Để dịch vụ thực sự là ngành kinh tế mũi nhọn

Sau gần 5 năm thực hiện Nghị quyết số 21 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, khu vực dịch vụ trên địa bàn tỉnh đã có bước phát triển đáng kể. Tuy nhiên tốc độ tăng trưởng khu vực dịch vụ mới chỉ đạt mức tăng bình quân từ 12-14% , chưa đạt mục tiêu Nghị quyết đề ra (từ 15-16%, tổng sản phẩm dịch vụ chiếm tỷ trọng 42-45% trong GDP toàn tỉnh).

Nhìn rõ điểm yếu

Những điểm còn yếu kém trong hoạt động dịch vụ 5 năm qua đã được nhìn nhận rõ. Đó là, các lĩnh vực dịch vụ trọng yếu còn mang tính tự phát, manh mún, thiếu chuyên nghiệp, thiếu sản phẩm có chất lượng.

Cụ thể đối với thương mại hạn chế lớn nhất hiện nay đó là: Hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại của tỉnh còn thiếu và nhỏ chưa đáp ứng điều kiện hội nhập. Các loại kho như tổng hợp, chuyên dùng, ngoại quan còn nhỏ bé và nằm phân tán rải rác ở biên giới mà chưa có quy hoạch sắp xếp. Các bãi kiểm hoá diện tích nhỏ chưa đáp ứng yêu cầu xuất nhập khẩu hàng hoá qua biên giới. Hệ thống cảng cạn, kho, bãi chứa hàng tại các cảng biển quốc tế chưa được đầu tư đồng bộ. Kết cấu hạ tầng phục vụ thương mại các Khu kinh tế cửa khẩu còn bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu nghèo nàn, tỷ trọng xuất khẩu nguyên liệu, khoáng sản thô còn lớn. Chất lượng một số mặt hàng xuất khẩu chưa phù hợp với yêu cầu của thị trường thế giới. Một số mặt hàng đến nay chưa tìm được thị trường xuất khẩu trực tiếp mà xuất khẩu uỷ thác qua thương nhân ở tỉnh ngoài, nước ngoài.

Trên lĩnh vực du lịch việc thực hiện lộ trình và quy hoạch phát triển chậm, thiếu các sản phẩm chất lượng cao, thân thiện với môi trường. Chất lượng phục vụ của một số doanh nghiệp chưa được nâng cao, nhất là ở các nhà nghỉ dân doanh. Các sản phẩm dịch vụ du lịch hiện nay phần lớn vẫn tập trung chủ yếu vào phục vụ nhu cầu thiết yếu của khách đến thăm quan Vịnh Hạ Long. Lĩnh vực dịch vụ vận tải, cảng biển tuy đã có nhiều kết quả nhưng so với tiềm năng phát triển còn ở mức khiêm tốn. Dịch vụ sửa chữa phương tiện thuỷ manh mún, phát triển mang tính tự phát nên phần lớn các tàu sông, tàu biển khi gặp hỏng hóc, sự cố đều được đưa về Hải Phòng để sửa chữa. Dịch vụ hoa tiêu, cứu hộ, đảm bảo hàng hải còn mang tính độc quyền.

Giải pháp khắc phục

Trong xu thế phát triển hiện nay càng đòi hỏi hoạt động dịch vụ phải có những bước phát triển tương xứng. Để đáp ứng yêu cầu này, UBND tỉnh xây dựng kế hoạch thực hiện đẩy mạnh phát triển các ngành dịch vụ đến năm 2015. Theo đó, về nhiệm vụ chung tập trung rà soát lại quy hoạch phát triển các ngành dịch vụ; tranh thủ các nguồn vốn, ưu tiên dành tỷ lệ vốn đầu tư hợp lý từ ngân sách địa phương để phát triển cơ sở hạ tầng dịch vụ. Đẩy nhanh việc thực hiện quy hoạch một số lĩnh vực dịch vụ như: Cảng biển, chợ, trung tâm thương mại, siêu thị, khu du lịch sinh thái… Theo đó, tỉnh sẽ dành quỹ đất tại các đô thị lớn như Hạ Long, Móng Cái để xây dựng trung tâm thương mại, siêu thị lớn... Đối với các vùng khó khăn sẽ đầu tư mạnh về cơ sở hạ tầng để tạo điều kiện cho các ngành dịch vụ chủ lực tại các vùng này phát triển.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng dịch vụ trên 17% (giai đoạn 2010-2015), chiếm 45% trong cơ cấu GDP của tỉnh, mỗi lĩnh vực dịch vụ trọng yếu cần có kế hoạch cụ thể, bám sát định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đối với lĩnh vực thương mại, giai đoạn tới cần đẩy mạnh phát triển hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại hiện đại ở các thành phố, thị xã và khu công nghiệp, khu kinh tế. Tại TP Móng Cái cần có sự đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại tầm cỡ để xứng đáng vai trò cửa ngõ giao lưu chính của vành đai kinh tế với Trung Quốc và giữa Việt Nam - Trung Quốc với ASEAN. Sớm triển khai quy hoạch hệ thống kho bãi hàng hoá tại các khu kinh tế cửa khẩu đáp ứng yêu cầu xuất nhập khẩu hàng hoá qua biên giới sang Trung Quốc. Phấn đấu đến năm 2015 tốc độ tăng bình quân của lĩnh vực này đạt từ 7-10%/năm, trong đó kim ngạch xuất khẩu địa phương tăng 12-15%/năm. Phát huy lợi thế của tỉnh có tiềm năng du lịch trên cơ sở khai thác tốt danh thắng Vịnh Hạ Long và các khu di tích văn hoá lịch sử, cần đa dạng hoá các sản phẩm du lịch. Theo đó, phải sớm triển khai đầu tư xây dựng 4 khu du lịch trọng điểm của tỉnh gồm: Hạ Long, Trà Cổ - Móng Cái, Vân Đồn - Cô Tô và Trung tâm du lịch Uông Bí - Đông Triều - Yên Hưng theo quy hoạch đã được phê duyệt. Riêng lĩnh vực dịch vụ vận tải do điều kiện cơ sở hạ tầng hiện quá yếu kém nên việc vận chuyển hàng hoá, hành khách nhất là khách nội địa và vận tải hàng hoá xuất khẩu, quá cảnh chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, để đạt sản lượng hàng hoá thông qua cảng biển, cảng sông đạt 50-60 triệu tấn, qua cảng biển đạt 35 triệu tấn đến năm 2015 cần sớm tập trung triển khai xây dựng một số tuyến cao tốc huyết mạch: Nội Bài - Hạ Long - Móng Cái. Hoàn thành nâng cấp đường 18A đoạn Mông Dương - Móng Cái; nâng cấp, mở rộng quốc lộ 18C từ Tiên Yên đến Hoành Mô. Xây dựng hoàn chỉnh Cảng Cái Lân, nâng công suất đến năm 2015 đạt khoảng 15 triệu tấn, tiếp nhận tàu đến 4 đến 5 vạn DWT. Đầu tư tổ hợp Cảng biển Đầm Nhà Mạc thành một bộ phận của cảng cửa ngõ Lạch Huyện. Xây dựng Cảng Hải Hà gắn với Khu công nghiệp - cảng biển Hải Hà phục vụ vận tải cho cả thị trường phía Bắc Việt Nam và vùng Nam Trung Quốc…

Dịch vụ đã được xác định không chỉ là ngành lợi thế mà đây chính là lĩnh vực kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Vì vậy, để đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng dịch vụ trong giai đoạn tới đòi hỏi các cấp, ngành, các doanh nghiệp… phải tập trung khắc phục hạn chế, có chiến lược phát triển phù hợp, hiệu quả.