Đất bị bỏ phí vì dự án “treo”

Trong những năm qua tỉnh ta là một trong những địa phương đã thu hút được nhiều dự án đầu tư lớn vào các lĩnh vực sản xuất. Có nhiều dự án đã được triển khai kịp thời, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đặc biệt, các dự án đầu tư kinh doanh hạ tầng, du lịch đã tạo ra các khu đô thị, khu du lịch hiện đại, trở thành điểm đến lý tưởng của du khách.

Việc chậm triển khai các dự án đã khiến cho nhiều người dân phải khốn đốn, có hộ gia đình nhà đã cũ muốn sửa chữa cũng không dám sửa. Bà Nguyễn Thị Bính, tổ 8, khu 5, phường Bãi Cháy tâm sự: “Chúng tôi được biết từ năm 2001, UBND tỉnh ra Quyết định thu hồi 5.232 m2 đất của UBND phường Bãi Cháy để cho Khách sạn Phương Dung (Quảng Ninh) thuê với mục đích xây dựng Trung tâm Du lịch và Thương mại (TTDL&TM), thời gian 50 năm. Đồng thời giao trách nhiệm cho Khách sạn Phương Dung “tổ chức đền bù GPMB theo chế độ, chính sách hiện hành”. Trong diện tích đất bị thu hồi có diện tích đất của gia đình tôi và gia đình ông ánh đã sử dụng đất từ năm 1975. Tuy nhiên, trong quá trình kiểm đếm và đưa ra đơn giá đền bù, chủ đầu tư không hề thông báo cụ thể với chúng tôi. Gia đình tôi có hơn 1.000 m2 đất (gồm đất ở và đất vườn) nhưng chủ đầu tư chỉ đền bù 346 triệu đồng. Chúng tôi không chấp nhận phương án đền bù vì chênh lệch giá quá lớn trong khi giá thị trường ở khu vực này là 7 triệu đồng/m2 đất ở (chủ đầu tư áp giá là 2,45 triệu đồng/m2 đất ở. Việc áp giá này chủ đầu tư lấy lý do gia đình chúng tôi không có giấy tờ hợp lệ nhưng trên thực tế đất có xác nhận của Mặt trận Tổ quốc và UBND phường Bãi Cháy. Điều đáng nói từ năm 2001 đến nay chủ đầu tư không hề triển khai, nhà cửa cũng đã xuống cấp, chúng tôi muốn sửa cũng không được sửa vì đất nằm trong dự án, trong khi dự án không hề nhúc nhích. Chúng tôi rất mong chính quyền địa phương có biện pháp xử lý để những người như gia đình tôi đỡ khổ”.

Cùng chung nỗi bức xúc như nhà bà Bính ở TP Hạ Long, những người dân của xã Kim Sơn và thị trấn Mạo Khê (Đông Triều) có diện tích đất nông nghiệp nằm trong quy hoạch xây dựng khu đô thị mới gần 2 năm nay vẫn hồ nghi không biết dự án có thực hiện không? Hay chỉ là giữ đất rồi để đó? Theo như Quyết định phê duyệt của UBND tỉnh thì Dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu đô thị mới Kim Sơn có tổng số vốn đầu tư 151.642 triệu đồng với diện tích 259.094 m2 bao gồm các hạng mục: Xây dựng nhà ở liền kề; nhà ở có sân vườn; chung cư; khách sạn, nhà hàng; trung tâm thương mại, chợ; công viên, nhà trẻ; hệ thống đường giao thông, điện, hệ thống thoát nước đảm bảo nhu cầu sinh hoạt của người dân sống trong khu đô thị.... Khu đô thị tại thị trấn Mạo Khê do Công ty Xây dựng số 3 Hà Nội làm chủ đầu tư có diện tích 62.748,9 m2 với tổng số vốn đầu tư 22.198 triệu đồng cũng bao gồm các hạng mục như dự án khu đô thị Kim Sơn. Cả hai dự án này được thực hiện theo phương thức: Chủ đầu tư được giao đất để đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật theo dự án và thiết kế kỹ thuật được duyệt. Sau khi hoàn thành việc xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật, chủ đầu tư được UBND tỉnh thanh toán bằng giá trị chuyển nhượng quyền sử dụng quỹ đất kinh doanh của dự án tương đương với tổng mức đầu tư dự án. Như vậy nhìn vào nội dung và quy mô của hai dự án trên nhận thấy đây là khu đô thị khá hiện đại với đầy đủ dịch vụ thuận lợi đáp ứng tốc độ đô thị hoá của địa phương. Tuy nhiên, đấy mới chỉ là quy hoạch trên giấy còn thực tế hiện nay như thế nào vẫn là câu hỏi đang chờ sự trả lời của chủ đầu tư. Chị Nguyễn Thị Sồi, thôn Gia Mô, xã Kim Sơn kể: “Nhà tôi cũng như nhiều hộ ở trong xã đã được nghe về dự án này lâu rồi, nhưng không hiểu sao đến bây giờ chưa thấy được triển khai. Điều mà gia đình tôi cũng như hầu hết các hộ khác quan tâm nhất đó là khi dự án tiến hành giải phóng mặt bằng thì đơn giá đền bù phải hợp lý để những người nông dân đỡ thiệt thòi. Nguyện vọng của chúng tôi đều mong muốn dự án sớm thực hiện để chúng tôi được yên tâm sản xuất. Nhưng chờ đến hàng năm nay mà không thấy dự án động tĩnh gì, không biết nhà đầu tư có ý định giữ đất đến bao giờ?” Cũng như chị Sồi, chị Đào Thị Tâm, khu Vĩnh Thông, thị trấn Mạo Khê cho biết: “Gia đình tôi có 1,5 sào trồng hoa mầu tuy làm lụng vất vả nhưng mỗi năm cũng cho thu nhập hơn 10 triệu đồng, đối với nông dân thì số tiền đó cũng kha khá rồi. Để phục vụ cho việc triển khai dự án xây dựng khu đô thị tại thị trấn Mạo Khê, gia đình tôi sẵn sàng chấp hành giao đất. Nhưng khi giao đất cho dự án chúng tôi mong muốn làm sao được đền bù thoả đáng để có hướng làm ăn khác”. Được biết tháng 8-2005, thực hiện Quyết định số 684 QĐ-UB của UBND huyện Đông Triều về việc “thu hồi đất của từng hộ sử dụng đất thuộc xã Kim Sơn” UBND xã Kim Sơn đã cùng chủ đầu tư tiến hành kiểm đếm tại 591 hộ thuộc thôn Gia Mô và thôn Kim Sen nhưng từ đó cho đến nay không thấy sự xuất hiện của chủ dự án đến đo đạc kiểm tra để tiến hành giải phóng mặt bằng.

Dự án xây dựng khu đô thị Kim Sơn thời gian thực hiện 4 năm, từ 2004-2008, nhưng đã qua hơn nửa thời gian mà dự án không hề nhúc nhích. Hơn 1 năm còn lại chủ đầu tư sẽ làm gì, và nếu làm thì chất lượng công trình liệu có đảm bảo? Đã ba năm qua kể từ ngày UBND tỉnh có Quyết định giao đất cho các chủ đầu tư, nhưng cả hai dự án trên vẫn “án binh bất động”. Phải chăng chủ dự án không đủ năng lực tài chính để triển khai hay chỉ “vẽ” trên giấy để “ôm” đất? Chính những dự án như nêu ở trên đã tạo ra sự lãng phí tài nguyên đất. Giải thích về nguyên nhân của sự chậm trễ, các doanh nghiệp đưa ra hàng loạt lý do vì phải thay đổi tìm đối tác để lập dự án mới; việc huy động vốn, đào tạo tuyển dụng lao động gặp khó khăn; thị trường biến động do giá vật tư xây dựng tăng. Tuy nhiên cũng phải thừa nhận rằng trong quá trình lập dự án các doanh nghiệp chưa đánh giá hết tác động của thị trường đầu ra và nguồn cung cấp đầu vào tăng giá nhanh, trong khi năng lực tài chính có hạn nên việc thi công công trình gặp nhiều vướng mắc.

Điều làm dư luận quan tâm hơn là trước khi quyết định cấp đất cho các nhà đầu tư, có cả một hệ thống các ngành tham mưu cùng thẩm định dự án và năng lực của doanh nghiệp. Song không hiểu vì lý do gì mà vẫn bỏ lọt hàng chục dự án chiếm cả trăm ha đất để quá thời hạn 3 đến 4 năm. Hiện nay vấn đề được đặt ra là xử lý những dự án “treo” này như thế nào cho hợp lý mà không ảnh hưởng đến môi trường đầu tư của tỉnh?