không chỉ phản ánh nỗ lực của từng hòa giải viên, mà còn cho thấy sự quan tâm, chỉ đạo đồng bộ của các cấp, ngành trong việc xây dựng và nâng cao chất lượng công tác hòa giải ở cơ sở.
Thực tiễn cho thấy, hiệu quả của công tác hòa giải phụ thuộc rất lớn vào chất lượng đội ngũ hòa giải viên. Nhận thức rõ điều đó, tỉnh đã ban hành nhiều kế hoạch, đề án nhằm củng cố, kiện toàn và nâng cao năng lực cho lực lượng này. Theo Kế hoạch thực hiện Đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở giai đoạn 2024-2030”, việc xây dựng đội ngũ hòa giải viên được đặt ra với yêu cầu ngày càng cao, bảo đảm đủ số lượng, đúng thành phần và có kỹ năng phù hợp với thực tiễn. Trong đó, mục tiêu cụ thể là 100% tổ hòa giải được củng cố, kiện toàn đúng quy định, đồng thời phấn đấu từ 80% đến 90% hòa giải viên được tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng hòa giải; 100% hòa giải viên mới được công nhận đều được đào tạo, bồi dưỡng trong 6 tháng kể từ khi được công nhận. Cùng với đó, việc huy động các lực lượng có chuyên môn pháp luật như luật sư, luật gia, cán bộ pháp chế… tham gia hỗ trợ hoạt động hòa giải cũng được chú trọng, góp phần nâng cao tính chuyên sâu và hiệu quả trong xử lý các vụ việc phức tạp.
Theo ông Đặng Văn Trung, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Hoành Bồ, công tác rà soát, lựa chọn và kiện toàn đội ngũ hòa giải viên được thực hiện thường xuyên, bảo đảm những người tham gia hòa giải thực sự có uy tín, trách nhiệm và khả năng vận động, thuyết phục trong cộng đồng.
Không chỉ dừng lại ở việc kiện toàn tổ chức, một điểm đáng ghi nhận trong công tác hòa giải ở cơ sở hiện nay là tinh thần chủ động nâng cao năng lực của đội ngũ hòa giải viên. Theo chia sẻ của ông Nguyễn Thái Sơn, Tổ trưởng tổ hòa giải khu phố An Biên 1, phường Hoành Bồ, các hòa giải viên ngày càng chủ động tìm hiểu, cập nhật kiến thức pháp luật từ nhiều kênh khác nhau để nâng cao trình độ, từ đó xử lý vụ việc hiệu quả hơn.
Trước mỗi vụ việc, các hòa giải viên không chỉ dựa vào kinh nghiệm, mà còn chủ động nghiên cứu các quy định pháp luật liên quan, chuẩn bị phương án tiếp cận phù hợp. Nhờ đó, việc hòa giải không chỉ dừng lại ở việc giải quyết mâu thuẫn trước mắt mà còn tạo được sự đồng thuận, tự nguyện chấp hành từ các bên. Bên cạnh đó, công tác tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cũng được quan tâm triển khai. Trong năm 2025, ngành Tư pháp đã tổ chức nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ hòa giải cho đội ngũ hòa giải viên tại các địa phương, góp phần nâng cao kỹ năng xử lý tình huống trong thực tế. Việc đổi mới hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng tài liệu hướng dẫn… cũng giúp hòa giải viên dễ dàng tiếp cận, cập nhật kiến thức, từ đó nâng cao chất lượng hoạt động.
Trong thời gian tới, tỉnh đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao chất lượng công tác hòa giải ở cơ sở, phấn đấu tỷ lệ hòa giải thành đạt từ 85% trở lên trên toàn tỉnh, đối với các địa phương chọn làm điểm phấn đấu đạt trên 90%. Cùng với đó, việc xây dựng các mô hình “Cấp xã điển hình về hòa giải ở cơ sở”, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức và huy động nguồn lực xã hội tham gia cũng được xác định là những hướng đi quan trọng.
Khi các mâu thuẫn được giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở, không chỉ giúp tháo gỡ từng vụ việc cụ thể, mà còn góp phần giữ gìn sự gắn kết, ổn định trong cộng đồng dân cư, góp phần xây dựng nền tảng ổn định và phát triển bền vững cho xã hội.
