Khi nói về thị trường bán lẻ Quảng Ninh, rất nhiều ý kiến cho rằng đây là “một miếng bánh ngon” nhưng vẫn không đủ hấp dẫn để lôi kéo các nhà bán lẻ trong và ngoài tỉnh. Mặc dù có ưu thế phát triển các ngành dịch vụ, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại - du lịch - công nghiệp nhưng đến nay toàn tỉnh vẫn có trên 90% hàng hoá được phân phối theo kênh truyền thống như chợ, cửa hàng bán lẻ... Hệ thống phân phối nội tỉnh đang thể hiện sự yếu kém, lạc hậu và thiếu chuyên nghiệp trước yêu cầu của hội nhập khu vực và quốc tế.
Theo thống kê của Sở Công Thương, trong số 131 chợ hiện có trong toàn tỉnh mới chỉ có 16 chợ được xây dựng kiên cố có thời gian sử dụng trên 10 năm. 80 chợ xây dựng bán kiên cố có thời gian sử dụng từ 5-10 năm. Các chợ còn lại chưa được đầu tư xây dựng theo tiêu chí đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy... Phát triển chợ ở các địa phương còn thiếu tính quy hoạch và cách bố trí ngành hàng trong chợ cũng không phù hợp. Một số chợ xây xong không có người họp, một số chợ tạm, chợ cóc lại họp ngay trên đường giao thông hoặc lấn chiếm vỉa hè. Đa số các chợ chưa có hàng rào bảo vệ, hành lang chợ bị lấn chiếm, cơ sở vật chất còn nghèo, chắp vá. Việc đầu tư cải tạo và nâng cấp chợ chưa được tập trung và đồng bộ. Hệ thống cấp thoát nước, công trình vệ sinh công cộng chưa được quan tâm đúng mức nên dẫn đến tình trạng ô nhiễm cục bộ. Hiện có 120 chợ duy trì chế độ ban quản lý, tổ quản lý chợ hoặc giao khoán cho các phường, xã cử cán bộ thu vé chợ và tổ chức thu gom rác thải. Đa số những người làm quản lý chợ đều không qua đào tạo nên chất lượng và hiệu quả công tác thấp. Nhiều ban quản lý, tổ quản lý chợ không tổ chức thống kê và thực hiện báo cáo theo quy định về lượng hàng hoá lưu thông qua chợ, tình hình biến động thị trường, giá cả trên địa bàn chợ... Từ những bất cập nêu trên cho thấy, hoạt động thương mại của các chợ không phát huy hết hiệu quả.
Bên cạnh đó, trên địa bàn tỉnh mới có 6 trung tâm thương mại, siêu thị tập trung ở các thành phố, thị xã lớn như Hạ Long, Móng Cái, Cẩm Phả, Uông Bí. Trong đó có tại Móng Cái có 2 Trung tâm thương mại là Vinh Cơ (Tập đoàn Vinh Cơ) và Hồng Vận (Liên doanh khách sạn Hồng Vận). 4 trung tâm thương mại, siêu thị còn lại tập trung tại Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí. Nhìn chung các trung tâm thương mại, siêu thị mới hình thành, quy mô đầu tư nhỏ chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định của Nhà nước và chưa đáp ứng được các yêu cầu cấp thiết cho sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh trong gia đoạn tới, đặc biệt là quá trình phát triển hậu WTO. Do vậy hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh của các trung tâm thương mại, siêu thị hiện có là rất yếu. Hầu như các trung tâm thương mại, siêu thị trên địa bàn tỉnh không phát huy được hiệu quả, hoạt động mang tính cầm chừng. Một số đã phải đóng cửa hoặc chuyển hình thức kinh doanh. Do thiếu chuyên nghiệp trong kinh doanh, nên nhiều cửa hàng, siêu thị vẫn phải chịu cảnh nhà sản xuất huỷ bỏ hợp đồng cung cấp khi thị trường có dấu hiệu biến động, dẫn đến nguồn hàng trong các hệ thống bị bấp bênh, không ổn định.
Thực trạng cho thấy, hệ thống bán lẻ trên địa bàn tỉnh hiện nay vừa yếu, vừa thiếu. Bởi vậy, muốn xây dựng một hệ thống phân phối từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội phải có chính sách và kế hoạch đầu tư phát triển hệ thống dịch vụ một cách tổng thể, trên cơ sở đó phân định rõ lộ trình đầu tư, phát triển từng giai đoạn. Để khắc phục những yếu kém về dịch vụ hậu cần, tính chuyên nghiệp, các nhà bán lẻ cần nhanh chóng đầu tư sâu về kỹ thuật quản lý kinh doanh hiện đại và cải tiến vấn đề cung ứng hàng hoá. Để khắc phục tình trạng manh mún, nhỏ lẻ của hệ thống trung tâm thương mại, siêu thị hiện nay, các địa phương cần dành quỹ đất hợp lý và kiên quyết triển khai đầu tư, không xem xét điều chỉnh quy hoạch những địa điểm xây dựng chợ, trung tâm thương mại và siêu thị. Một số dự án xây dựng trung tâm thương mại, siêu thị đã được tỉnh phê duyệt trong thời gian qua nhưng các chủ đầu tư không triển khai hoặc triển khai quá chậm cũng cần được chấn chỉnh kịp thời, nếu cần sẽ kiên quyết thu hồi dự án, tránh tình trạng lãng phí đất vàng như thời gian vừa qua.
