Tính đến thời điểm cuối năm 2005, Quảng Ninh có 30 xã đặc biệt khó khăn (xã khu vực III) và 29 thôn bản đặc biệt khó khăn nằm ở các xã khu vực II. Hầu hết đời sống người dân ở các xã này đói nghèo, lạc hậu, kinh tế - xã hội kém phát triển.
Song với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, của tỉnh, nhiều chính sách hỗ trợ vùng khó khăn được ban hành, thực hiện, trong đó Chương trình phát triển kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc miền núi giai đoạn 2006-2010 (Chương trình 135) đã thực sự tạo “cú huých” mạnh mẽ để các xã khó khăn phát triển, rút dần khoảng cách giàu nghèo với các vùng khác.
Xây dựng hệ thống kênh mương tại Khe Tươi, xã Yên Than (Tiên Yên) cuối năm 2008 bằng nguồn vốn Chương trình 135.
Ảnh: Thiên Bình
Để thúc đẩy các xã vùng đặc biệt khó khăn phát triển một cách toàn diện khâu đầu tiên là nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ xã. Hàng năm, tỉnh đã chỉ đạo các địa phương tăng cường phổ cập kiến thức, đẩy mạnh công tác khuyến nông, khuyến lâm, chuyển giao những tiến bộ khoa học tiên tiến trong sản xuất nông, lâm nghiệp, chăn nuôi... cho đội ngũ này để họ tuyên truyền tổ chức thực hiện, vận động nhân dân tham gia. Riêng 9 tháng đầu năm 2010, tỉnh đã giao cho 9 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh mở 86 lớp tập huấn cho cán bộ xã, thôn, bản với tổng kinh phí 935 triệu đồng; giao cho Ban Dân tộc tỉnh và một số đoàn thể mở một số lớp nâng cao kiến thức cho cán bộ... Thực hiện Chương trình 135, trong những năm qua, tỉnh đặc biệt quan tâm, ưu tiên nguồn vốn đầu tư hệ thống công trình thuỷ lợi (bê tông hoá đập thuỷ lợi, kiên cố hoá kênh mương); ưu tiên hỗ trợ về giống, phân bón, xây dựng các mô hình điểm; đẩy mạnh tập huấn khuyến nông, khuyến lâm, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, mùa vụ, vật nuôi... Các công trình đường giao thông, trường học, trạm y tế, chợ, nước sinh hoạt... đều được làm kiên cố, vững chắc và có sự phối hợp kiểm tra, giám sát, kịp thời điều chỉnh, loại bỏ những sai phạm trong quá trình thi công. Trong 9 tháng đầu năm 2010, đã có 40 công trình đường giao thông; 35 công trình đập, kênh mương, cầu cống; 7 công trình nhà văn hoá; 7 công trình điện; 1 trạm y tế xã, 1 công trình nước sinh hoạt... được làm mới, sửa chữa. Từ năm 2006 đến nay, bằng nguồn vốn ngân sách của T.Ư và của tỉnh đã đầu tư hỗ trợ phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế cho các xã, thôn, bản nằm trong chương trình hơn 16 tỷ đồng; đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng gần 106,6 tỷ đồng v.v... Tỉnh còn đẩy mạnh hỗ trợ các dịch vụ xã hội như: Trợ giúp pháp lý, nâng cao kiến thức pháp luật cho người dân, với việc thành lập được hàng chục câu lạc bộ trợ giúp pháp lý tại các xã đặc biệt khó khăn và các xã khu vực II. 9 tháng đầu năm 2010, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh đã tổ chức 5 đợt trợ giúp pháp lý lưu động tại các huyện: Đầm Hà, Ba Chẽ, Bình Liêu, Tiên Yên, Hải Hà cho 23 xã thuộc Chương trình 135 với 750 lượt người tham gia; khuyến khích, hỗ trợ các nhóm hộ, gia đình lập mô hình chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông, lâm nghiệp tạo ra hàng hoá; tuyên truyền, hướng dẫn các hộ đồng bào dân tộc thiểu số thực hiện vay vốn phát triển sản xuất bằng vốn ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội...
Bằng nguồn vốn của Chương trình 135, Chương trình 134, kết hợp với một số nguồn vốn khác, đến nay 100% các xã khó khăn của tỉnh trong đất liền đã có đường ô tô tới trung tâm xã; có trạm y tế đã và sắp đạt chuẩn; có điểm bưu điện văn hoá; 100% học sinh từ lớp mẫu giáo 3-6 tuổi đến các cấp học là con hộ nghèo người dân tộc trên địa bàn các xã, thôn bản đặc biệt khó khăn được hưởng chính sách hỗ trợ theo Quyết định 112/2007/QĐ-TTg ngày 20-7-2007 của Thủ tướng Chính phủ.
Song song với thực hiện Chương trình 135, tỉnh đã lồng ghép thực hiện với một số chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội khác nhằm tạo nguồn lực tổng hợp phát triển kinh tế - xã hội các xã khó khăn, như: Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo giai đoạn 2006-2010, Chương trình mục tiêu quốc gia về việc làm đến năm 2010, Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục đào tạo đến năm 2010, Chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn giai đoạn 2006-2010... Đặc biệt, Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hoá giai đoạn 2006-2009, được thực hiện ở 8 huyện, 28 xã, đến nay đã xây dựng được gần 190 nhà sinh hoạt cộng đồng thôn, bản; Chương trình phát triển điện cho vùng dân tộc miền núi trong những năm qua đã giúp cho hơn 4.000 hộ được sử dụng điện.
Với sự quan tâm, đầu tư của T.Ư, của tỉnh, diện mạo các xã, thôn, bản vùng khó khăn trên địa bàn tỉnh ngày càng đổi mới, đời sống của người dân được nâng lên; đã tự túc được lương thực, không còn hộ đói triền miên, cơ bản chấm dứt tình trạng đồng bào dân tộc di cư tự do vào các tỉnh Tây Nguyên... góp phần tích cực vào chương trình xoá đói, giảm nghèo chung của tỉnh. Đến hết năm 2008 toàn tỉnh đã có 6 xã cơ bản hoàn thành mục tiêu của Chương trình 135 và ra khỏi danh sách xã nghèo đặc biệt khó khăn. Đến thời điểm này, toàn tỉnh chỉ còn 24 xã đặc biệt khó khăn và 31 thôn, bản đặc biệt khó khăn thuộc các xã khu vực II thụ hưởng Chương trình 135.
