Với vùng biển rộng, đội tàu khai thác lớn và hoạt động thủy sản sôi động, Quảng Ninh đang từng bước hoàn thiện hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão và dịch vụ hậu cần nghề cá. Qua đó vừa đảm bảo hạ tầng phục vụ sản xuất, an toàn cho ngư dân vừa là điều kiện quan trọng để quản lý tàu cá, kiểm soát sản lượng, truy xuất nguồn gốc và thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU.
Tháng 5/2026, Cảng cá Cái Rồng (đặc khu Vân Đồn) chính thức được công bố mở. Đây là cảng cá loại II có chiều dài cầu cảng hơn 170m, tổng diện tích vùng đất cảng 2,2ha, vùng nước trên 96ha; luồng vào cảng rộng 50m, có khả năng tiếp nhận tàu cá dài từ 15m trở lên. Theo thiết kế, cảng có năng lực bốc dỡ trên 15.000 tấn thủy sản mỗi năm.
Hoạt động tại cảng hiện được tổ chức khá đồng bộ từ điều độ tàu, bốc dỡ, trung chuyển sản phẩm đến cung cấp dịch vụ hậu cần, kiểm tra hồ sơ và xác nhận nguồn gốc thủy sản. Các thủ tục trước và sau chuyến đi biển được thực hiện tập trung, tạo điều kiện để cơ quan chức năng kiểm soát tàu, sản lượng và nguồn gốc thủy sản ngay từ khi phương tiện trở về bờ; đồng thời giúp ngư dân thuận lợi hơn trong cập bến, lên hàng, tiếp nhiên liệu, nước ngọt, đá lạnh và neo đậu. Ước tính từ đầu năm đến giữa tháng 8/2026, lượng tàu cập, rời cảng cá Cái Rồng đạt khoảng 2.300 lượt, sản lượng thủy sản khai thác được kiểm soát khoảng 3.400-3.500 tấn. Qua đó, cảng Cái Rồng từng bước phát huy vai trò đầu mối nghề cá của khu vực Vân Đồn.
Anh Nguyễn Văn Độ, chủ tàu QN-90618.TS thường xuyên hoạt động tại Cảng cá Cái Rồng, cho biết: “Mỗi chuyến đi biển, chúng tôi đều nhắc nhau khai thác đúng vùng được cấp phép, không vi phạm vùng biển nước ngoài. Khi tàu cập, rời cảng, các thủ tục được thực hiện đầy đủ; nhật ký khai thác sau khi về bến cũng được nộp ngay trong ngày”.
Theo quy hoạch được Chính phủ phê duyệt, Quảng Ninh có 11 khu vực cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá, gồm 2 khu kết hợp cảng cá cấp vùng và 9 khu cấp tỉnh. Những năm qua, địa phương đã huy động nguồn lực đầu tư cầu cảng, đê chắn sóng, trụ neo, luồng tàu và các hạng mục hậu cần. Đến tháng 7/2026, Quảng Ninh có 7 khu vực cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão hoàn thành đầu tư, đưa vào sử dụng, đáp ứng năng lực trú ẩn an toàn cho khoảng 4.152 tàu cá có công suất tới 1.000CV.
Không chỉ phục vụ sản xuất và tránh trú, hệ thống cảng, bến còn là mắt xích quan trọng trong quản lý nghề cá và chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Ngày 6/3/2026, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 749/QĐ-UBND thiết lập tạm thời 11 điểm kiểm tra, kiểm soát tàu cá tại các bến, cảng và khu neo đậu tránh trú bão. Tại đây, tàu cá được kiểm tra hồ sơ, giám sát hành trình, kiểm soát xuất, nhập bến và nguồn gốc sản phẩm khai thác.
Cùng với kiểm tra trực tiếp, việc số hóa quản lý sản lượng cũng được đẩy mạnh thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT). Việc kết nối thông tin về hành trình, sản lượng và nguồn gốc thủy sản giúp nâng cao khả năng kiểm soát; đồng thời thuận lợi hơn trong xác nhận, truy xuất sản phẩm sau khai thác.
Kế hoạch số 43/KH-UBND ngày 3/2/2026 của UBND tỉnh về triển khai các giải pháp chống khai thác IUU gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển nghề cá bền vững năm 2026 cũng yêu cầu quản lý đội tàu, kiểm soát hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc phải gắn với tổ chức lại sản xuất. Trong chuỗi này, cảng cá và khu neo đậu là điểm kết nối trực tiếp giữa hoạt động trên biển với công tác quản lý trên bờ.
Tuy vậy, hạ tầng nghề cá của Quảng Ninh vẫn còn những điểm cần tiếp tục hoàn thiện. Một số khu neo đậu cần được duy tu, sửa chữa; luồng lạch có nơi bị bồi lắng; dịch vụ hậu cần tại một số khu vực chưa đồng bộ. Trong điều kiện thời tiết trên biển diễn biến khó lường, yêu cầu bảo đảm đủ chỗ neo đậu an toàn, luồng tàu thông thoáng và dịch vụ thiết yếu cho ngư dân tiếp tục đặt ra.
Giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh dự kiến tập trung triển khai 3 công trình trọng điểm, gồm: Khu neo đậu tránh trú bão cấp vùng kết hợp cảng cá loại I tại Vân Đồn giai đoạn 2; cảng cá Hòn Gai tại phường Hà Tu; Trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá Bắc vịnh Bắc Bộ tại Cô Tô. Đồng thời, Quảng Ninh tiếp tục cải tạo, duy tu các khu neo đậu tại Quang Hanh, Đầm Hà, Đường Hoa, Vĩnh Thực.
Trong đó, Dự án cảng cá Hòn Gai kết hợp khu neo đậu tránh trú bão, khu dịch vụ tổng hợp và hậu cần nghề cá tại phường Hà Tu đang được triển khai các thủ tục đầu tư. Khi hoàn thành, công trình sẽ bổ sung một đầu mối quan trọng ở khu vực trung tâm của Quảng Ninh, phục vụ neo đậu, bốc dỡ, bảo quản, tiêu thụ thủy sản và các dịch vụ hậu cần nghề cá.
Tiếp tục hoàn thiện hệ thống cảng cá, khu neo đậu và dịch vụ hậu cần sẽ tạo nền tảng để Quảng Ninh tổ chức lại hoạt động khai thác theo hướng an toàn, hiện đại và có trách nhiệm. Khi các khâu từ neo đậu, bốc dỡ, bảo quản đến kiểm soát và truy xuất nguồn gốc được kết nối đồng bộ, hiệu quả khai thác hạ tầng sẽ được nâng lên, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển kinh tế biển bền vững.
