Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, kinh tế dân doanh được xác định là lực lượng quan trọng của nền kinh tế, vì vậy từ nhiều năm qua tỉnh đã đặc biệt quan tâm, đầu tư tạo cơ chế chính sách cởi mở, hỗ trợ đất đai, vốn, kinh nghiệm tiếp cận thị trường, xúc tiến thương mại... cho các doanh nghiệp dân doanh phát triển. Đặc biệt sau khi Luật Doanh nghiệp ra đời công tác quản lý Nhà nước về doanh nghiệp có nhiều chuyển biến tích cực.
Dây chuyền nghiền sàng đá công suất 110m3/h ở Công ty cổ phần Phương Nam (Uông Bí). Riêng đối với công tác đăng ký kinh doanh chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, thời gian chờ cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh được rút ngắn từ 30 ngày xuống 10-15 ngày. Tỉnh đã có quy hoạch chi tiết sử dụng đất, công khai quy hoạch, thành lập các khu công nghiệp, cụm công nghiệp để doanh nghiệp nhỏ và vừa sau khi thành lập có mặt bằng sản xuất. Hàng tháng Chủ tịch UBND tỉnh đều có buổi gặp gỡ các doanh nghiệp ngoài quốc doanh để lắng nghe kiến nghị của doanh nghiệp và chỉ đạo các cơ quan quản lý Nhà nước kịp thời giải quyết, tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp. Sự thông thoáng cởi mở trong công tác quản lý Nhà nước cộng với tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn phát triển đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự ra đời của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nếu như ở thời điểm năm 1999 toàn tỉnh chỉ có 362 doanh nghiệp nhỏ và vừa với tổng số vốn đăng ký kinh doanh hơn 900 tỷ đồng, tập trung chủ yếu ở các trung tâm kinh tế là TP Hạ Long và TX Cẩm Phả. Thì sau 8 năm (1999-2007) thực hiện Luật Doanh nghiệp, các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh ta đã có sự chuyển biến mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng hoạt động, giá trị sản xuất đạt từ 8-20%/năm. Tính đến thời điểm này toàn tỉnh đã có 3.661 doanh nghiệp với tổng số vốn đăng ký gần 22.000 tỷ đồng, số doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển đều trên tất cả các địa phương toàn tỉnh. Đặc biệt một số địa phương Móng Cái, Uông Bí, Đông Triều trước đây số doanh nghiệp nhỏ và vừa rất ít thì nay ở các địa phương này số lượng doanh nghiệp đăng ký kinh doanh hoạt động tại địa bàn ngày càng tăng cao. 
Trong những năm qua các doanh nghiệp cũng đã có nhiều đóng góp lớn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Riêng năm 2006 các doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực công nghiệp đã đóng góp hơn 9% vào tổng giá trị sản xuất công nghiệp của toàn tỉnh, nộp thuế gần 290 tỷ đồng. Trong hoạt động ngoại thương, xuất nhập khẩu của tỉnh các doanh nghiệp nhỏ và vừa đã góp phần không nhỏ, thúc đẩy lĩnh vực này của tỉnh phát triển, nhất là xuất khẩu gốm mỹ nghệ, gạch men cao cấp. Với gần 1.500 doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ là lực lượng chính tạo nên một bộ mặt mới, diện mạo mới cho ngành Du lịch trong những năm gần đây. Các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực này đã huy động vốn xây dựng hệ thống nhà hàng, khách sạn hiện đại, quy mô lớn tạo cơ sở hạ tầng du lịch đồng bộ thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến Quảng Ninh. Nếu như trước đây việc giải quyết việc làm cho lao động chủ yếu phụ thuộc vào các doanh nghiệp Nhà nước, công ty lớn thì nay chính các doanh nghiệp nhỏ và vừa là lực lượng chính giải quyết việc làm cho lao động phổ thông, nhất là lao động nông thôn. Trung bình mỗi doanh nghiệp nhỏ và vừa giải quyết việc làm cho khoảng 20 lao động với mức thu nhập khoảng 1,5 triệu đồng/người/tháng. Từ đầu năm đến nay các doanh nghiệp nhỏ và vừa đã tạo việc làm cho trên 3.500 lao động. Với tốc độ phát triển như hiện nay dự kiến trong thời gian tới các doanh nghiệp này sẽ góp phần giải quyết việc làm mới cho khoảng 10.000 lao động của tỉnh. Ngoài việc đóng góp trực tiếp vào ngân sách nhà nước các doanh nghiệp còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội như trợ giúp xã nghèo, nhận đỡ đầu hỗ trợ các gia đình thương binh liệt sĩ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn...
Đánh giá cao vai trò của các doanh nghiệp dân doanh đối với nền kinh tế, vừa qua UBND tỉnh đã họp và thông qua kế hoạch phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đến năm 2010, mục tiêu phấn đấu toàn tỉnh có 6.000 doanh nghiệp, vốn đăng ký 30.000 tỷ đồng, giải quyết việc làm cho 120.000 lao động. Một số giải pháp chính sẽ được tập trung thực hiện trong thời gian tới đó là: Đơn giản hoá các thủ tục trong đăng ký kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập thị trường; thống kê và thu hồi đất hoang hoá, đất sử dụng không đúng mục đích để tạo quỹ đất cho các doanh nghiệp thuê; thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng của tỉnh để tạo vốn cho các doanh nghiệp vay; hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp thông qua các lớp đào tạo; nghiên cứu thành lập Ban điều phối thực hiện kế hoạch phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh.
