Xã Đông Ngũ (Tiên Yên) có tổng diện tích đất nông nghiệp 617ha, nhưng chỉ trồng được 2 vụ lúa nên hiệu quả sử dụng đất chưa cao. Để đẩy nhanh các tiến bộ khoa học công nghệ và kỹ thuật vào trong nông nghiệp, mấy năm trở lại đây, người dân xã Đông Ngũ đã mạnh dạn đưa các giống cây trồng có giá trị kinh tế cao vào đồng ruộng. Một trong những cố gắng đó là việc đưa cây dưa leo lai vào trồng đã đem lại hiệu quả rõ rệt.
Trồng dưa lai leo đã mang lại thu nhập đáng kể cho gia đình chị Nguyễn Thị Hồi.Đồng chí Vũ Tiến Thu, Bí thư Đảng ủy xã Đông Ngũ cho biết: Nhận thấy điều kiện đất đai, thổ nhưỡng của địa phương phù hợp cho việc chuyên canh các loại cây rau màu, xã đã phối hợp với Phòng NN&PTNT huyện, Trạm Bảo vệ thực vật tổ chức khảo sát, nghiên cứu xây dựng mô hình. Qua khảo sát cho thấy đất thôn Sán Xế Đông đã “có duyên” cùng cây dưa leo lai và được chọn làm điểm với diện tích 3,5ha, gồm 50 hộ tham gia. Để trồng được giống dưa này, người dân chỉ cần chuẩn bị giống, phân bón, vôi bột và một bộ giàn đỡ làm bằng tre dóc (nguồn nguyên liệu có sẵn tại địa phương). Nếu bảo quản tốt các giàn này có thể sử dụng cho 2-3 vụ, có nhà sử dụng được tới 4 vụ. Thời gian dưa leo lai cho thu hoạch là 45 ngày, 1 dây dưa leo cho 4 đến 5 quả, năng suất đạt trên 30 tạ/sào. Đây là mô hình thí điểm nên các hộ dân được hỗ trợ về giống, phân bón, kỹ thuật trồng. Chị Nguyễn Thị Hồi - người tham gia trồng giống dưa này cho biết: Trước đây, toàn bộ diện tích đất của thôn Sán Xế Đông trồng lúa đều cho năng suất thấp, nguyên nhân chủ yếu là do nguồn nước phục vụ tưới tiêu không thể đến được các chân ruộng cao cho nên khi thu hoạch xong 2 vụ lúa, đất lại “ nằm yên” cho cỏ mọc. Tháng 7-2008, mô hình trồng dưa leo lai được triển khai tại thôn, gia đình tôi đã đăng ký trồng 1.000m2. Nhờ áp dụng đúng các quy trình kỹ thuật, vườn dưa leo lai sinh trưởng và phát triển rất tốt. Bình quân mỗi ngày, gia đình tôi thu hoạch 3-4 tạ quả. Thời điểm đầu vụ giá dưa lai leo lên tới 5.000-6.000 đồng/kg, rẻ nhất cũng 2.000-3.000 đồng/kg. Ước tính thu về trên 7 triệu đồng tiền lãi . Khi được hỏi về quy trình chăm sóc và sử dụng thuốc BVTV, Chị Hồi nói: Chăm giống dưa leo lai cũng đơn giản, nói chung là không được phun thuốc trừ sâu. Mỗi vụ sản xuất, phải dùng vôi bột rắc trước, trong quá trình chăm sóc chú ý bón phân tổng hợp NPK cho cây trồng. Khi thu hoạch, dưa hái sớm để bán trong ngày, tránh bị ôi mất ngon. Hiện nay, sản phẩm dưa của xã Đông Ngũ được bán nhiều tại chợ Tiên Yên và một số huyện lân cận.
Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Thị Vững, Phó phòng NN&PTNT Tiên Yên khẳng định: Việc đưa cây dưa leo lai vào trồng là một hướng chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp hiệu quả, đem lại cho nông dân Tiên Yên nguồn thu nhập khá ổn định từng bước vươn lên xoá đói giảm nghèo. Tuy nhiên, cái khó khăn lớn nhất của bà con trồng giống dưa leo lai chính là đầu ra cho sản phẩm... Thực tế cho thấy khi nông dân đã chủ động tìm được cây trồng phù hợp, thì họ bắt tay vào làm giàu ngay trên chính đồng đất quê hương. Ruộng đất sẽ được quay vòng không còn bị bỏ hoang. Đó là cách làm của nông dân thời kỳ kinh tế thị trường. Từ thành công của mô hình cây dưa leo ở xã Đông Ngũ, hiện nay Tiên Yên đang tiếp tục nhân rộng ra các xã, thị trấn trong huyện.
