Ông Nguyễn Tử Nhật, Phó Vụ trưởng Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho rằng việc đầu tư là cần thiết để chúng ta duy trì tiềm năng tăng trưởng, song với các dự án đầu tư kém hiệu quả, gây lãng phí ngân sách nhà nước thì cần phải xem xét để đình, giãn hoặc hoãn tiến độ thực hiện.
- Như vậy lần rà soát này sẽ tập trung vào các dự án loại nào, thưa ông?
- Chúng tôi tách ra làm 5 nguồn vốn để rà soát, nguồn vốn ngân sách nhà nước, trái phiếu chính phủ, vốn tín dụng, vốn doanh nghiệp nhà nước và vốn của doanh nghiệp.
Mặc dù các doanh nghiệp sử dụng nguồn vốn tự có của mình, song nếu dự án đầu tư của họ không phù hợp với các quy hoạch được các cấp có thẩm quyền phê duyệt, gây ô nhiễm môi trường, phá vỡ quy hoạch đầu tư tổng thể, sử dụng không hợp lý nguồn tài nguyên, nhất là nguồn tài nguyên không thể tái tạothì cũng cần phải rà soát lại nhằm nâng cao hiệu quả các nguồn lực của xã hội.
- Còn về các tiêu chí rà soát cụ thể, thưa ông?
- Nguyên tắc và tiêu chí rà soát tập trung vào việc: Xem xét để có thể hoãn khởi công đối với các công trình chưa có quyết định phê duyệt dự án đầu tư tính đến ngày 31/10/2007 theo qui định hiện hành.
Đối với các công trình, dự án xây dựng mới trụ sở của các cơ quan quản lý nhà nước, của các đoàn thể cần hạn chế đến mức tối đa, trường hợp thật cần thiết thì chỉ cho phép bố trí vốn để làm công tác chuẩn bị.
Cũng cần cân nhắc để giãn tiến độ đối với các công trình đang thi công dở dang, kéo dài quá nhiều năm, đã quá chậm so với tiến độ triển khai được ghi trong quyết định đầu tư, nhất là đối với các dự án phải hoàn thành đưa vào sử dụng năm 2007 trở về trước (theo quyết định đầu tư), nhưng đến nay khối lượng thực hiện và mức vốn đã bố trí được rất ít (chẳng hạn dưới 30% hoặc 50% tổng mức đầu tư).
Đối với các dự án còn nhiều vướng mắc trong khâu giải phóng mặt bằng, tái định cư cũng cần rà soát kỹ, có thể giãn tiến độ. Ngoài ra sẽ giãn tiến độ với các dự án khác chưa thật sự cấp bách.
Đối với các công trình kém hiệu quả, gây lãng phí ngân sách cần được xem xét đầy đủ, trên cơ sở kết quả báo cáo giám sát đầu tư, nếu thực sự không còn hiệu quả thì phải dừng thi công và dừng cấp vốn.
Cụ thể việc thực hiện rà soát để đình, hoãn, giãn tiến độ Thủ tướng Chính phủ sẽ yêu cầu các Bộ ngành, các tỉnh thành phố thực hiện, có báo cáo đầy đủ để Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổng hợp trình Chính phủ.
- Thưa ông, những dự án nằm trong danh mục bị đình, hoãn, giãn tiến độ thì trách nhiệm sẽ thuộc về ai?
- Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan Trung ưong, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh thành phố chỉ đạo việc rà soát, sắp xếp các dự án đầu tư do đơn vị quản lý, trên cơ sở tổng mức vốn đã được giao kế hoạch năm 2008, chủ động điều chuyển vốn của các dự án bị đình hoãn, giãn tiến độ để tập trung cho các dự án có hiệu quả, đề xuất danh mục các dự án phải cắt giảm.
Các Bộ và tỉnh thành phố có trách nhiệm thực hiện nghiêm chỉnh chủ trương chung vì lợi ích của cả quốc gia. Bộ Kế hoạch và Đầu tư có trách nhiệm tổng hợp tình hình rà soát của các Bộ và địa phương và báo cáo Chính phủ.
Trong các quy chế về quản lý đầu tư hiện hành thì không phải qui định nào cũng đã có sẵn chế tài xử phạt, truy cứu trách nhiệm cá nhân cụ thể. Tuy nhiên, trong các giải pháp và biện pháp mang tính tình thế và trước mắt, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ ngành và địa phương cần phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, nhất là trách nhiệm cá nhân trong việc chỉ đạo và thực thi các biện pháp cụ thể.
- Việc giảm chi cho các công trình đầu tư công sẽ giảm được chi ngân sách bao nhiêu để kìm chế lạm phát, thưa ông?
- Thắt chặt đầu tư công chỉ là một trong hàng loạt các giải pháp. Tuy nhiên theo đánh giá của tôi, việc rà soát tất cả các dự án lần này là cơ hội để chúng ta rà soát lại các hoạt động đầu tư cho nó hiệu quả hơn, không phân biệt đó là nguồn vốn ngân sách nhà nước hay nguồn vốn của các doanh nghiệp.
Điều quan trọng là phải thật sự cân nhắc việc cắt giảm trong chi đầu tư vì đầu tư sẽ mang lại tăng trưởng trong thời gian tới, vấn đề là cần phương án đầu tư đúng.
Nếu ai đó nghĩ rằng việc giảm chi ngân sách cho khu vực này thì điều đó chưa toàn diện lắm. Cái chính là chúng ta có cơ hội để rà soát các dự án để làm tănghiệu quả của hoạt động đầu tư nói chung và của từng dự án nói riêng; xem xét lại cơ cấu đầu tư, định hướng đầu tư, tập trung cho các mục tiêu quan trọng.
Từ trước tới nay mình vẫn cứ hô hào là đầu tư tập trung, không phân tán, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm. Song việc đó đã có lúc, có nơi, ở một bộ ngành nào đó, địa phương nào đó chỉ là hình thức, nói nhưng không thực hiện hoặc có nhiều lý do để không thực hiện. Đây là cơ hội tốt để chúng ta thấy rõ ràng việc rà soát lại một cách tổng thể hoạt động đầu tư xã hội là rất cần thiết.
- Về thông tin có thể các công trình lớn như toà nhà Quốc hội, Bảo tàng dân tộc… sẽ có thể bị đình hoãn thi công, đã có ý kiến của các Bộ, ngành liên quan về vấn đề này chưa, thưa ông?
- Tôi chưa thấy có chỉ đạo này về việc này, có thể phóng viên nghe được nhữngthông tin không chính thức từ đâu đó.
- Xin cảm ơn ông!
