Theo số liệu thống kê, Quảng Ninh hiện có khoảng 70 đơn vị kinh doanh bán lẻ xăng dầu với tổng số trên 490 cột đo nhiên liệu. Các điểm, cột kinh doanh xăng dầu chủ yếu nằm dọc tuyến quốc lộ từ Đông Triều đến Móng Cái. Ngoài ra, còn có một số cột đo lắp trên tàu chuyên dùng để phục vụ các loại tàu thuyền trên biển.
Kiểm tra chất lượng xăng dầu tại phòng hoá nghiệm Vilas của Công ty Xăng dầu B12.
Xác định rõ điều này, Sở KH&CN với vai trò là cơ quan theo dõi và đánh giá tình trạng đo lường, chất lượng sản phẩm đã rất chú trọng đến công tác kiểm tra, đặc biệt là hoạt động kiểm tra thương mại xăng dầu trên địa bàn tỉnh. Hàng năm, riêng việc thanh kiểm tra hoạt động thương mại xăng dầu của Sở KH&CN đã chiếm khoảng hơn 20% kế hoạch thanh kiểm tra cả năm. Bên cạnh các cuộc kiểm tra định kỳ, kiểm tra liên ngành, Sở KH&CN cũng tiến hành các biện pháp kiểm tra đột xuất các cây xăng có nhiều nghi vấn, kiến nghị của người dân. Qua kiểm tra cho thấy, phần lớn các cơ sở kinh doanh xăng dầu trong tỉnh thực hiện khá tốt hoạt động TC-ĐL-CL trong kinh doanh. Các bộ đong, bộ xung, vít điều chỉnh và IC chương trình đều được niêm chì hoặc dán tem đầy đủ, giấy kiểm định còn hiệu lực; độ chính xác của hầu hết các cột đo xăng dầu đều có sai số nằm trong sai số cho phép và đạt yêu cầu về kỹ thuật đo lường. Về chất lượng xăng, dầu của các đơn vị kinh doanh đều rõ nguồn gốc, các mẫu xăng M92 và M95 lấy kiểm tra có trị số ốc-tan đạt chỉ tiêu chất lượng theo TCVN 6776 : 2005. Bên cạnh đó, một số cây xăng còn mắc phải lỗi như: lỗi niêm phong kẹp chì, lỗi đồng hồ đo… Ngoài ra, nhiều đơn vị kinh doanh xăng dầu (không thuộc Công ty Xăng dầu B12) còn có những vi phạm về việc ghi công khai hoặc hướng dẫn người tiêu dùng sử dụng loại điezen có chỉ số lưu huỳnh theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng và nhiên liệu điezen QCVN 1: 2007/BKHCN. Mặc dù mức độ vi phạm chưa lớn (đa số dừng lại ở phạt cảnh cáo hoặc phạt hành chính bằng tiền) và cũng chỉ xảy ra cá biệt ở một số cây xăng nhỏ song điều này đã cho thấy hoạt động thương mại xăng dầu tại tỉnh ta không phải không có sự gian lận.
Mặt khác, với hình thức thanh kiểm tra của các lực lượng chức năng hiện nay chủ yếu vẫn theo phương pháp “truyền thống”. Đó là: kiểm tra tình trạng niêm phong, kẹp chì; dùng máy đo trị số ốc-tan (chỉ tiêu chất lượng của xăng) để đánh giá chất lượng xăng; kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ xăng, dầu… Đến nay, cách kiểm tra này không hoàn toàn có thể giúp lực lượng chức năng phát hiện ra những sai phạm tinh vi tại các cây xăng. Chẳng hạn, thủ đoạn gian lận về đo lường như: cưa rãnh đầu vít - bộ điều chỉnh xung vừa nhỏ, đủ để tháo dây kẹp chì để điều chỉnh sai số, sau đó lắp lại. Tinh vi hơn, một số cơ sở đã sử dụng chíp điện tử “2 trong 1” để điều chỉnh sai số qua bộ hiển thị ở cột bơm và làm cho sai số trở lại trong giới hạn cho phép (sai số cho phép 0.5%) khi đảo công tắc và được điều khiển từ xa. Nhiều cơ sở ngay khi bắt đầu xây dựng đã thiết kế hệ thống dùng ống chìm từ 2 bể chứa các loại xăng khác nhau và cùng dẫn ra cây xăng. Như vậy, doanh nghiệp muốn bán loại xăng nào có thể tự ý điều chỉnh (mặc dù cây xăng vẫn ghi loại xăng bán ra là A92). Khi có kiểm tra, các cơ sở kinh doanh chỉ cần điều chỉnh lại một chút là có thể trở lại hoạt động bình thường nhằm đối phó với các cơ quan chức năng. Với những kiểu gian lận thế này, các cơ quan chức năng phát hiện còn khó chứ chưa nói đến các biện pháp xử lý.
Một hiện tượng khác diễn ra khá phổ biến ở các địa phương trong đó đã xảy ở Quảng Ninh đó là tình trạng “ăn bớt” xăng của khách hàng tại một số cây xăng bằng cách bơm không đủ số lượng xăng khách mua. Ví dụ, khách hàng mua 20.000 đồng thì nhân viên chỉ bơm số lượng xăng tương đương với 19.680 đồng. Số tiền chênh lệch quá ít nên khách hàng dễ dàng bỏ qua. Tuy nhiên, nếu sự gian lận này lặp lại thường xuyên thì cơ sở kinh doanh cũng có một nguồn thu không nhỏ.
Có thể thấy, với việc tăng cường thanh kiểm tra hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh trong những năm qua đã đạt được những kết quả hết sức khả quan. Cho đến thời điểm này, Quảng Ninh vẫn là một trong những tỉnh được Bộ Công Thương đánh giá là có mức độ vi phạm trong gian lận kinh doanh xăng dầu hạn chế so với các địa phương khác trong cả nước. Được biết hiện nay, đối phó với các thủ đoạn tinh vi trong gian lận thương mại xăng dầu, song song với việc kiểm tra định kỳ các lực lượng chức năng đã tăng cường việc kiểm tra đột xuất các cây xăng dưới nhiều hình thức để kịp thời phát hiện, xử lý và chấn chỉnh hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn. Cùng với đó, người dân với vai trò là người tiêu dùng cũng cần góp tiếng nói vào việc chống gian lận trong kinh doanh xăng dầu bằng cách thể hiện thái độ rõ ràng, kiên quyết không chấp nhận trước những hành vi “ăn bớt” xăng tại một số cây xăng. Với sự vào cuộc của các cơ quan chức năng cũng như phát hiện người dân chắc chắn tình trạng gian lận trong kinh doanh xăng dầu sớm bị triệt tiêu.
