Đẩy nhanh tiến độ trồng rừng: Phải thay đổi từ nếp nghĩ

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, chương trình trồng rừng, Quảng Ninh đặt mục tiêu từ năm 2010 sẽ hoàn thành giải ngân nguồn vốn đầu tư cho lĩnh vực này xong trước 6 tháng đầu năm như đối với các ngành khác trong đầu tư xây dựng cơ bản.

Vườn ươm thông giống Dự án trồng rừng Việt - Đức tại huyện Ba Chẽ.

Trong những năm qua, Quảng Ninh luôn được Bộ NN&PTNT đánh giá là một trong những tỉnh thực hiện tốt nhất các dự án, chương trình trồng rừng so với các tỉnh, thành phố trên toàn quốc. Năm 2009, tính đến hết tháng 8 toàn tỉnh hoàn thành chương trình trồng rừng của cả năm với tổng diện tích đã trồng 16.074 ha; trong đó trồng rừng phòng hộ 3.124 ha, rừng sản xuất 5.256 ha, vốn vay ngành Than 1.303 ha, vốn nước ngoài 1.866 ha, các nguồn vốn khác 4.525 ha. So với mọi năm, năm nay do điều kiện thời tiết tương đối thuận lợi nên tiến độ trồng của các đơn vị nhanh hơn, cây trồng sinh trưởng phát triển tốt. Cần khẳng định rằng, ngành lâm nghiệp đã đạt kết quả cao trong những năm gần đây, nhưng so với tiềm năng, lợi thế phát triển nghề rừng mà tỉnh có thì vẫn chưa khai thác được hết. Nguyên nhân chính là do đã thành nếp nghĩ, cách làm từ nhiều năm nay việc thực hiện các dự án, chương trình trồng rừng trên toàn quốc nói chung và Quảng Ninh nói riêng đều bắt đầu từ sau Tết Nguyên đán và kết thúc vào khoảng tháng 8, tháng 9, khi mà thời tiết đã bước vào mùa hanh khô, không thuận lợi cho việc chăm sóc, sinh trưởng của cây trồng.  Theo đó, tiến độ bị kéo dài gần cả năm. Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trồng rừng vừa đúng thời vụ vừa đảm bảo hoàn thành giải ngân, tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu trong những năm tới, trồng rừng được coi như một ngành trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản. Vì vậy hết 6 tháng đầu năm cũng phải hoàn thành giải ngân nguồn vốn. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu này không phải việc dễ khi cách làm cũ đã ăn sâu vào nếp nghĩ.

Qua tìm hiểu tại các Công ty lâm nghiệp chúng tôi được biết, để chuẩn bị cho kế hoạch trồng rừng năm sau thì từ tháng 9 của năm trước các đơn vị đã phải xử lý thực bì, phát dọn, cuốc hố, gieo ươm tạo cây giống… Sau Tết Nguyên đán khi có mưa xuân bắt đầu đem trồng, thời gian trồng kết thúc trong tháng 6, và tiến hành nghiệm thu vào cuối tháng 8 đầu tháng 9, lúc này mới gọi là tạm kết thúc của mùa trồng rừng vì còn phải mất vài tháng chăm sóc bảo vệ. Đấy là với điều kiện thời tiết, vốn thuận lợi và cũng chỉ đối với diện tích trồng keo vì loài cây này chỉ mất thời gian ươm tạo 4 tháng có thể đem ra trồng. Đây cũng là loại cây rất dễ thích nghi với thời tiết, khí hậu, dễ chăm sóc. Còn với một số loài cây trồng khác như thông mã vỹ đòi hỏi quy trình thực hiện rất nghiêm ngặt. Thời gian ươm tạo cây giống bắt buộc phải vào tháng 11, tháng 12 khi thời tiết cực kỳ hanh khô. Sau 14-24 tháng gieo ươm mới đem ra trồng được, nếu trồng vào tháng có mưa phùn, gió bấc cây sẽ bị mắc bệnh thối cổ rễ. Còn đối với diện tích trồng rừng ngập mặn (cây trang, đước, vẹt) bắt buộc phải tháng 8, tháng 9 khi quả chín rụng xuống mới có thể trồng được. Đấy là chưa kể các Công ty Lâm nghiệp như Ba Chẽ, Vân Đồn đã trồng hết diện tích đất trồng rừng sản xuất, bắt đầu từ năm 2010 chuyển sang trồng ở những diện tích cải tạo rừng. Vì vậy để có tiến độ thực hiện theo kịp như các đơn vị khác thì rất nhiều thủ tục vướng mắc cần tháo gỡ.

Ươm tạo cây keo giống trồng rừng tại xã Minh Thành (Yên Hưng).

Ông Phạm Văn Bắc, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Cẩm Phả cho biết: Phần lớn diện tích Công ty đảm nhiệm là trồng rừng sản xuất và chủ yếu là trồng cây keo nhưng cũng phải đến cuối tháng 6 đầu tháng 7 mới kết thúc việc trồng cây. Và mất 3 tháng sau chờ nghiệm thu thanh toán lúc đó mới gọi là hoàn thành kế hoạch trồng rừng của năm. Năm 2009, với điều kiện thời tiết rất thuận lợi, không có rét đậm, rét hại kéo dài, lại có mưa đều nhưng cũng phải đến trung tuần tháng 6 Công ty mới trồng xong gần 800 ha rừng, cuối tháng 8 nghiệm thu xong. Chúng tôi còn có thuận lợi toàn bộ diện tích là trồng rừng sản xuất và đã có hợp đồng giao khoán rất cụ thể với các hộ thành viên. ở nhiều vùng có đồng bào dân tộc thiểu số tham gia thực hiện dự án trồng rừng sản xuất, rừng phòng hộ do tập quán sinh hoạt cứ sau Tết Nguyên đán là thời gian lễ hội, đồng bào nghỉ ngơi và chơi xuân, phải cuối tháng 3 sang đầu tháng 4 mới bắt đầu trồng vì thế tiến độ thực hiện còn chậm hơn rất nhiều. Đúng là để thực hiện kế hoạch trồng rừng của năm sau thì từ quý III năm trước phải làm tốt công tác chuẩn bị. Cuối tháng 12 đầu tháng 1 hoặc tháng 2 mới có thông báo vốn, vì vậy các đơn vị lâm nghiệp sử dụng nguồn vốn ngân sách trồng rừng thường rất bị động. Nhất là những diện tích trồng rừng cung ứng gỗ mỏ cho ngành Than theo phương thức ứng trước vốn thì càng khó khăn hơn.

Để hoàn thành giải ngân được nguồn vốn đầu tư cho trồng rừng, không kể từ nguồn nào bắt buộc tháng 5 phải giao kế hoạch của năm sau có như vậy các đơn vị mới có thể chủ động chuẩn bị để thực hiện. Tuy nhiên, điều bất cập hiện nay là dù bằng cách nào thì cũng phải tháng 6 mới có thể hoàn thành kế hoạch trồng rừng và từ tháng 6 đến tháng 12 là chăm sóc lần 1 và trồng dặm. Nếu hết 6 tháng đầu năm đã phải hoàn thành giải ngân trong khi chưa có khối lượng thì thanh quyết toán thế nào? Giả sử thanh toán tiền cho các hộ nhận khoán ngay sau khi trồng xong thì liệu có buộc được trách nhiệm của họ trong tiếp tục chăm sóc và bảo vệ diện tích đã trồng trong những tháng cuối năm.

Để thay đổi tư duy, nếp nghĩ vốn đã ăn sâu vào tiềm thức không phải là việc dễ, nhưng từ kết quả của việc hoàn thành giải ngân nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản của tỉnh trong 6 tháng đầu năm 2009 là cơ sở, niềm tin cho việc có thể đẩy nhanh tiến độ trồng rừng của những năm tới. Đúng là với cách làm mới, chưa có tiền lệ để học tập chắc chắn sẽ có nhiều khó khăn, vướng mắc nhưng nếu quyết tâm thì không thể không làm được. Vấn đề là hãy bắt đầu thay đổi từ nếp nghĩ đến cách làm.