(Đồng chí Hoàng Công Đãng, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT, trả lời phỏng vấn Báo Quảng Ninh)
Tạo giống cây bằng công nghệ nuôi cấy mô tại Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng khoa học kỹ thuật và sản xuất nông lâm.
- Đối với ngành Lâm nghiệp của Quảng Ninh hiện nay việc lựa chọn loài cây trồng vừa mang lại giá trị cao vừa chứng tỏ được đây là loại cây chủ lực đang thu hút sự quan tâm của người trồng rừng. Là nhà chuyên môn trong lĩnh vực lâm nghiệp, theo đồng chí đâu là cây chủ lực cho những cánh rừng của tỉnh ta?
+ Lựa chọn loài cây chủ lực của ngành Lâm nghiệp là vấn đề rất khó bởi chu kỳ kinh doanh cây lâm nghiệp quá dài, đòi hỏi điều kiện lập địa khác nhau và tuỳ thuộc từng loại cây. Trên cả nước hiện nay chưa có tỉnh nào công bố được loại cây chủ lực cho ngành lâm nghiệp của địa phương mình. Ở Quảng Ninh ngành NN&PTNT cũng đã mất nhiều thời gian khảo nghiệm các loại cây như hoả lực nam, lim xanh, trám, mỡ, sa mộc nhưng không thể thành vùng sản xuất hàng hoá được vì mỗi loại cây đòi hỏi điều kiện lập địa khác nhau. Ví dụ như cây hồi chỉ có thể trồng được ở Bình Liêu vì đòi hỏi đất tốt, có sương mù; cây quế chỉ trồng được ở Ba Chẽ, Đầm Hà. Hiện nay nổi lên vẫn là 2 loài cây, đó là thông và keo. Cây thông là cây bản địa và đã chứng minh hiệu quả kinh tế rất cao, còn cây keo được coi là cây nhân dân vì bất kỳ ở đâu cũng có thể trồng được. Dưới tán của keo có thể trồng các loài lâm sản ngoài gỗ. Cái thuận của Quảng Ninh những năm qua tỉnh đã dành nguồn ngân sách đáng kể đầu tư cho phát triển nghề rừng, nên diện tích rừng trồng của tỉnh ngày càng được mở rộng, diện đất trống đồi trọc hầu như không còn. Nhận thức của người dân về nghề rừng đã khác rất nhiều, giờ người dân không dập khuôn theo nếp cũ là đã trồng loài cây nào là chỉ trồng loài cây đó mà chuyển sang trồng keo để lấy ngắn nuôi dài rồi suy tính xem trồng loại cây nào cho giá trị thu nhập cao, thời gian thu hoạch bền lâu hơn cây keo. Và ở một số nơi bà con bắt đầu chuyển sang trồng các loài cây như thông, trám, mỡ... nhất là trồng cây thông nhựa và cây thông mã vĩ.
- Điều mà người dân băn khoăn nhất lúc này là trồng thông hay trồng keo, đồng chí có tư vấn gì?
+ Thông và keo đang ở thế cân bằng 50/50 trong sự lựa chọn của người trồng rừng, mỗi loại cây đều có ưu và nhược điểm. Trồng thông có thuận lợi đây là cây bản địa rất dễ thích nghi, tỉnh ta đang được hưởng tài trợ của dự án trồng rừng Việt Đức nên diện tích trồng thông được mở rộng. Trên thị trường thế giới hiện nay nhu cầu cần tùng hương chế biến từ nhựa thông ra rất lớn và giá trị rất cao. Còn cây keo đã rất bắt với người trồng rừng rồi lại có đầu ra rộng nó không hẳn chỉ là cây xoá đói, giảm nghèo mà nó cũng có giá trị rất cao. Tôi đi thăm ở Tuyên Quang thấy những diện tích trồng keo Úc mới được 7 năm nhưng cây phát triển rất tốt, 1 cây có thể cho sản lượng khoảng 4m3 gỗ, loại gỗ này làm ván ép, làm gỗ xúc chẳng thua kém gì các loại gỗ khác. Vấn đề bây giờ không phải là trồng thông hay trồng keo mà là quy hoạch rõ vùng sản xuất, đâu là để trồng thông, đâu là để trồng keo? Về lâu dài nếu lựa chọn cây thông thì phải có cơ chế hỗ trợ người trồng rừng để họ có thể duy trì sản xuất lâu dài và bền vững.
- Để nâng cao giá trị rừng của Quảng Ninh hiện nay theo đồng chí cần thực hiện các giải pháp nào?
+ Để nâng cao được giá trị rừng cần thực hiện rất nhiều giải pháp, trong đó 2 việc cần phải làm ngay đó là: Phải cấp được chứng chỉ rừng, vì có chứng minh được nguồn gốc sản phẩm thì mới có thể xuất khẩu đi các thị trường lớn có giá trị cao mới có thể hội nhập được, chứ như hiện nay sản phẩm gỗ rừng trồng của tỉnh ta vẫn bị các thị trường lớn trên thế giới coi là sản phẩm không có nguồn gốc xuất xứ. Thí dụ như 1m3 gỗ nếu được cấp chứng chỉ rừng giá xuất tại Cảng Hải Phòng là 40USD, tăng gấp 2,5 lần so với gỗ chưa được cấp chứng chỉ rừng. Ngoài ra nếu cấp được chứng chỉ rừng thì sẽ thực hiện được chi trả phí dịch vụ môi trường rừng. Hiện nay trên toàn quốc có tỉnh Lâm Đồng đã cấp chứng chỉ rừng, các tỉnh Sơn La, Lai Châu đang thí điểm thực hiện trả phí dịch vụ môi trường rừng với giá trả cho 1ha rừng là 60.000 đồng. Ở tỉnh ta Dự án trồng rừng Việt Đức đang thực hiện các bước để cấp chứng chỉ rừng cho các hộ gia đình tham gia thực hiện dự án, Sở cũng đã có công văn gửi các chủ rừng, các công ty lâm nghiệp triển khai công việc này. Cùng với việc cấp chứng chỉ rừng cần xây dựng lại quy hoạch chế biến lâm sản, có quy hoạch thì mới hình thành được vùng sản xuất hàng hoá. Để làm được những việc này cần có sự vào cuộc của các cấp, các ngành cùng với người trồng rừng để nâng cao giá trị rừng của Quảng Ninh.
- Xin cảm ơn đồng chí!
Hiện nay nhựa thông được đánh giá là mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao, với thị trường rộng mở. Năm 2010 toàn tỉnh đã khai thác thu mua được 12.000 tấn nhựa thông, trong đó khai thác trong tỉnh 2.000 tấn, giá trị xuất khẩu đạt trên 16,7 triệu USD (tăng 200% so với năm 2009). Ông Nguyễn Văn Thơm, Giám đốc Công ty Cổ phần Thông Quảng Ninh cho biết: Quảng Ninh là tỉnh rất có tiềm năng về trồng thông vì điều kiện thổ nhưỡng rất thích hợp, cây sinh trưởng phát triển nhanh khoảng 20 năm có thể cho khai thác nhựa và có thể khai thác hầu như quanh năm. Cùng với Quảng Bình, Quảng Ninh là hai trung tâm chế biến nhựa lớn nhất trong cả nước. Chúng tôi đã liên doanh chế biến với Nhật Bản và phía Nhật bao tiêu toàn bộ sản phẩm chế biến với tổng công suất 3.000 tấn nhựa/năm. Đây là loài cây có giá trị rất cao, sản phẩm dầu thông được dùng trong công nghiệp hoá chất, dược liệu, mỹ phẩm, trong việc chế tạo các loại sơn, véc ni, long não tổng hợp, xenlulô và tổng hợp nhiều loại chất thơm quý... Cô lô phan được sử dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp: Giấy, cao su, xà phòng, sơn, diêm và thuộc da... Trong vòng 20 năm qua trên thị trường thế giới giá cả cô lô phan và tinh dầu thông tăng gấp đôi: 600USD 1 tấn cô lô phan; 650USD 1 tấn tinh dầu thông. Ở tỉnh có tiềm năng như Quảng Ninh cần đẩy mạnh việc trồng, khai thác và chế biến nhựa thông để nâng cao giá trị thu nhập từ nghề rừng.
