Theo kế hoạch vụ đông xuân năm nay toàn tỉnh dự kiến gieo trồng 38.780ha, trong đó: Lúa 18.100ha, ngô 5.000ha, khoai lang 3.200ha, lạc 2.250ha, sắn 1.580ha, rau 6.400ha, tương 650ha, còn lại là các cây trồng khác.
Đến thời điểm này bà con nông dân khu vực miền Tây đã cơ bản làm xong đất, chuẩn bị cho gieo cấy lúa vụ xuân, còn khu vực miền Đông theo tập quán canh tác, điều kiện thời tiết khí hậu nên phải sau Tết Nguyên đán khoảng 1 tháng mới bắt đầu gieo cấy. Năm nay do hiện tượng thời tiết Eninô, tình trạng khô hạn được cảnh báo sẽ kéo dài hơn so với những năm trước nên việc đảm bảo nguồn nước tưới phục vụ cho sản xuất vụ xuân sẽ gặp nhiều khó khăn. Vì vậy yêu cầu đặt ra trước khi bước vào vụ sản xuất đó là phải tính toán, xem xét kỹ lưỡng khả năng cung ứng nguồn nước cho từng xứ đồng, từng chân ruộng để có biện pháp sử dụng loại cây trồng phù hợp. Nếu như ở các địa phương khu vực miền Tây tình trạng hạn hán mới chỉ xảy ra cục bộ ở một vài xứ đồng, chân ruộng, thì ở khu vực miền Đông hạn hán đã xảy ra trên diện rộng. “Khát nước” vụ xuân đã trở thành hiện tượng phổ biến đối với các chân ruộng ở khu vực này và tình trạng đất ngủ đông xuyên sang cả vụ xuân ở các huyện khu vực miền Đông không còn là lạ.
Đồng chí Trần Đức Diên, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết: Hạn hán vụ xuân không phải là chuyện lạ với bà con nông dân các địa phương khu vực miền Đông. Năm nào cũng vậy từ khoảng trung tuần tháng 11 năm trước đến hết tháng 2 năm sau ở các địa phương khu vực này hầu như không có mưa. Trong khi đó hệ thống công trình thuỷ lợi như hồ chứa nước, kênh mương lại chưa được đầu tư hoàn chỉnh nên tình trạng thiếu nước cho sản xuất vụ xuân, nhiều diện tích buộc phải bỏ hoang đã xảy ra từ nhiều năm nay. Một số huyện như Bình Liêu, Ba Chẽ hoàn toàn không thể chủ động được việc điều tiết nước tưới cho cây trồng, cứ hết vụ mùa bước sang vụ đông xuân hầu hết diện tích đất là lại “ngủ đông”. Ngoài TP Móng Cái, huyện Hải Hà bớt căng thẳng về nước tưới phục vụ sản xuất các địa phương còn lại nông dân vẫn trong tâm trạng thấp thỏm “lạy trời mưa”. Vừa qua Sở đi kiểm tra và làm việc với các địa phương về tình hình triển khai sản xuất vụ Xuân thấy rằng ở các huyện như Bình Liêu, Ba Chẽ, Tiên Yên tình trạng hạn hán năm nay sẽ rất căng thẳng qua đó đã có văn bản nhắc nhở đề nghị các địa phương có phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp đồng thời vận động bà con nông dân chuyển những diện tích không thể đảm bảo nước cấy lúa sang trồng cây màu. Ngoài ra cần quan tâm đến việc đảm bảo nguồn nước sinh hoạt cho người, gia súc trong thời gian tới.
Những năm gần đây việc đầu tư hệ thống kênh mương ở các địa phương khu vực miền Đông đã được tỉnh đặc biệt quan tâm nhưng mới chỉ giải quyết được phần ngọn. Bởi toàn bộ hệ thống hồ chứa hầu như chưa được đầu tư nên không có khả năng giữ nước, cứ mùa mưa kết thúc thì hồ cũng hết nước, kênh mương vào thời vụ này cũng chẳng thể hoạt động được. Nhiều năm nay nguồn nước cung ứng cho canh tác nông nghiệp của bà con nông dân phụ thuộc vào các đập dâng trên sông suối nhưng vì rừng đầu nguồn hầu như đã bị chặt phá, mất nguồn sinh thuỷ nên các hồ đập, sông suối hầu như bị cạn vào mùa khô. Hiện nay trên địa bàn các huyện, thành phố khu vực miền Đông của tỉnh ngoài Móng Cái, Hải Hà đảm bảo đủ lượng nước phục vụ cho sản xuất còn các địa phương khác không thể chủ động được nguồn nước tưới tiêu vụ Xuân. Ngoài nguyên nhân do hệ thống công trình thuỷ lợi chưa hoàn chỉnh, còn một phần rất quan trọng đó chính là ý thức, quan điểm sản xuất trông chờ, ỉ lại của người dân khu vực miền Đông còn quá lớn. Chuyện hạn hán vụ Xuân năm nào cũng xảy ra và có thể lường trước được nhưng chuyển đổi diện tích không có đủ nước cấy lúa sang trồng các loại cây trồng khác lại rất chậm chạp. Phần lớn diện tích không cấy được lúa vụ Xuân ở các địa phương khu vực miền Đông bỏ hoang đợi đến vụ mùa năm sau mới tiếp tục được đưa vào sử dụng.
Vận động nông dân thay đổi suy nghĩ, tập quán canh tác, chuyển đổi cơ cấu cây trồng mùa vụ để khắc phục những yếu tố bất lợi của thời tiết giành thắng lợi cao trong sản xuất đòi hỏi cần có sự quan tâm chỉ đạo tích cực hơn nữa của các địa phương.
