Để từ nay đến hết năm mỗi tháng kim ngạch xuất khẩu trên địa bàn đạt bình quân gần 300 triệu USD, đảm bảo cho kim ngạch xuất khẩu năm 2010 đạt 2.079 triệu USD, Quảng Ninh đang đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng có thế mạnh với các nhóm sản phẩm có lợi thế, có tốc độ tăng trưởng, có tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu của tỉnh như hải sản, dệt may, tùng hương, dầu thực vật, gốm mỹ nghệ, vật liệu xây dựng...
Rót than xuống tàu đi tiêu thụ ở thị trường ngoài nước tại Cảng Cẩm Phả.
Mặc dù xuất khẩu trong những năm vừa qua đã đóng góp lớn cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhưng để nâng giá trị gia tăng cho hàng xuất khẩu của Quảng Ninh, góp phần phát triển bền vững nền kinh tế thì còn nhiều việc phải làm. Thực tế, xuất khẩu của tỉnh chủ yếu vẫn phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên, như than đá, nông, lâm, thuỷ, hải sản… các mặt hàng dệt may, giầy da, điện tử… mang tính chất gia công là chính. Cơ cấu hàng xuất khẩu của Quảng Ninh còn nhiều hạn chế, thể hiện ở cả chủng loại hàng hoá còn đơn điệu, quá trình chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu theo hướng công nghiệp hoá diễn ra còn chậm và các mặt hàng có giá trị gia tăng thấp. Tăng trưởng xuất khẩu thực tế đã không đem lại sự gia tăng tương ứng trong thu nhập của người sản xuất. Tỷ trọng hàng hoá xuất khẩu là những sản phẩm thô hoặc mới sơ chế còn chiếm khá cao (gần 50%). Trong xuất khẩu, mới chỉ chủ yếu dựa vào khai thác những lợi thế cạnh tranh có sẵn, đó là lao động, đất đai, tài nguyên thiên nhiên để sản xuất và tham gia vào thị trường thế giới mà chưa chủ động tạo ra các lợi thế cạnh tranh mới để đảm nhiệm những khâu, công đoạn có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị của sản phẩm. Thách thức lớn trong quá trình xuất khẩu là những tiêu chuẩn ngày càng ngặt nghèo mà khách hàng ở các nước phát triển đặt ra. Hiện tại, Quảng Ninh đang tập trung đầu tư để xuất khẩu phát triển nhanh và bền vững theo hướng tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến và sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Theo đó, chú trọng phát triển các nhóm sản phẩm mặc dù còn đang chiếm tỷ trọng thấp trong cơ cấu xuất khẩu nhưng có giá trị gia tăng lớn, tốc độ tăng trưởng cao, có tiềm năng xuất khẩu là: Đồ gỗ, vật liệu xây dựng, hàng thủ công mỹ nghệ… và định hướng cho các danh nghiệp xuất khẩu vào các thị trường có sức mua lớn như EU, Hoa Kỳ; các thị trường có tốc độ tăng trưởng cao như Nhật, Trung Quốc, Asean đồng thời xúc tiến xuất khẩu sang các thị trường mới, nhiều tiềm năng như thị trường châu Phi, khu vực Trung Đông, Tây á và Nam á. Để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng có thế mạnh và hạn chế nhập siêu theo đúng chỉ đạo của Nghị quyết 18 của Chính phủ, UBND tỉnh đã yêu cầu các ngành chức năng tăng cường thực hiện cải cách hành chính nhất là trong lĩnh vực hải quan, hoàn thuế VAT đối với hàng hoá xuất khẩu. Bên cạnh đó tỉnh cũng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thương vụ của Việt Nam tại nước ngoài, các tổ chức xúc tiến thương mại trong và ngoài nước tăng cường tổ chức cho các doanh nghiệp tham gia các hội chợ trong và ngoài nước, các cuộc khảo sát thị trường EU, Hàn Quốc, Nhật... để tìm kiếm bạn hàng. Theo đó, ngành Công thương đẩy mạnh hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng và phát triển thương hiệu, thường xuyên tổ chức giao thương giữa doanh nghiệp Quảng Ninh và doanh nghiệp nước ngoài nhằm tìm kiếm đối tác, đấy mạnh xuất khẩu. Do vậy, cán cân thương mại 6 tháng đầu năm trên địa bàn tỉnh đã được đảm bảo, tình trạng nhập siêu được hạn chế. Kim ngạch xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ thương mại thu ngoại tệ thực hiện 6 tháng đầu năm qua các cửa khẩu của tỉnh đạt 1.069 triệu USD. Kim ngạch nhập khẩu thực hiện 6 tháng đầu năm nay đạt 840 triệu USD, trong đó nhập khẩu của các doanh nghiệp địa phương 114.170.000 USD, tăng 15% so với cùng kỳ. Nhập khẩu của các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài 108.105.0000 USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù xuất khẩu đang rất khả quan nhưng nhiều chuyên gia vẫn lo ngại về tính bền vững. Một số mặt hàng nông - lâm - thuỷ hải sản vốn là thế mạnh và chiếm một tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch xuất khẩu lại phụ thuộc nhiều vào giá cả và khách hàng trung gian. Giá một số mặt hàng nông sản đang giảm. Nhiều sản phẩm xuất khẩu công nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu trong khi giá thế giới lại đang tăng. Những mặt hàng khoáng sản như than vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong kim ngạch xuất khẩu thì đang giảm mạnh do chủ trương hạn chế và dành một phần cung cấp cho các nhà máy sản xuất trong nước. Đặc biệt từ 1-6-2010, Trạm Kiểm tra tải trọng xe Quảng Ninh đi vào hoạt động vô hình chung đã kiềm tỏa hoạt động vận tải hàng hoá của các doanh nghiệp qua đây. Theo thống kê của cơ quan chức năng, lượng hàng nhập khẩu qua các cửa khẩu giảm trên 40%; hàng xuất khẩu giảm 57%; một số doanh nghiệp nhập khẩu các mặt hàng nguyên chiếc, siêu trường, siêu trọng đã chuyển hướng sang cửa khẩu Lạng Sơn. Có doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng đã giảm tới 72% lượng hàng hoá tiêu thụ so với cùng kỳ.
Chính vì vậy, việc tiếp tục đẩy mạnh chiến lược xuất khẩu, với các chính sách khuyến khích đầu tư công nghiệp phụ trợ phải được tập trung triển khai nhanh.
