Xã miền núi Đồng Lâm (Hoành Bồ) là một trong những nơi có đồng bào dân tộc Dao Thanh Phán ở tỉnh ta sinh sống đông nhất (chiếm 98% dân số toàn xã). Đất nông nghiệp chỉ chiếm một tỉ lệ rất thấp (152,2 héc ta), trong khi đó rừng nghèo kiệt và đất trống, đồi trọc có tới hơn 8.000 héc ta. Cũng như những xã vùng cao, miền núi khó khăn khác của Hoành Bồ, tỉ lệ hộ nghèo theo tiêu chí cũ của Đồng Lâm cách đây hơn 10 năm còn chiếm gần 60%.
Một buổi sinh hoạt của nhóm “Phụ nữ tín dụng - tiết kiệm” Chi Hội phụ nữ thôn Đèo Đọc, xã Đồng Lâm (Hoành Bồ).
Với nhiều hoạt động thiết thực hỗ trợ hội viên, phát triển KTGĐ, Hội PN xã được địa phương đánh giá là lực lượng xung kích đi đầu XĐGN, góp phần làm nên những đổi thay của quê hương. Phụ nữ Dao ở đây, giờ không chỉ giỏi cấy lúa nước mà còn giỏi trồng keo và làm KTGĐ. Đến Đồng Lâm hôm nay, chúng tôi được chị Bàn Thị Lê, Chủ tịch Hội PN xã đưa tới thăm trang trại nuôi lợn thịt, nuôi cá nước ngọt và vịt đàn của vợ chồng chị Bàn Thị Toan ở thôn Cái, là 1 trong 5 mô hình “phụ nữ phát triển kinh tế” hiệu quả của Hội PN xã hiện nay. Trang trại của chị Toan vốn trước đây là đầm bãi hoang hoá. Nay, trước mắt chúng tôi là ao nuôi cá trắm cỏ, cá mè, rô phi... rộng hơn 1 héc ta. Bên bờ ao phía đông là khu trại lợn với khoảng năm chục con, được nuôi trong các ô chuồng quét rửa sạch sẽ. Qua khu trại lợn là bãi chăn thả vịt đàn. Chị Toan cho biết, mỗi năm trang trại thu nhập bình quân trên, dưới 100 triệu đồng. Vợ chồng chị đã phải tốn biết bao công sức, tiền của cải tạo, mới có được cơ ngơi này. Chị kể, vợ chồng chị đã nung nấu làm giàu từ sau khi cưới, nên quyết tâm thực hiện KHHGĐ, chỉ sinh 2 con để có điều kiện phát triển kinh tế. Đến nay chị đã có được một gia đình “no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc”.
Chúng tôi tiếp tục tới thăm một số gia đình hội viên nuôi nhím, nuôi ong, trâu bò đàn... làm kinh tế giỏi ở các thôn Đèo Đọc, Đồng Quặng... Tuy qui mô, thu nhập khác nhau, nhưng mô hình nào cũng cho thấy chị em phụ nữ Dao Đồng Lâm giờ đây tiến bộ rất nhiều, biết vươn lên thoát nghèo, làm giàu từ tiềm năng, thế mạnh của địa phương, bằng việc tích cực học hỏi, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất, chăn nuôi cho năng suất cao. Mấy tháng này là thời điểm bận rộn của chị em phụ nữ Dao Đồng Lâm, vừa lo cấy hái, vừa lo cuốc hố, chuẩn bị bầu để trồng keo. Chị Bàn Thị Lê cho biết: Keo khai thác đến đâu, các hộ lại trồng mới đến đó. Mỗi héc ta keo nguyên liệu thu về khoảng 20 triệu đồng. Cây keo đã thật sự là cây XĐGN cho người dân Đồng Lâm. Phong trào “nhà nhà trồng keo” đến nay đã phủ xanh gần như toàn bộ diện tích đất trống, đồi trọc của địa phương. Chỉ tính trong 3 năm gần đây, các hộ gia đình đã đầu tư hơn 10 tỉ đồng để trồng keo. Hội PN xã từ năm 2007 đến nay đã hỗ trợ hội viên 5 tỷ đồng vốn “tín chấp” Ngân hàng, giúp chị em làm KTGĐ. Ngoài trợ giúp của Hội, những hộ phụ nữ nghèo, hộ phụ nữ neo người và khó khăn đột xuất còn nhận được sự giúp đỡ, tương trợ kịp thời của chị em hội viên trong thôn, bản. Chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2009, phụ nữ Đồng Lâm đã giúp nhau gần 200 công làm mùa, trồng keo; hàng trăm kg thóc, ngô, lạc giống; hàng trăm cây keo giống và cho nhau vay không tính lãi gần 30 triệu đồng. Phong trào này, cùng với sự hỗ trợ tích cực của Hội PN về vốn và kiến thức đã giúp thoát nghèo cho từ 9 đến 12 hộ phụ nữ nghèo mỗi năm.
Đi liền với hỗ trợ phụ nữ phát triển KTGĐ, những năm vừa qua, Hội PN xã Đồng Lâm còn coi trọng đẩy mạnh hoạt động hỗ trợ phụ nữ xây dựng gia đình “4 chuẩn mực”. Chị Chủ tịch Hội PN xã tâm sự: “Xây dựng gia đình 4 chuẩn mực đối với phụ nữ miền núi dân tộc khó lắm. Nhưng khó đến mấy cũng phải thực hiện để nâng cao dân trí, kiến thức cho chị em, giúp họ tiến bộ”. Hiện Hội PN xã đã xây dựng được các mô hình câu lạc bộ “Phụ nữ với pháp luật”, “Gia đình hạnh phúc, phòng chống TNXH”, “Phụ nữ không sinh con thứ ba”... thu hút đông đảo phụ nữ ở các thôn, bản tham gia sinh hoạt. Các CLB đã góp phần đắc lực trong việc tuyên truyền, vận động, nâng cao kiến thức cho chị em hội viên. Sự bình đẳng, tiến bộ của phụ nữ Dao Đồng Lâm hôm nay được thể hiện rõ từ trong gia đình đến ngoài xã hội. Chị em đi sinh hoạt, hội họp đã trở thành nhu cầu của đời sống. ở nhiều thôn bản, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ thực hiện áp dụng tốt các biện pháp tránh thai, kể cả đình sản, nên nhiều năm qua không có trường hợp sinh con thứ ba. Làm kinh tế giỏi, chị em đã nâng cao được vị thế của mình trong gia đình. Phụ nữ Dao ở đây còn là lực lượng đi đầu thực hiện nếp sống mới: Ăn ở vệ sinh, không nuôi lợn thả rông, làm chuồng nhốt gia súc, gia cầm xa nơi ở; tham gia đấu tranh bài trừ mê tín, dị đoan; ốm đau, sinh nở đều đến trạm y tế; nạn tảo hôn, thách cưới bạc trắng giảm hẳn. Phụ nữ Dao hôm nay ở Đồng Lâm, nhiều người có trình độ đại học, cao đẳng. Công tác cán bộ nữ địa phương quan tâm. Hiện trong bộ máy quản lý nhà nước, làm công tác Đảng, công tác đoàn thể của xã, chiếm một tỉ lệ đáng kể chị em phụ nữ, họ đã chứng tỏ được vai trò, năng lực của mình. Hằng năm, qua bình xét thi đua, có từ 77 đến hơn 80% số hội viên phụ nữ đạt 3 tiêu chuẩn phong trào “Tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc”. Nhờ hoạt động hiệu quả, chăm lo tốt quyền lợi, đời sống hội viên, vai trò và uy tín của tổ chức Hội ngày càng được đề cao. Từ năm 2007 đến nay, trung bình mỗi năm, Hội PN xã kết nạp được hơn 50 hội viên mới, đưa tổng số hội viên toàn xã hiện lên gần 450, đạt tỉ lệ thu hút hội viên gần 70%.
Chúng tôi được dự một buổi sinh hoạt của nhóm “Phụ nữ tín dụng - tiết kiệm” ở thôn Đèo Đọc, tổ chức tại nhà của chị Triệu Thị Hoa, một hộ phụ nữ nghèo, chồng mất, nuôi 2 con nhỏ. Chị là thành viên của nhóm và cũng là đối tượng được Chi hội PN thôn “giúp đỡ có địa chỉ”. Buổi sinh hoạt nhóm hôm đó, chị em trao đổi kinh nghiệm phòng, chống dịch bệnh cho lợn, gà; hỏi thăm chuyện làm ăn của chị Hoa, xem có khó khăn gì phát sinh để nhóm hỗ trợ. Được biết, tháng trước cả nhóm đã giúp chị Hoa hạ dốc con ngõ để dễ đi lại....
Đồng Lâm hôm nay đọng lại trong chúng tôi là một vùng quê miền núi đang hằng ngày thay da, đổi thịt, biết khai thác tốt tiềm năng để chiến thắng đói nghèo. ở đây, có phong trào PN phát triển, có những người phụ nữ Dao làm kinh tế giỏi, xây dựng gia đình “no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc”.
