Những năm gần đây Vân Đồn vươn lên trở thành địa phương dẫn đầu tỉnh về số tàu và sản lượng hải sản đánh bắt xa bờ.
Cách đây hơn 10 năm, tuy là huyện hải đảo, có đến 5 xã nằm ngoài khơi, nhưng Vân Đồn hầu như chưa có nghề đánh bắt xa bờ, chủ yếu do khả năng kinh tế của ngư dân rất hạn chế, phần lớn là thuyền mủng và tàu lắp máy nhỏ chuyên đánh bắt ven bờ.
Ông Nguyễn Quang Ninh, Phó Phòng Nông nghiệp huyện Vân Đồn cho biết: Thời điểm bản lề cho Vân Đồn dấy lên cao trào đánh cá tuyến khơi, đó là vào tháng 6 năm 1997 khi Chính phủ có Quyết định số 393 tài trợ đóng tàu đánh bắt xa bờ. Riêng Vân Đồn được bàn giao 13 chiếc tàu có công suất lắp máy từ 90 đến 240CV, mỗi cái có trị giá từ 750 triệu đồng đến hơn 1 tỷ đồng. Ngày đó một số tập thể cá nhân nhận tàu được bà con đánh giá cao là sự mạnh bạo trong đổi mới tư duy phương thức làm ăn. Tuy loạt tàu này phần lớn đóng từ các tỉnh miền Trung chuyển về, giá thành đắt, kiểu dáng không phù hợp, song trong thời điểm đó lại có ý nghĩa hết sức tích cực, là tạo ra đội ngũ các ngư dân làm quen và dám đối mặt dài ngày với biển khơi, nhất là có chí hướng làm giàu từ đánh bắt cá xa bờ. Thời kỳ cao điểm vào năm 2007 toàn huyện Vân Đồn có gần 200 phương tiện đánh bắt tuyến khơi có công suất lắp máy từ 90CV trở lên. Song đến nay loại tàu đánh bắt xa bờ này chỉ còn 104 chiếc. Một vài xã có số tàu giảm đi đáng kể như thị trấn Cái Rồng từ 17 xuống còn 9, xã Hạ Long giảm đi một nửa, chỉ còn 18 chiếc… Lý do là ngư trường khu vực đánh cá trọng điểm của Vịnh Bắc Bộ (vùng biển Quảng Ninh và Nam Bạch Long Vĩ) ngày càng cạn kiệt nguồn lợi thuỷ sản nên nhiều chủ tàu thua lỗ phải sang nhượng phương tiện cho ngư dân tỉnh bạn. Nhưng bù lại các tàu đánh bắt tuyến khơi hiện tại có công suất lắp máy ngày càng lớn, nhiều chiếc từ 240 đến 800CV, giá trị đóng mới lên đến 8-9 tỷ đồng/chiếc. Những tàu đánh bắt xa bờ được trang bị hiện đại. Gần đây Chính phủ tài trợ cho Vân Đồn 10 máy I COM-718MC để thông tin liên lạc tầm xa với khoảng cách trên 500km. Đồng thời các tàu loại này đều trang bị máy dò cá, máy dò dọc, máy định vị. Có tàu đầu tư máy dò ngang số tiền lên đến 200 triệu đồng. Nhờ đó các phương tiện khai thác tuyến khơi đã hạn chế được những rủi ro, hiệu quả đánh bắt hải sản được nâng lên rõ rệt. Hiện tại Vân Đồn có 40 tàu chài chụp mực, cả năm thu được 4.000 tấn; tương tự huyện có 60 tàu đánh lưới rê (1.200 tấn) và có 4 tàu lưới kéo (2.400 tấn). Như thế với hơn 100 phương tiện đánh bắt xa bờ, hàng năm Vân Đồn thu được 7.600 tấn, sản lượng này vượt trội so với 1.200 tàu thuyền đánh bắt ven bờ, hàng năm chỉ đánh được tổng số 3.600 tấn hải sản các loại. Các hộ gia đình đánh bắt xa bờ đều có cuộc sống khấm khá, tất cả xây được nhà kiên cố với đồ dùng, nội thất sang trọng.
Chúng tôi đến xã Hạ Long và thị trấn Cái Rồng để tìm hiểu thực tế nghề đánh bắt xa bờ. Ông Chu Văn Mai, Phó Chủ tịch UBND xã Hạ Long cho biết: Từ 30 năm trước các gia đình ngư dân họ Nguyễn ở xã đảo Minh Châu đến lập nghiệp tại Hạ Long là các ông Khắc, Sa, Khánh, Phượng, Nhị… làm giàu từ đánh bắt tuyến khơi. Gia đình ông Khắc có đến 5 phương tiện, trong đó phần lớn là cho thuê tàu với tỷ lệ sau mỗi chuyến đánh bắt thành công, khoảng từ 50 đến 70 tấn cá, có nhiều chuyến biển thu được từ 300 đến 500 triệu đồng là “chuyện thường ngày”. Chủ tàu được hưởng 20% tổng giá trị một chuyến biển, còn lại là của từ 5 đến 7 người trực tiếp đi tàu chia nhau, mỗi nhân công được từ 5 triệu đồng đến 20 triệu đồng cho 1 chuyến biển. Song cũng khá thường xuyên, nhiều chuyến chỉ đủ trang trải tiền dầu, tái đầu tư cho việc mua sắm, chuẩn bị cho chuyến đi mới, còn vẫn phải nợ lương nhân công. Ông Phạm Thanh Thực, Chủ tịch Hội Nông dân thị trấn Cái Rồng cho biết: Bình thường có từ 5 đến 7 nhân công trên tàu đánh bắt xa bờ có công suất lắp máy từ 180 đến 240CV. Mỗi chuyến đi biển thường kéo dài từ 15 đến 20 ngày vào những đêm không có trăng. Chi phí chuẩn bị cho mỗi chuyến đi khá lớn với 5 tấn đá ướp lạnh và cơ số dầu với thực phẩm đi kèm với tổng trị giá khoảng 70 triệu đồng, nói chung nghề đánh bắt thuỷ sản của thị trấn từ nhiều năm nay luôn được quan tâm nâng đỡ. Ngoài số lượng tàu chuyên đánh bắt xa bờ, thị trấn còn có đội tàu làm dịch vụ nghề cá khá hùng hậu. Với lợi thế về tay nghề phương tiện đánh bắt hiện đại, nghề đánh bắt tuyến khơi ở Vân Đồn đã có vị thế xứng đáng trong tỷ trọng phát triển kinh tế của huyện.
