Để thương mại Móng Cái phát triển bền vững

18/02/2008 03:22

Trong thời kỳ đổi mới Móng Cái được biết đến là một vùng đất giàu tiềm năng, một khu kinh tế cửa khẩu phát triển năng động. Hiện nay, Móng Cái là một trong hai trung tâm kinh tế lớn của tỉnh và được xác định là cửa khẩu biên giới trên bộ quan trọng nhất của Việt Nam. Ngoài cửa khẩu quốc tế, thị xã Móng Cái còn có các cửa khẩu tiểu ngạch và điểm thông quan hàng hoá khác. Những năm gần đây thị xã đã tận dụng được ưu thế về địa lý để phát triển mạnh về thương mại, dịch vụ, hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn Móng Cái luôn diễn ra sôi động.

*Một góc chợ Trung tâm Móng Cái. ảnh: PV*

Theo số liệu thống kê, tổng kim ngạch hàng hoá qua cửa khẩu Móng Cái trong 5 năm từ 2001-2006 đạt trên 6.000 triệu USD. Trong đó, xuất khẩu đạt trên 3.000 triệu USD, nhập khẩu đạt trên 300 triệu USD; hoạt động tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, chuyển tải, quá cảnh, kho ngoại quan đạt gần 2.500 triệu USD. Riêng năm 2007 vừa qua, kim ngạch xuất nhập khẩu trên địa bàn Móng Cái tiếp tục tăng trưởng cao. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 2.400 triệu USD, tăng 16,3% so với năm 2006. Trong đó: Xuất khẩu chính ngạch đạt gần 950 triệu USD, xuất khẩu tiểu ngạch 20,5 triệu USD; nhập khẩu chính ngạch 437 triệu USD, nhập khẩu tiểu ngạch gần 0,7 triệu USD; hàng tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, chuyển tải, kho ngoại quan 994 triệu USD. Trên địa bàn thị xã hiện có trên 5.150 hộ kinh doanh cá thể (đăng ký kinh doanh 4.235 hộ). Tổng doanh thu hàng hóa dịch vụ năm 2007, ước đạt 1.250 tỷ đồng, tăng 24,9% so với năm 2006. Do môi trường đầu tư thuận lợi, đến nay Móng Cái có 24 dự án đầu tư nước ngoài với tổng số vốn đầu tư trên 200 triệu USD, tập trung vào các lĩnh vực thương mại, du lịch, dịch vụ và thuỷ sản. Qua sự mất cân đối giữa cán cân thương mại cho thấy chúng ta đang trong tình trạng nhập siêu và vẫn chưa tận dụng tốt cơ hội mở rộng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Trước đây, chúng ta đã có được những kinh nghiệm có ích trong việc cạnh tranh với một số hàng hoá từ Trung Quốc như bia Vạn Lực, gốm sứ, hàng may mặc... Chính sức ép cạnh tranh của các sản phẩm từ Trung Quốc đã bắt buộc doanh nghiệp Việt Nam nâng cao chất lượng, đổi mới công nghệ, giảm giá thành và sau một thời gian chao đảo, các doanh nghiệp đã khôi phục lại được thị phần về bia, gốm sứ, xe máy. Riêng đối với hàng may mặc đã có sự phân khúc rõ ràng về hàng dệt may Trung Quốc và hàng dệt may Việt Nam trên thị trường nội địa và các thị trường xuất khẩu khác. Bên cạnh sự thâm hụt về cán cân thương mại, thì giá trị chế tác của các sản phẩm Việt Nam xuất sang Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 8-9% tổng giá trị xuất khẩu trong khi các sản phẩm nguyên liệu thô có giá trị gia tăng rất thấp lại chiếm tới trên 90% cũng là một vấn đề cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc. Theo nhận định của giới chuyên môn, nếu không phát huy tối đa lợi thế về địa lý thì những điểm mạnh của cửa khẩu quốc tế Móng Cái sẽ dần mất đi khi nước ta hội nhập sâu vào tổ chức Thương mại thế giới.

Một số nguyên nhân đã được các chuyên gia kinh tế đưa ra như sức cạnh tranh của hàng hoá nước ta so với Trung Quốc và khu vực còn thấp, chậm được cải thiện. Hàng hoá của Trung Quốc có giá rẻ, mẫu mã phong phú, chủng loại đa dạng... đã tạo ra sức ép cạnh tranh mạnh mẽ với hàng xuất khẩu của Việt Nam. Công tác quản lý mậu dịch biên giới còn nhiều yếu kém. Chúng ta chưa xây dựng được hệ thống cơ quan kiểm tra chất lượng hàng hoá và kiểm dịch, kiểm nghiệm thống nhất phối hợp với Hải quan, Biên phòng... kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ và hiệu quả vấn đề kiểm dịch, kiểm nghiệm đối với hàng hoá xuất nhập khẩu cũng như thực hiện kiểm dịch đối với khách du lịch. Bên cạnh đó do điều kiện về đường sá còn nhiều hạn chế (đường nhỏ, vòng vèo...), các trạm kiểm soát ít, lực lượng kiểm soát mỏng nên buôn lậu vẫn là hiện tượng khá phổ biến tại khu vực biên giới Móng Cái. Hàng buôn lậu được đưa từ Trung Quốc về Việt Nam bằng cả đường bộ và đường biển chủ yếu là hàng điện tử và hàng tiêu dùng chất lượng thấp, giá rẻ. Còn hàng lậu đưa từ Việt Nam sang Trung Quốc chủ yếu là động vật hoang dã, gỗ, than...

Để Móng Cái xứng tầm là một thành phố thương mại cửa khẩu, Nhà nước, tỉnh cần đẩy nhanh việc xây dựng cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông. Bên cạnh việc ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng, đường sắt, đường hàng không, hệ thống cảng biển thì việc mở rộng và nâng cấp tuyến đường huyết mạch Hạ Long - Móng Cái sẽ tạo điều kiện thuận lợi không chỉ cho riêng Móng Cái, Quảng Ninh phát triển mà còn cho các tỉnh, thành phố trong toàn quốc thông thương, giao lưu kinh tế với các tỉnh, thành phía Nam Trung Quốc. Phát huy tối đa lợi thế về địa lý và điều kiện tự nhiên biên giới với Trung Quốc để phát triển hoạt động biên mậu giữa hai nước. Phát triển biên mậu Việt – Trung theo hướng văn minh, hiện đại góp phần chống buôn lậu, đồng thời kết hợp với bảo vệ môi trường, đảm bảo an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới.