Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” do Bộ Chính trị phát động đã triển khai được hơn 6 tháng. Tại Quảng Ninh, cuộc vận động đã được cụ thể hóa bằng Chương trình hành động số 28/CTr-TU ngày 8-9-2009 của Tỉnh ủy và Quyết định số 1715/QĐ-TU về việc thành lập Ban chỉ đạo thực hiện cuộc vận động.
Bằng chương trình và giải pháp cụ thể, cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” đã tạo được những chuyển biến nhất định trong thói quen tiêu dùng của người Quảng Ninh. Tuy nhiên, những chuyển biến này vẫn chưa thực sự rõ nét...
Sữa ngoại với sự phong phú về chủng loại là lựa chọn hàng đầu của nhiều người tiêu dùng Quảng Ninh.
Chuyển biến
Để cuộc vận động đi vào đời sống nhân dân, Ban chỉ đạo đã tổ chức nhiều đợt tuyên truyền vận động nhân dân và CNVC-LĐ sử dụng hàng Việt Nam, coi đó là thể hiện lòng yêu nước, nét đẹp trong văn hóa tiêu dùng. Các tiêu chuẩn về chất lượng, giá cả sản phẩm, hàng hóa Việt Nam sản xuất và hàng ngoại nhập cũng được phổ biến tới đông đảo quần chúng nhân dân qua các phương tiện thông tin đại chúng. Đặc biệt, trong công tác chỉ đạo, tỉnh đã có nhiều việc làm thiết thực để nâng cao ý thức người dân trong thực hiện cuộc vận động. Sở Công Thương Quảng Ninh đã phối hợp với các cơ quan báo chí địa phương tăng cường tuyên truyền nhằm làm rõ vị trí, tiềm năng to lớn của thị trường nội địa, tích cực quảng bá các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ Việt Nam đạt chất lượng cao, những thương hiệu có uy tín trên thị trường, tính ưu việt của các sản phẩm hàng hoá nội địa để CBCC, CNVC-LĐ biết và mua sắm sử dụng. Đồng thời, kịp thời biểu dương và nhân rộng những tập thể và cá nhân tích cực tham gia cuộc vận động; tuyên truyền, vận động CBCC, CNVC-LĐ tăng cường giám sát, phê phán kịp thời những biểu hiện lợi dụng cuộc vận động để sản xuất và tiêu thụ những sản phẩm, hàng hoá kém chất lượng; đấu tranh bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng. ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh cũng đã tổ chức cuộc vận động thông qua mít tinh kết hợp diễu hành, phát nhiều tờ rơi tại các địa bàn trong tỉnh...
Những hoạt động này đã góp phần làm thay đổi nhận thức và thói quen tiêu dùng của người dân Quảng Ninh. Theo báo cáo của Sở Công Thương, riêng năm 2009 toàn tỉnh đã tổ chức được 16 hội chợ tiêu dùng, trong đó hàng hóa sản xuất trong tỉnh, trong nước chiếm từ 80-90% lượng hàng hóa bày bán và được nhân dân quan tâm, mua sắm do các nhà sản xuất trong nước đã chú trọng nâng cao chất lượng, mẫu mã và có giá cả hợp lý.
Các sản phẩm chất lượng cao của các doanh nghiệp sản xuất uy tín trong nước cũng tăng thị phần trong tỉnh, được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng. Từ báo cáo của các địa phương cho thấy hiện nay lượng hàng hóa có nguồn gốc sản xuất trong nước lưu thông trên thị trường chiếm khoảng 60%, sức tiêu thụ khá tốt.
Có thể nhìn thấy rất rõ xu hướng sử dụng hàng nội ngày càng nhiều ở mặt hàng thời trang. Trước kia, các mặt hàng thời trang Trung Quốc ''làm mưa, làm gió” trên thị trường Quảng Ninh, nhưng từ khi cuộc vận động được đẩy mạnh, người tiêu dùng trong tỉnh đã chú ý nhiều đến các sản phẩm ''MADE IN VIET NAM''. Điều này được khẳng định qua việc hàng loạt cửa hàng trưng biển ''Made in Việt Nam'', ''Hàng dệt may Việt Nam chất lượng cao'' được mở ra ở các đô thị lớn của tỉnh. Bên cạnh đó, các mặt hàng như vật liệu xây dựng, bánh kẹo, đồ uống... sản xuất tại Việt Nam cũng có dấu hiệu tăng thị phần trên thị trường Quảng Ninh.
Hàng ngoại vẫn ''lấn sân"...
Mặc dù đã có sự chuyển biến nhưng nhìn trên thị trường có thể thấy rất rõ một điều là hàng nội vẫn bị lép vế so với hàng ngoại. Ngay như ở thị trường thời trang Quảng Ninh, các mặt hàng sản xuất tại Việt Nam ngày càng nhiều hơn nhưng so với hàng ngoại vẫn chỉ chiếm một tỷ lệ thấp. Ở Móng Cái có hẳn 3-4 chợ chỉ chuyên kinh doanh hàng Trung Quốc thì hầu hết các chợ lớn trong tỉnh vẫn bạt ngàn quần áo có xuất xứ từ Trung Quốc. Không khó để lý giải cho điều này: Mẫu mã, kiểu dáng, chất liệu của các mặt hàng thời trang Việt Nam chưa thực sự phù hợp với quảng đại quần chúng trong khi các mặt hàng thời trang Trung Quốc thay đổi liên tục theo thị hiếu của người tiêu dùng, đồng thời giá cả cũng hợp lý hơn.
Các mặt hàng thời trang Việt Nam đang chiếm được nhiều cảm tình của người tiêu dùng Quảng Ninh.
Cùng với mặt hàng thời trang, các mặt hàng khác ở thị trường Quảng Ninh như điện tử, điện lạnh, đồ nội thất, bánh kẹo, sữa... cũng ngập tràn hàng ngoại. Anh Thắng, một chủ cửa hàng bánh kẹo trên đường Trần Hưng Đạo (TP Hạ Long) cho biết: ''Mặc dù các hãng bánh kẹo trong nước đã có phiếu thay đổi về mẫu mã, nâng cao chất lượng nhưng khách của cửa hàng nhà tôi vẫn sính hàng ngoại lắm. Dịp Tết vừa qua, bán chạy nhất vẫn là rượu và bánh kẹo ngoại. Ngoài tư tưởng sính hàng ngoại thì ở một số mặt hàng, người tiêu dùng cũng không có nhiều lựa chọn về hàng nội. Ví dụ như mặt hàng sữa bột. Bên cạnh sự đa dạng của các loại sữa nhập thì sữa nội chỉ có vài nhãn hiệu nên rất khó để lựa chọn...''.
Ngoài sự cạnh tranh của hàng ngoại nhập, hàng Việt trên thị trường Quảng Ninh đang phải đối mặt với vấn nạn hàng giả. Trong năm vừa qua, các cơ quan chống lậu của Quảng Ninh đã phát hiện một số lô hàng giả, nhái các nhãn hiệu có uy tín của Việt Nam như: Mì chính, thuốc lá, rượu, bia...
Tại một số nơi trên địa bàn tỉnh, người tiêu dùng có thể dễ dàng mua các mặt hàng đầu karaoke vi tính, phụ tùng xe máy... làm giả hàng Việt Nam với mẫu mã y hệt hàng thật nhưng giá cả chỉ bằng 1/4.
Thực tế này cho thấy, để cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” có hiệu quả như mong muốn, để người tiêu dùng thực sự lựa chọn hàng Việt, ưu tiên dùng hàng Việt, thì hàng Việt phải chứng tỏ được tính ưu việt, tính hơn hẳn và tính kinh tế của sản phẩm. Đồng thời, các cơ quan chức năng cũng cần phải tăng cường công tác đấu tranh phòng chống hàng nhập lậu, hàng giả để tránh sự cạnh tranh về giá cả đối với hàng Việt...
