Hiện nay hệ thống chợ ở Quảng Ninh còn rất nhiều hạn chế về quy mô, cơ sở vật chất, chưa phản ánh đúng bộ mặt kinh tế - xã hội của tỉnh. Làm thế nào để các chợ hoạt động hiệu quả, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và phục vụ ngày một tốt hơn cho người tiêu dùng?
Trung tâm Thương mại Bãi Cháy - đầu mối buôn bán lớn ở khu vực Bãi Cháy. Ảnh: Quốc Huấn
Theo thống kê của Sở Thương mại, trong số 122 chợ hiện có trong toàn tỉnh mới chỉ có 12 chợ được xây dựng kiên cố có thời gian sử dụng trên 10 năm, chiếm tỷ lệ 9,83%, 71 chợ xây dựng bán kiên cố có thời gian sử dụng từ 5-10 năm chiếm 58,1%, còn lại là các chợ chưa được đầu tư xây dựng không đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy... Do chưa có quy hoạch chợ nên nhiều địa phương xây dựng chợ không khoa học, nơi thì quá nhiều chợ lại gần nhau nhưng có nơi thì cả xã vẫn không có một cái chợ. Một số chợ xây xong không có người họp, một số chợ tạm, chợ cóc lại họp ngay trên đường giao thông, hoặc lấn chiếm vỉa hè... Cách bố trí ngành hàng trong chợ cũng không phù hợp. Đa số các chợ chưa có hàng rào bảo vệ, hành lang chợ bị lấn chiếm, cơ sở vật chất còn nghèo, chắp vá. Việc đầu tư cải tạo và nâng cấp chợ chưa được tập trung và đồng bộ. Hệ thống cấp thoát nước, công trình vệ sinh công cộng chưa được quan tâm đúng mức nên dẫn đến tình trạng ô nhiễm cục bộ. Toàn tỉnh vẫn còn 120 chợ duy trì chế độ Ban quản lý, tổ quản lý chợ hoặc giao khoán cho các phường, xã cử cán bộ thu vé chợ và tổ chức thu gom rác thải. Đa số cán bộ quản lý chợ đều không qua đào tạo nên chất lượng và hiệu quả công tác thấp. Nhiều Ban quản lý, tổ quản lý chợ không tổ chức thống kê và thực hiện báo cáo theo quy định về lưu lượng hàng hoá lưu thông qua chợ, tình hình biến động thị trường, giá cả trên địa bàn chợ...Vì vậy, việc quản lý hoạt động của các chợ theo mô hình Ban quản lý, tổ quản lý không còn phù hợp làm giảm hiệu quả hoạt động, tính cạnh tranh của các chợ. Việc phân cấp quản lý chợ theo ngành và địa phương chưa được thống nhất và không rõ trách nhiệm là nguyên nhân dẫn đến hiệu quả và hiệu lực quản lý Nhà nước còn thấp trong thời gian vừa qua.Trên địa bàn tỉnh hiệncó tới trên 70% hoạt động phân phối hàng hoá được diễn ra tại chợ. Chợ có vai trò cầu nối quan trọng giữa các nhà sản xuất và người tiêu dùng. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các chợ sẽ làm giảm chi phí phân phối và giảm giá bán cuối cùng,tạo thêm lợi ích cho người tiêu dùng thông qua cung cấp đa dạng về hàng hoá, thuận tiện về các dịch vụ bảo hành, cung cấp thông tin...
Phát huy vai trò hạt nhân của từng chợ Mua sắm tại chợ Hạ Long I Phát triển chợ phải phù hợp với phát triển kinh tế xã hội của tỉnh và các quy hoạch về cơ sở hạ tầng, khu dân cư, công trình công cộng... mà vẫn đáp ứng được nhu cầu giao lưu buôn bán ở mỗi địa phương. Đối với các trung tâm đô thị cần xây dựng các chợ lớn hiện đại kết hợp với mạng lưới siêu thị, trung tâm thương mại để tạo thành các kênh lưu thông chủ lực đến thị trường nông thôn. Đây cũng là đầu mối tiếp nhận nông sản, lâm sản để sơ chế, bảo quản hàng hoá cung cấp cho các chợ lớn hoặc các trung tâm bán buôn, bán lẻ. Hiện nay, chợ vẫn được xem là yếu tố cơ bản của thị trường nông thôn, miền núi nên cần có sự quan tâm toàn diện hơn. Phát triển hệ thống chợ khu vực này không chỉ chú trọng đến sắc thái riêng của chợ từng vùng mà còn phải đảm bảo tính hài hoà của cả hệ thống dựa trên các quy định về: diện tích, quy mô đầu tư, không gian kiến trúc... Các vùng nông thôn, miền núi cần phải xây dựng các chợ xã, cụm xã đảm bảo cung cấp thiết bị, vật tư nông nghiệp, công nghệ tới các cửa hàng, quầy hàng bán lẻ gần các khu dân cư và là điểm thu gom nông sản từ các nguồn nhỏ lẻ đến nhà tiêu thụ lớn. Phát huy vai trò hạt nhân của từng chợ sẽ tạo nên các tụ điểm thương mại trên từng địa bàn tạo được không gian thương mại của tỉnh. Để nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống chợ trên địa bàn tỉnh cũng cần đẩy mạnh xã hội hoá đầu tư phát triển chợ và thay đổi mô hình quản lý chợ. Do vậy việc quy hoạch phát triểnchợ một cách khoa học, hiện đại tương xứng với điều kiện thương mại của tỉnh là rất cần thiết. Theo quy định của Bộ Thương mại, tiêu chuẩn chợ cấp huyện thị phải có diện tích tối thiểu 0,8 ha/chợ, chợ cấp xã phường có diện tích tối thiểu 0,2 ha/chợ nhưng phần lớn các chợ của tỉnh chưa đảm bảo yêu cầu này. Về định hướng phát triển hệ thống chợ trong thời gian tới, đồng chí Nhữ Thị Hồng Liên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã có ý kiến chỉ đạo các địa phương cần chủ động rà soát lại đảm bảo các chợ đang hoạt động phải theo đúng quy chuẩn quốc gia... Chợ nào có thể nâng cấp, mở rộng để đạt tiêu chuẩn thì thực hiện nếu không thì phải xoá bỏ. Định hướng xây dựng chợ mới phải theo từng khu vực như đô thị, miền núi, hải đảo và phải gắn kết với quy hoạch đất đai của từng địa phương. Các địa phương cần xem xét quy hoạch một số chợ đủ điều kiện nâng cấp thành trung tâm thương mại có các hoạt động phân phối sản phẩm và giao dịch tài chính thanh toán bằng thẻ ATM đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH đất nước. Sở Thương mại và các địa phương phải hoàn thành quy hoạch chợ trong năm 2006. Năm 2007, ít nhất mỗi địa phương thực hiện thí điểm chuyển đổi mô hình quản lý sang hình thức cổ phần hoá hoặc doanh nghiệp quản lý. Năm 2008, tỉnh sẽ tổng kết đánh giá và tổ chức thực hiện đến năm 2010 sẽ kết thúc mô hình Ban quản lý chợ. 
