Dự án phát triển nông thôn theo vùng, lãnh thổ được làm thí điểm tại 2 tỉnh Thái Nguyên và Quảng Ninh. Trên địa bàn tỉnh ta, thực hiện tại 2 huyện nông nghiệp trọng điểm là Đông Triều và Hải Hà.
Các tổ chức có liên quan đến dự án là Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp, cơ quan Hợp tác Quốc tế Tây Ban Nha (EACI) và tổ chức tư vấn hỗ trợ kỹ thuật dự án. Tại Hải Hà từ tháng 7-2007 dự án đã lựa chọn 10 xã để tham gia chương trình này.
Mô hình trồng rau xanh của dự án Phát triển nông thôn theo vùng, lãnh thổ tại huyện Hải Hà.
Ảnh: Thu Nguyệt
Để thực hiện có hiệu quả, Ban Quản lý dự án của huyện đã tham gia đầy đủ chương trình học tập do các chuyên gia đến từ Tây Ban Nha giảng và trực tiếp tham quan mô hình phát triển nông thôn này tại Thái Nguyên và nước bạn để có kinh nghiệm áp dụng vào thực tế địa phương. Đầu năm 2008 Hải Hà đã tổ chức được 41 cuộc họp với 2.016 lượt người tham gia, qua đó, thành lập Ban phát triển nông thôn huyện Hải Hà với số lượng 60 người, bao gồm các thành phần đại diện cho các khối chính quyền, đoàn thể, doanh nghiệp, Hợp tác xã và một số nông dân tiêu biểu cho các lĩnh vực sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp. Qua đó huyện đã nhận được 490 đề xuất với tổng kinh phí gần 108 tỷ đồng, đề nghị hỗ trợ hơn 32 tỷ. Huyện đã lựa chọn 12 đề xuất, được tỉnh phê duyệt với kinh phí thực hiện hơn 6,821 tỷ đồng, trong đó Chính phủ Tây Ban Nha hỗ trợ 1,719 tỷ (chiếm 25,16% tổng kinh phí). Trong tổng số 12 đề xuất, có 9 nội dung thuộc lĩnh vực phát triển kinh tế với kinh phí hỗ trợ 1,032 tỷ đồng, còn lại là 2 nội dung phát triển xã hội có kinh phí hỗ trợ 198,5 triệu và xây dựng cơ bản được hỗ trợ hơn 488 triệu. Các nội dung được triển khai đã góp phần giải quyết cho 150 lao động có việc làm, đồng thời phát triển kinh tế của các nhóm hộ, ước tính hiệu quả kinh tế thu được hàng năm của các đề xuất phát triển kinh tế là 1,2 tỷ đồng (sản xuất được 5.300m3 gỗ thành phẩm; nuôi 5,100 tấn lợn hơi; 2,8 tấn cá chình, cá nhệch; 2 tấn mật ong; sản xuất được 400.000 cây giống lâm nghiệp). Điều đáng nói, các dự án là mô hình cho nhân dân địa phương học tập để có kinh nghiệm phát triển kinh tế hộ gia đình; nhưng dự án về văn hoá - xã hội đã góp phần giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc; dự án về xây dựng cơ bản đã giải quyết một phần khó khăn về nước sản xuất và nước sinh hoạt cho nhân dân trong vùng dự án. Nâng cao nhận thức về khoa học kỹ thuật cho bà con nông dân, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa có nhiều khó khăn. Đến cuối năm 2009 Hải Hà đã thực hiện xong giai đoạn 1 của dự án, tỉnh đã tổ chức nghiệm thu bàn giao để các dự án đi vào hoạt động với tổng kinh phí thực hiện 3,667 tỷ đồng, trong dó kinh phí đối ứng của các đơn vị đề xuất là hơn 2,433 tỷ; kinh phí đề nghị hỗ trợ dự án là 1,234 tỷ.
Từ tháng 4-2010 Hải Hà thực hiện sang giai đoạn 2 của dự án, qua đó Ban phát triển nông thôn huyện đã tổ chức 32 cuộc họp cho 2.978 người tham gia, trong đó có 608 lượt người là phụ nữ. Qua đó có 18 đề xuất được lựa chọn trong đó có 15 thuộc lĩnh vực phát triển kinh tế; 1 cho xây dựng cơ bản và 2 thuộc lĩnh vực văn hoá, tập huấn nâng cao năng lực cho người dân. Tổng kinh phí thực hiện 18 dự án của giai đoạn này là 3,568 tỷ đồng, trong đó kinh phí đề nghị dự án hỗ trợ 1,632 tỷ; kinh phí đối ứng là 1,936 tỷ. Trong quá trình thực hiện ở Hải Hà đã có được một số thuận lợi, đó là công tác tổ chức triển khai dự án đã đi vào chiều sâu mang lại hiệu quả thiết thực. Những cố gắng học hỏi nghiên cứu đã giúp cho các cán bộ quản lý dự án của huyện có phương pháp làm việc khoa học, trình độ chuyên môn ngày càng được nâng cao. Phát huy được tinh thần trách nhiệm của cộng đồng dân cư, thúc đẩy người dân và các doanh nghiệp tham gia dự án có những nỗ lực vươn lên làm giàu. Quá trình thực hiện dự án đã góp phần làm cho người dân tham gia dự án từng bước thay đổi nhận thức và tích tụ được những hiểu biết cần thiết để tổ chức thực hiện dự án ngày càng hiệu quả. Chỉ với tỷ lệ kinh phí đối ứng từ 25 đến 30% nhưng đã phát huy tác dụng hết sức thiết thực mở ra nhiều nghề với hướng làm giàu mới cho Hải Hà. Việc thực hiện dự án đã giải quyết được những vấn đề bức xúc của địa phương từ nhiều năm thiếu vốn như đóng tàu, xây dựng cơ sở chế biến chè, chế biến gỗ, trồng nấm, làm hệ thống biôga giải quyết ô nhiễm môi trường...
Có thể nói trong thời gian khá ngắn những thành công ban đầu của dự án vùng lãnh thổ tại Hải Hà đã rút ra được nhiều kinh nghiệm, dự án không bị áp dặt, có tính khả thi cao và thực hiện đạt chất lượng.
