Hiệu quả một “đòn bẩy”

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XII nhằm tạo bước đột phá đổi mới toàn diện, mạnh mẽ và đồng bộ, huy động mọi nguồn lực để đẩy mạnh phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng CNH-HĐH, Quảng Ninh đã triển khai chương trình phát triển kinh tế giai đoạn từ năm 2004-2010.

Trong chương trình này, có các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế như: Hỗ trợ phát triển trồng trọt (cây chè, rau, hoa), phát triển chăn nuôi (bò thịt, bò sữa, gia cầm) và hỗ trợ lâm nghiệp; xây dựng vùng nguyên liệu, hạ tầng thuỷ sản Đông Triều, Yên Hưng… Việc thực hiện các chính sách này đã tạo động lực to lớn và là yếu tố kích cầu các hoạt động đầu tư phát triển, tạo khung pháp lý để các cơ quan, tổ chức, cá nhân triển khai thực hiện hiệu quả.

Mô hình trồng chè năng suất cao đang được nhân rộng ở huyện Hải Hà.

Sau gần 7 năm thực hiện Chương trình phát triển kinh tế (2004-2010) đã thực sự tạo được động lực thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với phát triển xã hội và đảm bảo trật tự an toàn xã hội. Trong những năm qua, tỉnh đã bố trí gần 65 tỷ đồng cho Chương trình phát triển kinh tế. Đặc biệt các chương trình hỗ trợ phát triển trong lĩnh vực nông - lâm - ngư nghiệp đã đem lại hiệu quả thiết thực góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân các vùng nông thôn và tạo được các vùng sản xuất chuyên canh chất lượng cao.

Từ các chính sách cụ thể

Có thể nói đến chương trình phát triển cây chè tại huyện Hải Hà và Đầm Hà. Tổng số vốn hỗ trợ đầu tư 11.300 triệu đồng, trồng mới được 497ha chè, nâng diện tích chè của hai huyện lên 1.126ha. Chỉ trong vài năm diện tích chè được đầu tư phát triển bằng 40 năm trước cộng lại, tạo ra vùng nguyên liệu chè có chất lượng và ổn định. Chương trình rau, hoa vốn đầu tư hỗ trợ là 2.297 triệu đồng, đã trồng được 220ha rau, hoa tập trung chủ yếu ở các địa phương Hoành Bồ, Yên Hưng, Hải Hà, Cẩm Phả, Uông Bí, Móng Cái. Các giống hoa: Ly, layơn, đồng tiền, phong lan và các giống rau cao cấp đã trồng ổn định ở các địa phương. Để hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu giống, cây trồng tỉnh đã đầu tư 2.340 triệu đồng cho các địa phương mua giống lúa lai, lúa chất lượng, giống ngô, lạc mới góp phần mở rộng diện tích cánh đồng 50 triệu đồng/ha. Chương trình phát triển cây dong riềng, từ nguồn ngân sách tỉnh đã đầu tư 1.350 triệu đồng, tập trung xây dựng được 150ha nguyên liệu, mua 2 máy chế biến bột, 1 dây chuyền chế biến miến dong, bước đầu xây dựng thành công thương hiệu miến dong Bình Liêu. Chương trình hỗ trợ phát triển đàn bò thịt có tổng số vốn hỗ trợ đầu tư 5.900 triệu đồng. Các địa phương mua được 3.987 con bò với tổng kinh phí thực hiện 4.821 triệu đồng đạt 82,12% kế hoạch. Ngoài ra tỉnh còn hỗ trợ phát triển các dự án chăn nuôi khác như hỗ trợ 1.160 triệu đồng khôi phục đàn gà sau cúm gia cầm, chuyển giao đàn gà chất lượng cao; đầu tư 250 triệu đồng mua 161 con nhím, 400 con tắc kè và 124 con dê hỗ trợ hộ dân phát triển kinh tế. Chương trình hỗ trợ lâm nghiệp, cây trồng khác được đầu tư 4.969 triệu đồng, hỗ trợ cho huyện Ba Chẽ trồng được 3.064ha rừng phân tán và đầu tư 400 triệu đồng cho mô hình trồng cây keo lai, hoa phong lan và khoai tây giống mới ở các huyện Hoành Bồ, Đông Triều... Tổng vốn đầu tư chương trình hỗ trợ hạ tầng nuôi trồng thuỷ sản đạt 24.590 triệu đồng. Chủ yếu đầu tư hỗ trợ hạ tầng vùng nuôi trồng thuỷ sản tập trung tại Vành Kiệu - Uông Bí, Kim Sơn - Đông Triều và các xã (Hà An, Tiền Phong, Nam Hoà, Sông Khoai) huyện Yên Hưng đã đưa diện tích 500ha vào nuôi trồng, cho hiệu quả kinh tế cao gấp 4 lần so với trồng lúa… Các hoạt động đưa giống mới, áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật và đầu tư xây dựng hệ thống kênh mương, hồ đập đã mang lại kết quả đáng mừng. Sản lượng lương thực năm 2009 đạt 236.831 tấn, tăng 1,3 lần so với năm 2000. Hệ thống giao thông nông thôn đã từng bước được quan tâm đầu tư, góp phần rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các vùng miền trong tỉnh và tăng cường giao lưu kinh tế, văn hoá giữa các vùng miền…

Việc đầu tư cho phát triển kinh tế là một chủ trương đúng đắn, đáp ứng yêu cầu và nguyện vọng của nhân dân, tạo ra bước chuyển mới cho các địa phương phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá có chất lượng cao góp phần tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn. Đặc biệt là công tác chăn nuôi theo mô hình hỗ trợ của tỉnh ngày càng được các hộ dân nhân rộng. Ngoài nguồn kinh phí tỉnh hỗ trợ, nhiều hộ dân đã đầu tư thêm kinh phí, các tổ chức đoàn thể, hội nông dân còn đứng ra tín chấp để hội viên vay vốn của Ngân hàng Chính sách với tổng vốn huy động 75 tỷ đồng. Chương trình phát triển kinh tế đã tạo thêm 5.000 việc làm thường xuyên cho nông dân, chưa kể đến lao động dịch vụ khác.

Vẫn còn những tồn tại

Bên cạnh những kết quả đạt được thì các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua vẫn còn một số những bất cập cần tháo gỡ. Hiện nay, phần lớn nguồn vốn trong các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế đều mang tính hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách tỉnh (tối đa là 50% cho từng hạng mục). Mặt khác dự án đầu tư có quy mô tương đối lớn mà đối tượng được thụ hưởng chủ yếu là nông dân. Do vậy nguồn vốn 50% huy động trong dân chưa khả thi trong quá trình thực hiện. Các chính sách cũng chưa đủ mạnh để khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư, phát triển sản xuất. Đơn cử như chương trình phát triển cây chè. Do vật tư, cây giống tăng mạnh nên tổng mức đầu tư cho 1ha chè phải tăng từ 40 đến 60 triệu đồng trong khi mức hỗ trợ quy định chỉ là 12 triệu đồng/ha nên người dân chưa mặn mà khi tham gia. Hiện nay nguồn kinh phí hỗ trợ từ các chính sách là mang tính cứng, trong khi giá cả thị trường liên tục biến động. Chương trình hỗ trợ phát triển chăn nuôi cũng gặp nhiều khó khăn do tình hình dịch bệnh, giá cả không ổn định do đó chưa hấp dẫn với nông dân. Công tác quản lý nguồn vốn hỗ trợ một số nơi chưa chặt chẽ. Việc nghiệm thu sản phẩm làm căn cứ cấp phát vốn còn mang tính hình thức, mức hỗ trợ cho các hộ tham gia chương trình được đưa vào tuỳ tiện chưa đảm bảo đúng công tác quản lý tài chính, đầu tư. Ví dụ như việc đưa đàn bò có sẵn để được hỗ trợ nguồn vốn từ chương trình ở Vân Đồn; đàn nhím thuộc huyện Hoành Bồ, không có vật nuôi nhưng vẫn được hỗ trợ...

Do vậy, để chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế giai đoạn tới đạt hiệu quả cao, khắc phục được những tồn tại, trước mắt các địa phương, các ngành cần xem xét, rà soát tổng kết và đánh giá kết quả thực hiện. Trên cơ sở đó, đề xuất xây dựng chính sách mới theo các mục tiêu cụ thể từ trung ương và của tỉnh gắn với các mục tiêu của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII đảm bảo phù hợp chính sách của Trung ương, với yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế.