Khó nhất khi giao dịch với các ngân hàng là gì? Mua đô la Mỹ! Đây là câu trả lời của nhiều khách hàng khi tìm đến ngân hàng thực hiện việc mua - bán USD. Cũng vì lẽ ấy, mặc dù đã có chế tài hạn chế giao dịch USD ngoài thị trường nhưng khách hàng vẫn có cách tìm các điểm mối ở “chợ đen”.
Các giao dịch ngoại tệ đang được ngân hàng ưu tiên cho vay du học, đi nước ngoài... Trong ảnh: Khách hàng tới giao dịch tại Ngân hàng Quân đội Chi nhánh Quảng Ninh.
Sau một thời gian vất vả không thể mua USD tại các ngân hàng trên địa bàn, anh Lê Xuân Ninh (phường Yên Thanh, TX Uông Bí) đã quyết định tìm đến một số điểm bán USD thông qua giới thiệu của một vài người bạn. Anh cho biết: “Do gia đình cần khoảng 5.000 USD để gửi ra nước ngoài nên 1 tuần nay tôi đã đi hỏi một vài ngân hàng trên địa bàn. Tuy nhiên, hầu hết các ngân hàng đều từ chối bán USD thời điểm này. Lý do chủ yếu là do USD đang được ưu tiên cho một số hoạt động khác như vay du học, vay đi nước ngoài… Tôi đã phải nhờ bạn bè giới thiệu một vài đầu mối bán USD và nhanh chóng mua được trên 4.000 USD. Tuy nhiên, mức phí so với ở các ngân hàng tôi tham khảo là cao hơn”. Anh Ninh cũng cho biết thêm là đầu mối cung cấp USD đã khẳng định rằng có thể đáp ứng bán USD cho khách hàng với số lượng lớn bất cứ lúc nào chỉ cần đặt cọc trước và giao dịch cụ thể vì đầu mối này cần “gom USD” tại các nơi khác. Chị Nguyễn Thuý Hà (phường Bạch Đằng, TP Hạ Long), một cán bộ Nhà nước chia sẻ, dù có chút quen biết nhưng mỗi lần đi công tác nước ngoài đều rất khó mua được USD tại các ngân hàng do thời gian gấp quá. Những lần đó, chủ yếu chồng chị đều mua “ngoài”. Tuy nhiên, thời gian gần đây, giá đô la thị trường tự do liên tục bị đẩy cao, muốn mua được USD cũng không dễ dàng như trước. Một số đầu mối mua USD trước đây gia đình chị hay giao dịch nay cũng không nhận bán nữa. Chị Hà cho biết: “Hiện nay, không chỉ nhiều khách muốn đi nước ngoài cần mua ngoại tệ, mà theo tôi được biết, nhiều đối tượng lao động xuất khẩu cũng phải chờ đợi mua USD để nộp cho công ty tuyển dụng. Nếu nộp muộn sẽ bị mất hợp đồng. Bởi vậy cũng có trường hợp người mua USD chấp nhận mua ở “chợ đen” với một giá khá cao cốt để được việc”. Tuy nhiên, ngay cả khi được nằm trong diện ưu tiên thì không hẳn khách hàng nào cũng mua được USD tại các ngân hàng. Cho đến giờ, chị Hoàng Thị My vẫn toát mô hôi khi kể lại hành trình đến ngân hàng mua USD cho con đi du học. Chị cho biết, khi mang hồ sơ đến ngân hàng xin mua đô la với mục đích cho con đi du học, nhân viên ở đây yêu cầu phải có giấy báo đóng tiền mới được giải quyết. Đến khi có giấy báo của trường ở nước ngoài, ngân hàng lại thông báo giấy không có giá trị, phải có con dấu của nhà trường... ở Mỹ???
Không chỉ người dân mới gặp khó khăn trong việc mua USD tại ngân hàng, các doanh nghiệp cũng đau đầu chạy vạy khắp nơi mới có đủ USD cho việc trả tiền đối tác. Trao đổi với chúng tôi, nhiều doanh nghiệp khẳng định: Bây giờ vào ngân hàng mua USD để thanh toán cho đối tác nước ngoài cũng sẽ nhận được câu trả lời không có. Nhiều doanh nghiệp đã “móc ngoặc” với một số nhân viên ngân hàng, chấp nhận thêm khoản chênh lệch so với thị trường bên ngoài (tức các khoản chi ngoài, không tính vào hoá đơn) để được vay USD. Điều này không chỉ gây thiệt cho các doanh nghiệp nhập khẩu (các khoản chênh lệch đó doanh nghiệp không thể hạch toán vào sổ sách) mà nhà nước cũng thất thu thuế.
Qua thống kê của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Quảng Ninh về thu ngoại tệ của các ngân hàng thời gian qua cho thấy, về cơ bản các ngân hàng có thể đáp ứng được nhu cầu ngoại tệ cho những trường hợp cần thiết như du học, khám chữa bệnh..; còn các nhu cầu như du lịch, mua sắm... sẽ phải tuỳ theo cân đối của từng ngân hàng. Một số đại diện một ngân hàng thương mại trên địa bàn chia sẻ: Ngân hàng cũng rất muốn bán USD cho mọi đối tượng khách hàng, vì rõ ràng, đấy cũng sẽ là khoản lợi nhuận. Tuy nhiên, thực tế là lượng ngoại tệ tại ngân hàng hiện nay so với nhu cầu của khách hàng (cả cá nhân và doanh nghiệp) là khó lòng đáp ứng hết được. Do đó, đối với doanh nghiệp, nếu nằm trong danh sách ưu tiên thì sẽ được Ngân hàng Nhà nước “rót” đô la xuống bán, còn những doanh nghiệp khác thì ngân hàng cũng chỉ giải quyết cho vay. Trường hợp cá nhân cũng vậy, không phải trường hợp nào có nhu cầu Ngân hàng cũng giải quyết.
