Đầu tư vào nông nghiệp: Cần sự thiện chí từ nhiều phía

Hàng năm số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập trên địa bàn tỉnh rất lớn nhưng số doanh nghiệp đăng ký ngành nghề kinh doanh trên lĩnh vực nông nghiệp rất ít.

Phần lớn là các doanh nghiệp đã hoạt động trong lĩnh vực này từ lâu nay xin đăng ký lại, bổ sung thêm ngành nghề và cũng chủ yếu là các ngành nghề mang tính chất dịch vụ hầu như không liên quan đến lĩnh vực sản xuất nông nghiệp. Đã có hàng loạt các chính sách hỗ trợ, khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp nông thôn, vậy vì sao doanh nghiệp vẫn chưa “mặn mà”?

Công ty CP Giống cây trồng Quảng Ninh đầu tư thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. (Trong ảnh: Vận hành máy đóng bao bì sản phẩm tại Công ty).

Vẫn là các doanh nghiệp cũ

Theo thống kê của Sở NN&PTNT toàn tỉnh hiện có trên 600 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó chủ yếu là cơ sở chế biến nông - lâm sản, trong đó có 7 công ty chế biến gỗ; 3 công ty sản xuất dăm giấy; 2 xưởng chế biến chè; 3 cơ sở chế biến thức ăn chăn nuôi; 6 nhà máy chế biến thủy sản; 4 công ty xuất khẩu thủy sản. Còn lại đa số là cơ sở chế biến bảo quản nông sản quy mô hộ gia đình.

So với tổng số gần 7.000 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh hoạt động trên địa bàn tỉnh, số lượng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này quá khiêm tốn và điểm mặt những doanh nghiệp có “tầm cỡ” cũng chỉ là những doanh nghiệp Nhà nước trước đây chuyển đổi sang thành công ty cổ phần, một thành viên... Trên lĩnh vực trồng trọt vẫn chỉ có một doanh nghiệp là Công ty CP Giống cây trồng, công ty này trước đây cũng là doanh nghiệp Nhà nước sau thực hiện cổ phần hoá chuyển đổi sang, bộ máy lãnh đạo chủ chốt của Công ty cũng vẫn là những cán bộ của bộ máy cũ chuyển sang. Mặc dù doanh nghiệp đã rất năng động mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, tăng nguồn vốn đầu tư hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp nhưng nhìn chung đầu tư vẫn còn khá nhỏ bé so với phạm vi hoạt động. Trên lĩnh vực chăn nuôi gia súc, gia cầm đã nổi lên một số doanh nghiệp tham gia đầu tư nhưng chủ yếu vẫn là hoạt động mang tính chất quy mô hộ gia đình nên quan điểm cũng như nguồn vốn đầu tư chưa nhiều như Công ty Thiên Thuận Trường (Cẩm Phả), Công ty TNHH Minh Châu Hạ Long... Hiện nay trên địa bàn tỉnh đã có nhiều trang trại chăn nuôi quy mô lớn nhưng lại chủ yếu là nuôi gia công cho một doanh nghiệp nước ngoài. Hiện nay lĩnh vực trồng rừng đang thu hút được nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư nhưng do nhiều vướng mắc về đất đai và số doanh nghiệp thực tâm muốn đầu tư phát triển lĩnh vực này không nhiều nên nhìn lại lực lượng doanh nghiệp chủ đạo vẫn là 8 Công ty lâm nghiệp của tỉnh trước đây chuyển đổi sang. Trên lĩnh vực thuỷ sản, đã thu hút được nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư và là đầu tư thật, bước đầu có hiệu quả như Công ty TNHH Đỗ Tờ, Quan Minh, Đầu tư Phát triển sản xuất Hạ Long, Phú Minh Hưng... Nhưng trên lĩnh vực này số doanh nghiệp tham gia chế biến xuất khẩu vẫn chỉ có 2 doanh nghiệp chủ lực trước đây là doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi sang là Công ty CP Chế biến thuỷ sản xuất khẩu và Công ty Thuỷ sản II.

Đồng chí Trần Đức Diên, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết: Số doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn tỉnh không nhiều, những doanh nghiệp chủ lực trong lĩnh vực này vẫn chủ yếu là các doanh nghiệp Nhà nước trước đây chuyển đổi sang chứ không có doanh nghiệp mới thành lập có quy mô đầu tư lớn và tạo được dấu ấn. Phần lớn những người đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp chủ yếu là những người đã từng có thâm niên hoạt động trong ngành và quá tâm huyết với ngành. Rõ ràng là đầu tư vào lĩnh vực này không chỉ mang tính chất về lợi ích kinh doanh mà còn mang tính xã hội rất lớn nhưng để có được các doanh nghiệp mới thực sự có tâm và tầm đầu tư vào lĩnh vực này cần có nhiều giải pháp đồng bộ khác.

Cần sự thiện chí từ nhiều phía

Theo phân tích của các chuyên gia, nguyên nhân khiến các doanh nghiệp chưa đầu tư nhiều vào khu vực nông nghiệp, nông thôn là do môi trường phát triển khu vực này hiện còn rất khó khăn. Mặc dù những năm gần đây, hàng loạt các chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông nghiệp, nông thôn như chính sách về miễn giảm thuế, chính sách tín dụng... nhưng thực tế các doanh nghiệp vẫn rất e dè bởi chính sách chưa đủ mạnh. Hầu hết các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này đều gặp khó khăn về kết cấu hạ tầng, điện, nước, giao thông, mặt bằng sản xuất và cả vốn vì phần lớn các doanh nghiệp đầu tư vào khu vực này là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trên thực tế có những doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này là để chiếm đất xí phần chờ đợi để xin chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Thu hút doanh nghiệp vào đầu tư đã khó việc giữ chân doanh nghiệp ở lại còn khó hơn bởi tư tưởng làm ăn kiểu “tiểu nông” vẫn còn tồn tại quá nặng nề, người nông dân chưa quen với cung cách làm ăn sản xuất hàng hoá, cơ chế thị trường, với các hợp đồng cung ứng và tiêu thụ. Vì vậy xu hướng đầu tư vào lĩnh vực này ngày càng bị giảm, số doanh nghiệp bị thua lỗ chiếm gần 1/3 tổng số doanh nghiệp hoạt động khiến các nhà đầu tư dè dặt. Chính phủ đã có nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này nhưng số doanh nghiệp tiếp cận biết những chính sách ưu đãi này chưa nhiều. Cũng theo ông Trần Đức Diên, Chính phủ đã có Nghị định 61 về chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn có thể coi đây là cơ hội cho cả 2 phía doanh nghiệp và lĩnh vực nông nghiệp cùng phát triển và nông dân là người được hưởng lợi. Doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn tuy có lợi nhuận ít, nhưng lại có ý nghĩa xã hội rất lớn vì giải quyết việc làm cho nhiều lao động ở nông thôn. Bởi vậy, cùng với nỗ lực đưa ra chính sách ưu đãi doanh nghiệp, cần đặc biệt quan tâm chỉ đạo quyết liệt trong quá trình triển khai các chính sách, để kịp thời gỡ khó cho doanh nghiệp. Cùng với các chính sách khuyến khích của Nhà nước, các doanh nghiệp cần năng động hơn nữa trong chiến lược sản xuất kinh doanh. Việc đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp cần có sự thiện chí từ nhiều phía.