Đổi mới sản xuất nông nghiệp trong tiến trình hội nhập

Trong tiến trình hội nhập, để hàng hoá nông nghiệp có thể xuất khẩu và đứng vững trên thị trường quốc tế chúng ta cần phải tuân thủ chặt chẽ những quy định về chất lượng sản phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật dưới mức cho phép... đặc biệt cần quan tâm đến thương hiệu hàng hoá sản phẩm.

Nước ta gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) là thời cơ song cũng là thách thức đối với nền kinh tế còn nhỏ bé, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp. Nền sản xuất nông nghiệp của nước ta nói chung và của Quảng Ninh nói riêng còn manh mún, nhỏ lẻ, chưa hình thành vùng sản xuất hàng hoá tập trung. Trong tiến trình hội nhập, để hàng hoá nông nghiệp có thể xuất khẩu đứng vững trên thị trường quốc tế cần phải tuân thủ chặt chẽ những quy định về chất lượng sản phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật dưới mức cho phép, đặc biệt cần quan tâm đến thương hiệu hàng hoá sản phẩm. Muốn vậy cần đánh giá đúng hiện trạng của sản xuất nông nghiệp và xác định bước đi cho sản xuất nông nghiệp trong quá trình hội nhập.

 

Từ năm 2002 Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg mở ra một số cơ chế chính sách nhằm khuyến khích các doanh nghiệp ký hợp đồng tiêu thụ nông sản với người sản xuất. Thông qua đó hình thành mô hình liên kết giữa 4 nhà: Nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học và Nhà nước. Tuy vậy hơn 4 năm qua việc ký kết hợp đồng tiêu thụ nông sản với người sản xuất còn rất hạn chế. Phải chăng nguyên nhân chính là do sản xuất hàng hoá không tập trung? Muốn thay đổi phương thức sản xuất cần phải đổi mới tư duy, mạnh dạn xoá bỏ nền sản xuất nhỏ lẻ manh mún, quy vùng sản xuất hàng hoá tập trung. Kinh nghiệm các tỉnh phía Nam cho thấy, sản xuất nông nghiệp đi trước một bước, đã hình thành các vùng sản xuất nông sản hàng hoá tập trung, xây dựng thương hiệu sản phẩm, do đó hàng hoá đã được lưu thông mạnh ở trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài.

Ngày nay trong tiến trình hội nhập, nền nông nghiệp của các tỉnh phía Bắc đang chuyển đổi theo hướng sản xuất hàng hoá. Bước đầu đã hình thành những vùng sản xuất tập trung hàng trăm, vài trăm thậm chí hàng ngàn ha như vùng sản xuất cam (Hà Giang), cà rốt, tỏi (Hải Dương), hoa (Mê Linh, Vĩnh Phúc), đỗ tương (Hà Tây). Đặc biệt Vĩnh Phúc là tỉnh có sản lượng rau an toàn lớn nhất cung cấp cho thị trường Hà Nội.

Đặc thù sản xuất nông nghiệp tỉnh Quảng Ninh, manh mún và nhỏ lẻ. Diện tích đất nông nghiệp thấp, nhất là xung quanh thành phố và thị xã. Là tỉnh công nghiệp và du lịch, dân số khu vực phi nông nghiệp rất cao, là nơi tiêu thụ sản phẩm nhiều. Khu vực phi nông nghiệp hầu hết nông sản thực phẩm đều phải nhập từ tỉnh ngoài. Mấy năm vừa qua mặc dù tỉnh đã có nhiều cơ chế hỗ trợ để phát triển nông nghiệp, chế biến nông sản nhưng chưa thu hút được các nhà doanh nghiệp, đầu tư chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp thông qua hợp đồng. Hiện nay nếu sản xuất nhỏ lẻ, thông tin, phương tiện vận chuyển đi lại không phù hợp hàng hoá bị ép giá không hiệu quả. Chính vì vậy để tiến hành sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá tập trung cần phải giải quyết được một số vấn đề sau: Trước hết cần tập trung rà soát, đánh giá lại các vùng sản xuất nông nghiệp. Xác định vùng thâm canh lúa trọng điểm tại các huyện, thị xã có điều kiện thuận lợi về thuỷ lợi và khả năng đầu tư cho thuỷ lợi để nâng cao năng suất và sản lượng lương thực. Xác định quy mô diện tích cây trồng phù hợp với đất đai, khí hậu: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng hình thành các vùng sản xuất rau, hoa quanh thành phố, thị xã, mở rộng vùng sản xuất rau an toàn tại các huyện Ịên Hưng, Hoành Bồ, TX Móng Cái, Việt Hưng (Hạ Long) để cung cấp sản phẩm cho thành phố, thị xã, khu du lịch và khu vực phi nông nghiệp. Xác định lại diện tích; hình thành vùng sản xuất vải Đông Triều, Ựông Bí với 2 giống vải (chín sớm và vải thiều theo tỷ lệ hợp lý); vùng trồng na tại 2 xã Việt Dân và An Sinh; chuyển diện tích trồng lúa mở rộng vùng sản xuất củ đậu xã Tân Việt (Đông Triều); vùng sản xuất mía đen huyện Hoành Bồ, Hải Hà theo hướng sản xuất hàng hoá tập trung.

Qua quá trình sản xuất việc kinh doanh dịch vụ hợp tác xã nhiều nơi không còn hiệu quả, đòi hỏi hình thành mối liên kết giữa nhóm hộ cùng sở thích, cùng chuyển đổi, để sản xuất một loại nông sản hàng hoá, phù hợp về vốn, về trình độ. Nhóm hộ lựa chọn người có khả năng quản lý, tổ chức sản xuất kinh doanh để tổ chức sản xuất tiêu thụ sản phẩm, dần sẽ hình thành mối liên kết liên minh giữa các nhóm hộ mới đủ điều kiện đầu tư sản xuất, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu hàng hoá.

Vấn đề đổi mới, thay đổi tập quán canh tác không phải ai cũng nhận thức được ngay, mà đòi hỏi có một quá trình vận động tuyên truyền kết hợp với việc xây dựng mô hình điểm, có sự chuẩn bị chu đáo cho bước đi chắc chắn mang lại thắng lợi. Tuy nhiên phải có sự hỗ trợ của ngân sách Nhà nước, đầu tư xây dựng dự án, khảo sát quy vùng sản xuất, hướng dẫn, đào tạo kỹ thuật cho nông dân. Làm được những vấn đề trên, chắc chắn nông nghiệp tỉnh Quảng Ninh sẽ có vùng sản xuất tập trung cung cấp sản phẩm hàng hoá rau sạch, quả ngon và một số sản phẩm khác đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng, làm phong phú thêm các điểm du lịch sinh thái và là điểm đến của nhiều khách du lịch trong nước và quốc tế.