Đặc khu Vân Đồn đang bước vào giai đoạn đầu tư, xây dựng mạnh mẽ với hàng loạt dự án hạ tầng, giao thông, đô thị, dịch vụ cùng nhu cầu xây dựng của người dân. Thế nhưng, địa bàn hiện chưa có bến bãi bốc xếp, tập kết vật liệu xây dựng được cấp phép hoạt động. Việc sớm quy hoạch, bố trí các bến bãi và khu vực đổ thải, đồng thời có giải pháp tạm thời cho hoạt động trung chuyển vật liệu đang là yêu cầu cấp thiết để giảm chi phí, khơi thông nguồn cung và không làm chậm nhịp đầu tư của đặc khu.
Những ngày này, nhiều khu vực của đặc khu Vân Đồn có nhịp độ xây dựng sôi động. Cùng với những dự án lớn đang được triển khai, nhu cầu xây dựng, sửa chữa nhà ở và các công trình phục vụ đời sống của người dân cũng tăng lên. Điều đó kéo theo nhu cầu rất lớn về cát, đá, xi măng, sắt thép và nhiều loại vật liệu xây dựng khác.
Đặc thù địa bàn biển đảo khiến một lượng không nhỏ vật liệu xây dựng cung cấp cho Vân Đồn phải được vận chuyển bằng đường thủy. Muốn đưa vật liệu từ tàu, sà lan lên bờ, trước hết phải có bến bốc xếp; sau đó mới trung chuyển đến các điểm tập kết, kho bãi của doanh nghiệp để cung cấp cho công trình và người dân.
Hiện trên địa bàn chưa có bến bãi bốc xếp, tập kết vật liệu xây dựng được cấp phép hoạt động. Việc bốc xếp một phần vật liệu xây dựng tại đặc khu hiện đang phụ thuộc vào khu đất tại cảng Cái Rồng của Công ty TNHH ABY Gia Bảo. Vì không phải là bến nên chỉ duy trì ở mức độ nhất định nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết xây dựng, với khoảng 20.000m3 cát, đá và 4.000 tấn xi măng/tháng.
Tình trạng này tạo nghịch lý nhu cầu vật liệu rất lớn, nguồn cung có nhưng thiếu hạ tầng hợp pháp để đưa vật liệu lên bờ và tổ chức trung chuyển. Ông Phạm Văn Nắp, Công ty TNHH Hồng Nắp, cho biết: Khó khăn hiện nay không hẳn nằm ở việc tìm nguồn vật liệu mà là khâu đưa vật liệu về Vân Đồn. Không có bến bốc xếp được cấp phép nên doanh nghiệp rất khó chủ động kế hoạch vận chuyển. Vật liệu phải qua thêm các khâu trung chuyển, chi phí bốc xếp, vận tải tăng lên và cuối cùng được tính vào giá thành đến chân công trình.
Đối với những công trình sử dụng khối lượng lớn cát, đá và vật liệu san lấp, mức chi phí tăng thêm càng đáng kể. Theo lãnh đạo Công ty CP Đầu tư và Phát triển Vương Long, tiến độ công trình phụ thuộc rất lớn vào khả năng cung ứng vật liệu. Nếu vật liệu về không đều, nhà thầu khó tổ chức thi công liên tục, trong khi máy móc, nhân công vẫn phải duy trì. Giá vật liệu tăng do chi phí vận chuyển và trung chuyển cũng trực tiếp làm tăng chi phí xây dựng. Doanh nghiệp mong địa phương sớm có giải pháp ổn định hệ thống bến bãi để chủ động nguồn cung.
Vấn đề đặt ra là không thể để tình trạng thiếu bến bãi kéo dài, nhưng việc tháo gỡ cũng phải bảo đảm đầy đủ các yêu cầu về quy hoạch, đất đai, môi trường, giao thông, đường thủy, phòng cháy, chữa cháy và các quy định pháp luật có liên quan. Trước mắt, đặc khu khẩn trương rà soát nhu cầu thực tế về khối lượng, chủng loại vật liệu; năng lực vận chuyển đường thủy; vị trí các dự án đang và sẽ triển khai để xác định nhu cầu bến bãi trong từng giai đoạn.
Trên cơ sở đó, cần xem xét phương án hoàn thiện các điều kiện, thủ tục để công nhận hoặc cho phép hoạt động có thời hạn đối với những vị trí bến bãi tạm đáp ứng yêu cầu, trong đó có khu vực đang phục vụ bốc xếp tại cảng Cái Rồng. Đây không phải là hợp thức hóa hoạt động chưa đủ thủ tục, mà là chủ động xây dựng một cơ chế chuyển tiếp có điều kiện, có thời hạn, có kiểm soát để vừa đáp ứng nhu cầu cấp thiết về vật liệu, vừa bảo đảm quản lý nhà nước.
Ông Phạm Xuân Đài, Chủ tịch UBND đặc khu Vân Đồn, cho biết: Quan điểm của địa phương vừa tháo gỡ khó khăn cho hoạt động đầu tư, xây dựng, vừa phải bảo đảm đúng quy định pháp luật. Đặc khu rà soát nhu cầu, vị trí có khả năng bố trí bến bãi; đồng thời nghiên cứu giải pháp trước mắt đối với các điểm đủ điều kiện để không làm đứt gãy nguồn cung vật liệu phục vụ các công trình và nhu cầu xây dựng của nhân dân.
Về lâu dài, Vân Đồn sớm bổ sung hệ thống bến bãi bốc xếp, trung chuyển, tập kết vật liệu xây dựng và khu vực tiếp nhận vật liệu thải, đất đá thải xây dựng vào quy hoạch phù hợp. Việc lựa chọn vị trí phải được tính toán trên tổng thể không gian phát triển của đặc khu, kết nối thuận lợi giữa đường thủy và đường bộ nhưng hạn chế tối đa xe tải trọng lớn đi xuyên khu dân cư, khu du lịch.
Có thể nghiên cứu hình thành một số đầu mối tập kết vật liệu theo từng khu vực thay vì để các điểm nhỏ lẻ tự phát. Bến bãi cần được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, có cầu bến, khu vực chứa vật liệu, hệ thống cân, đường ra vào, phương án thu gom nước mặt, bụi, tiếng ồn và các giải pháp bảo vệ môi trường.
