Với lợi thế có cửa khẩu, cảng biển, Quảng Ninh có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, tuy nhiên để kinh tế Quảng Ninh phát triển nhanh và bền vững vẫn còn rất nhiều việc phải làm và một trong những con đường đó là phát triển thương mại biên giới, mở rộng giao lưu thương mại dịch vụ...
Hàng tạm nhập tái xuất tại cửa khẩu Ka Long - Móng Cái.
Ảnh: Đỗ Phương
Quảng Ninh chưa có quy hoạch tổng thể chung về hệ thống các cửa khẩu, điểm thông quan trên tuyến biên giới. Các cửa khẩu hiện có được quy hoạch do xuất phát từ nhu cầu thực tế, độc lập, riêng lẻ, không có căn cứ chung nên tính thống nhất còn hạn chế. Do chưa có quy hoạch chung nên cơ sở hạ tầng thương mại tại các khu kinh tế cửa khẩu phát triển còn mang tính tự phát, phân tán, thường xuyên quá tải; các tuyến đường ra cửa khẩu đi lại còn rất khó khăn, ảnh hưởng đến công tác quản lý, hàng hoá dễ bị thẩm lậu, không đảm bảo môi trường và chưa tương xứng với tiềm năng thế mạnh của địa phương. Từ năm 2003 về trước vốn đầu tư cơ sở hạ tầng các khu kinh tế cửa khẩu được thực hiện theo tỷ lệ điều tiết đầu tư trở lại các khoản thu của ngân sách nhà nước, nhờ đó nhiều công trình quan trọng đã được đầu tư xây dựng, đặc biệt các công trình cửa khẩu, giao thông, điện, nước, văn hoá xã hội ở vùng biên giới. Nhưng từ năm 2004 đến nay được thực hiện theo cơ chế hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương, nguồn vốn đầu tư hạn hẹp, nên rất khó khăn trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng khu vực biên giới.
Để phát triển mạnh hơn nữa hoạt động thương mại biên giới, việc xây dựng và phát triển các khu kinh tế cửa khẩu, trung tâm thương mại và hệ thống chợ vùng biên là xu thế tất yếu nó sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy sản xuất giao lưu hàng hoá trên địa bàn. Hiện nay, vấn đề duy trì phẩm chất hàng hoá xuất khẩu qua vùng biên đang là một vấn đề nan giải, do lượng hàng xuất nhập khẩu tập trung quá lớn khiến cho nhiều khi hàng hoá phải chờ đợi khá lâu ở cửa khẩu và làm giảm phẩm chất của hàng hoá. Vấn đề đặc biệt khẩn cấp đối với các hàng hoá xuất khẩu từ Việt Nam do đa phần là hàng nông sản (hoa quả, thực phẩm), rất dễ bị hư hỏng. Qua đó cần tiếp tục thúc đẩy hơn nữa các biện pháp rút ngắn thời gian thông quan, mặt khác cần hình thành một hệ thống kho bảo quản hàng hoá chờ thông quan hiện đại (kho lạnh) nhằm giúp kéo dài thời gian bảo quản hàng hoá. Đây thực chất cũng là một hình thức phát triển kinh tế dịch vụ các địa phương vùng biên thông qua việc tăng nguồn thu phí lưu kho.
Dỡ hàng làm thủ tục xuất khẩu tại cửa khẩu Ka Long - Móng Cái.
Ảnh: Đỗ Phương
Để đạt mục tiêu đến năm 2015, kim ngạch xuất khẩu chung qua các cửa khẩu của Quảng Ninh đạt 9-10 tỷ USD, trong đó xuất khẩu qua các cửa khẩu biên giới chiếm 60-65%, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bình quân tăng 14%-15%. Ngoài việc đẩy mạnh xuất khẩu hàng hoá, các ngành chức năng, doanh nghiệp cần tận dụng lợi thế của tỉnh để đẩy mạnh các hoạt động tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu sang Trung Quốc qua các cửa khẩu của tỉnh (chiếm 25-35% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trên địa bàn). Thu hút các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ kho, giao nhận - vận chuyển, thông tin, giao dịch, lao động, tư vấn, bảo hiểm… đến tham gia hoạt động tại các khu kinh tế cửa khẩu, khu thương mại biên giới.
