Giá trị cây dó bầu

Vài năm gần đây, các địa phương như: Ba Chẽ, Hoành Bồ, Tiên Yên đã quan tâm nhiều đến việc trồng cây dó bầu. Để bà con hiểu rõ hơn về loại cây này chúng tôi xin cung cấp một số thông tin chung.

Dó bầu là loại cây gỗ lớn, cao từ 15 - 25 m, có nơi cao 30 - 40 m, đường kính thân đạt tới 60 cm, thuộc họ Thymelaeaceae, họ này có 2 giống Aqiliaria và Gyrinops. Giống Aqularia có 24 loài khác nhau. Cây dó bầu ở Việt Nam (đã được ghi trong sách đỏ) thuộc loài Aquilaria crassna Pierle ex Lecomte. Trong tự nhiên giống cây Aquilaria tức cây trầm hương phân bố rộng ở các vùng Trung - Cận đông, Châu á và các nước Đông Nam á. ở Việt Nam cây trầm hương phân bố ở hầu khắp các tỉnh miền núi 3 miền Bắc, Trung, Nam và Tây Nguyên nhưng tập trung nhiều ở các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà, Đắc Lắc, Gia lai, Kon Tum và đảo Phú Quốc... Trong tự nhiên loài cây này thường mọc ở vùng rừng mưa nhiệt đới ẩm, trên địa hình có độ cao từ 300 - 1.000 m, nhưng tập trung nhiều nhất ở độ cao 700m và thích hợp ở những nơi có độ dốc từ 25 độ trở lên, sinh trưởng và phát triển tốt ở nhiệt độ không khí từ 22 – 29oC, ẩm độ thích hợp trong khoảng 80%, lượng mưa thích hợp trung bình năm từ 1.200 mm trở lên. Một số kết quả nghiên cứu cho thấy trong tự nhiên đất Feralit nâu vàng phát triển trên phiến sa thạch có số cây có trầm và mức độ hình thành trầm đạt tiêu chuẩn thương mại cao hơn số cây mọc trên đất Feralit nâu đỏ phát triển trên đá mẹ Granit. Gỗ cây dó bầu có khả năng hình thành một loại sản phẩm đặc biệt gọi là trầm hương do cây bị một loại bệnh gây ra bởi tác động của điều kiện ngoại cảnh. Đây là loại gỗ có nhiều điểm nhựa toả mùi thơm và khi thả xuống nước thì chìm vì vậy có tên là trầm hương. Căn cứ vào sự hoá nhựa nhiều hay ít mà có những sản phẩm là tóc, trầm hương và kỳ nam. Trầm hương là mặt hàng có giá trị kinh tế cao, được sử dụng trong các lĩnh vực: hương liệu mỹ phẩm, là vị thuốc quý hiếm, chữa các loại bệnh trong đông, tây y. Nhu cầu tiêu thụ trầm hương và tinh dầu trầm hương trên thế giới rất lớn, nhưng hiện nay lượng cung cấp chỉ đạt khoảng 40%.

Theo số liệu thống kê của Hội trầm hương Việt Nam, tính đến cuối năm 2005 có khoảng 22 tỉnh trong cả nước đã trồng loài cây này với diện tích trên 7.000 ha, trong đó có tới 190 ha đã được khai thác trầm, lợi nhuận thu được từ 50- 150 triệu đồng/ha/năm. Các tỉnh miền Trung phát triển trồng nhiều nhất là 3.240 ha, tiếp sau đó là các tỉnh miền Đông Nam Bộ 1.743 ha và Tây Nguyên 1.700 ha... Các tỉnh phía Bắc mới bắt đầu trồng từ năm 2004 do đó diện tích chưa đáng kể. Theo ước tính đến năm 2010 diện tích trồng trên cả nước vào khoảng 30.000 ha, trung bình hàng năm diện tích tăng từ 2.500 - 4.000 ha. Ngày nay song song với nhân giống cây dó bầu để trồng thì kỹ thuật tạo trầm nhân tạo đã trở nên phổ biến và chất lượng trầm tạo được không thua kém trầm hương trong tự nhiên với ưu điểm về thời gian cho thu hoạch nhanh hơn. Như vậy việc tạo trầm nhân tạo đã tạo ra hướng đi mới trong kinh doanh phát triển trồng loài cây này ở Việt Nam. Những nguyên nhân trên đã làm động lực thúc đẩy phát triển trồng các loại cây này ở Việt Nam.

Tuy nhiên, để phát triển loài cây này cũng cần phải quan tâm một số yếu tố kỹ thuật sau: Trong tự nhiên không phải bất kỳ cây dó bầu nào cũng cho trầm. Thông thường chỉ 1/10 cây trưởng thành có đường kính trên 20 cm là có khả năng tạo trầm, đó là những cây bị bệnh sau một thời gian dài 10- 20 năm hoặc lâu hơn. Vì vậy khi chọn loại cây giống để trồng nên mua cây giống ở những nơi có chức năng kinh doanh và cây giống đã được tuyển chọn. Dó bầu chỉ phân bố ở những vùng có lượng mưa trung bình trong năm lớn trên 1.200 mm. Đây là một trong những yếu tố có tính quyết định khi lựa chọn và xác định vùng trồng. Đất trồng phải có kết cấu từ trung bình đến tốt, nghĩa là tầng đất mặt phải tơi xốp, khả năng giữ ẩm và thoát nước tốt, pH từ 5-6, đất giàu chất hữu cơ và các chất vô cơ. Vì vậy trong kinh doanh đất trồng rừng cần được lựa chọn cẩn thận. Dó bấu khi còn nhỏ thích hợp trong điều kiện râm mát, giai đoạn từ khi trồng đến 2- 3 năm tuổi nếu được che bóng cây sinh trưởng và phát triển rất nhanh. Vì vậy trong kinh doanh cần điều tiết ánh sáng cho phù hợp. Dó bầu ở giai đoạn 4- 8 tháng tuổi (sau khi trồng) thường xuất hiện các loài sâu ăn lá và đục thân. Lúc này dùng hoá chất diệt trừ như Trebon 15-2ml/1 lít nước để phun trực tiếp lên cây. Dó bầu thường biểu hiện các loại bệnh sinh lý như đất bị ngập úng, đóng váng hay bó chặt làm cây chậm lớn. Vì vậy phải thường xuyên xới xáo và thoát nước cho cây.

Cùng chuyên mục