Chưa năm nào người nông dân phải đối mặt với cảnh thiếu thóc giống và giá giống lên cao như năm nay. Vừa lo gặt nhanh lúa xuân để tránh mưa bão vừa lo tiền, tìm địa chỉ bán giống lúa tin cậy để mua. Khó chồng khó, sự biến động thị trường, lạm phát, giá cả tăng cao đang đè nặng trên đôi vai của người nông dân.
* Lúa giống - ngày thay đổi 3 lần giá
Những ngày cuối tháng 5, đầu tháng 6 càng sát khung thời vụ gieo mạ cấy lúa vụ mùa các cửa hàng, đại lý bán giống ở các địa phương Uông Bí, Đông Triều, Yên Hưng bà con nông dân ra vào tấp nập đăng ký mua lúa giống. Nhiều người đã phải ra về tay không, có người thì phải chuyển sang mua cấy giống khác. Bác Nguyễn Văn Nhật, xã Phương Nam (Uông Bí) buồn rầu nói: Tôi đã chầu chực mấy ngày nay để đăng ký mua giống lúa Bắc Ưu 903 nhưng không mua được, chủ cửa hàng bảo phải chờ chưa có giống. Chờ thêm vài hôm nữa mà không có tôi đành phải chuyển sang cấy giống khác cho kịp thời vụ. Còn chị Đinh Thị Nghi, xã Hưng Đạo (Đông Triều) cho biết: Giá giống đắt mà còn không có để mua, mấy ngày nay ngày nào tôi cũng lên cửa hàng của Công ty Cổ phần Giống cây trồng tỉnh đăng ký giống Bắc Ưu 025 nhưng đến hôm nay vẫn chưa mua được. Tìm hiểu ở các đại lý bán giống cây trồng của các địa phương Yên Hưng, Đông Triều chúng tôi được biết giá lúa giống vụ mùa năm nay đang tăng rất cao, có nhiều giống tăng gấp 3- 4 lần so với năm ngoái. Mặc dù giá tăng rất cao nhưng bà con nông dân vẫn không mua được giống vì nhiều chủng loại ngay đến đơn vị cung cấp cũng không tìm mua được nguồn hàng. Càng gần đến ngày gieo mạ cấy lúa mùa sớm và mùa trung thì giá lúa giống càng biến động mạnh.
Đóng gói lúa giống tại Công ty CP Giống cây trồng.
Tại cửa hàng của Công ty Cổ phần giống cây trồng tỉnh không chỉ có bà con nông dân huyện Đông Triều đến mua lúa giống mà các đại lý từ tỉnh ngoài cũng đến đây chầu chực chờ Công ty sản xuất được kg giống nào ra là tranh nhau lấy hết. Đồng chí Nguyễn Văn Tiến, Giám đốc Công ty cho biết: Năm nay do khung thời vụ gieo cấy muộn, thời tiết quá rét, lúa xuân sớm thì sinh trưởng chậm, lúa xuân muộn phải gieo cấy lại nên thời gian thu hoạch bị chậm mất gần 1 tháng so với mọi năm vì vậy chưa kịp có đủ lượng thóc giống để bán cho bà con nông dân làm vụ mùa. Những ngày này bộ phận sản xuất của Công ty phải làm cả ngày đêm mà vẫn không kịp cung cấp giống cho bà con. Do khan hiếm giống cộng với biến động giá trên thị trường đã đẩy giá lúa giống lên rất cao, có những giống đã tăng tới 200% so với vụ mùa năm 2007. Cụ thể giống nguyên chủng năm 2007 là 6.000 đồng/kg năm nay là 12.000 đồng/kg; siêu nguyên chủng từ 12.000 đồng lên 16.000 đồng/kg; lúa lai 838 từ 17500 đồng lên 25.000 đồng/kg; Bồi tạp 49 từ 34.000 đồng lên 42.500 đồng/kg; tốc độ tăng cao nhất là giống Bắc Ưu 903, 025 tăng từ 23.000 đồng lên 45.000 đồng/kg. Những ngày cuối tháng năm giá lúa giống trên thị trường liên tục biến động có ngày thay đổi tới 3 giá. Ví dụ như giống Bắc Ưu 025 buổi sáng ngày 29-5, giá bán là 36.000 đồng/kg, buổi chiều là 38.000 đồng/kg, tối lên 40.000 đồng/kg, mấy ngày nay đã tăng lên 45.000 đồng/kg. Do giống Bắc Ưu có khả năng kháng bệnh, chống bạc lá tốt, năng suất cao nên bà con nông dân rất tin dùng nhưng vì Trung Quốc cho đây là bộ giống cũ, lạc hậu họ không sản xuất nữa vì vậy không có nguồn giống để mua. Công ty đã khuyên bà con nông dân nên chuyển sang cấy giống khác vừa có nguồn, giá rẻ hơn mà năng suất, chất lượng cũng không thua kém nhưng bà con không đổi mà cứ nhất quyết đăng ký mua loại giống này nên càng đẩy giá lên cao hơn. Ngay từ đầu vụ các đại lý ở tỉnh ngoài cũng đến Công ty đặt hàng, thậm chí có đại lý ở tỉnh Vĩnh Phúc sẵn sàng đặt vài trăm triệu đồng để mua lúa giống. Tuy nhiên, quan điểm của Công ty là giải quyết nhu cầu của bà con nông dân trong tỉnh trước sau đó mới bán cho các đại lý tỉnh ngoài và cũng đã chỉ đạo nhân viên bán hàng, với những đại lý trong tỉnh đăng ký mua nhiều phải xem xét, kiểm tra kỹ lưỡng trước khi bán tránh tình trạng đầu cơ, ép giá.
* Nguồn cung đang rất khó khăn
Cũng theo ông Nguyễn Ngọc Tiến, Giám đốc Công ty Cổ phần Giống cây trồng tỉnh thì hiện nay việc hợp đồng mua giống lúa lai từ Trung Quốc đang rất khó khăn vì chính bên họ cũng bị ảnh hưởng nặng nề của thiên tai. Nhận thức được vấn đề này nên ngay sau khi hoàn thành sản xuất vụ xuân các công ty giống của Việt Nam đã cử đoàn sang các cơ sở sản xuất giống của Trung Quốc đàm phán ký hợp đồng mua giống lúa nhưng đến nay họ cũng chỉ cung ứng “nhỏ giọt” cho các doanh nghiệp. Ngay như Công ty Cổ phần Giống cây trồng Quảng Ninh là bạn hàng lâu năm, có mối quan hệ rất tốt với các cơ sở sản xuất giống bên Trung Quốc và cũng đã đặt tiền trước nhưng mấy ngày qua phía bạn hàng mới chỉ cung ứng được hơn chục tấn giống lúa lai. Công ty cử cán bộ ăn chực nằm chờ ở cửa khẩu, có được tấn thóc giống nào cho chở ngay về cửa hàng để cung ứng cho bà con nông dân. Đối với sản xuất của Công ty, những ngày này đang cho công nhân làm việc cả ngày đêm, vừa gặt vừa sấy đóng gói ra được sản phẩm nào ưu tiên bán cho các địa phương trong tỉnh trước. Riêng với mặt hàng trợ cước trợ giá Công ty đã chuẩn bị nguồn cung cấp đủ giống theo đăng ký của các địa phương. Trong khi chờ hàng về và gặt lúa xuân tạm thời cung ứng thóc giống cho gieo cấy trà mùa sớm trước sau đó tiếp tục cung ứng cho trà mùa trung và mùa muộn. Chúng tôi biết hiện có địa phương do không đặt mua được đúng chủng loại giống từ Công ty nên đã đề nghị tỉnh cho phép được trực tiếp quan hệ mua giống từ Trung Quốc. Tuy nhiên, cần lưu ý vì địa phương không phải là cơ quan chuyên môn trong điều kiện giống đang khan hiếm như hiện nay nếu đối tác có đổi giống khác cũng khó có thể nhận biết được. Hơn nữa thủ tục nhập giống từ nước ngoài về rất rườm rà, mất thời gian trong khi thời vụ đang cần kíp. Theo tôi với những chủng loại giống hiện quá khan hiếm không có được nguồn cung thì nên đổi sang giống khác.
Trong khi giống lúa lai đặt mua rất khó khăn thì nguồn cung giống lúa thuần trong nước không đủ vì miền Trung - nơi cung cấp lớn nhất giống lúa thuần lớn nhất cuối năm 2007 bị lũ lụt nên năng suất, sản lượng lúa bị giảm. Các tỉnh miền Bắc hồi đầu năm bị ảnh hưởng của đợt rét đậm, rét hại diện tích lúa xuân phải gieo cấy lại quá lớn, lượng thóc để giống cho vụ mùa buộc phải tung ra gieo cấy bù cho vụ xuân nên đến nay hầu hết các Công ty giống đều đã cạn nguồn dự trữ. Lại bước vào thời vụ sản xuất đồng loạt nên việc đảm bảo cung ứng đủ lượng giống cho sản xuất càng khó khăn hơn. Theo đăng ký của các địa phương với Công ty Cổ phần Giống cây trồng tỉnh theo chương trình trợ cước trợ giá là 250 tấn thóc giống, trong đó 163,5 tấn giống thuần, 86,5 tấn lai. Đến nay Công ty đã chuẩn bị đủ lượng giống và cam kết sẽ cung ứng đủ nhu cầu cho các địa phương, tuy nhiên cơ cấu giống sẽ phải thay đổi vì một số giống lúa lai không mua được từ phía Trung Quốc.
Không chỉ có giá lúa giống lên cao mà giá các loại cây trồng khác, vật tư phân bón đều đang tăng rất cao, ở một số vùng người dân không mua được theo đúng giá quy định của tỉnh mà thường bị các đại lý ép nâng lên vài giá. Vì vậy thời điểm này các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, đấu tranh chống gian lận, đầu cơ, tích trữ tự ý nâng giá bán ở các đại lý kinh doanh giống cây trồng trên toàn tỉnh.
