Trong xu thế toàn cầu hoá kinh tế thế giới và nhất thể hóa kinh tế khu vực đang ngày càng phát triển, với vị trí là tỉnh tiếp giáp mở cửa giao lưu với nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, trên phương châm 16 chữ vàng “Láng giềng hữu nghị, ổn định lâu dài, hợp tác toàn diện, hướng tới tương lai” và tinh thần chỉ đạo “Láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, hợp tác tốt” trong những năm qua 2 tỉnh Quảng Ninh và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) đã nghiên cứu và xây dựng cơ chế hợp tác với nội hàm phong phú và đa dạng trên nhiều lĩnh vực. Tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế 2 địa phương cùng phát triển, tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân hai nước, tạo điều kiện xây dựng khu biên giới hoà bình, ổn định và cùng phát triển.
Tính từ năm 1997 đến nay, 2 địa phương đã ký 5 biên bản hội đàm và ghi nhớ về xây dựng cơ chế trao đổi hợp tác vùng biên giới và cơ chế hợp tác tiện lợi cho việc thông quan; ký ghi nhớ hợp tác đa phương giữa UBND 7 tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam với Chính quyền nhân dân 2 tỉnh Vân Nam và Quảng Tây (Trung Quốc); ghi nhớ Hội nghị lần thứ nhất Ủy ban Công tác liên hợp giữa các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh với Khu tự trị Dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Thực hiện chương trình hợp tác 2 TP Hạ Long, Móng Cái và 16 sở, ngành đã ký thoả thuận hợp tác đối với các đối tác Quảng Tây làm cơ sở tiến hành trao đổi hợp tác vào các lĩnh vực mà 2 bên cùng quan tâm trên cơ sở bình đẳng và cùng có lợi. Trước đây quan hệ giữa 2 tỉnh nói riêng và 2 nước nói chung là đôi bên hợp tác đối ngoại, mục đích chủ yếu là làm thế nào để tăng cường được sức cạnh tranh của chính mình, tăng thêm xuất khẩu, thu được nhiều ngoại tệ, nâng cao tỷ lệ chiếm lĩnh thị trường quốc tế. Nhưng cùng với sự hợp tác ngày càng sâu rộng giữa hai bên nên mô hình hợp tác chuyển đổi thành hợp tác mở rộng cùng có lợi với đối tác để từ đó thúc đẩy được sự phát triển của chính mình, dựa vào sự phát triển của chính mình để kích thích phát triển giữa các bên tham gia. Nghĩa là đã chuyển đổi từ hợp tác mang tính cạnh tranh sang hợp tác đôi bên cùng có lợi. Trong những năm qua hai bên đã thường xuyên tiến hành trao đổi các đoàn tham dự hội nghị xúc tiến đầu tư, hiệp hội ngành hàng, hội chợ thương mại, các hoạt động hỗ trợ xúc tiến thương mại mỗi bên. Cung cấp các thông tin về thị trường, phối hợp trong công tác phòng chống buôn lậu qua biên giới, ký kết thoả thuận hợp tác giữa ngành thương mại 2 bên, kéo dài thời gian thông quan tại cửa khẩu và tạo điều kiện tiện lợi về hàng hoá thông quan, trao đổi xử lý những vướng mắc trong quá trình trao đổi hàng hoá qua biên giới. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp 2 bên thường xuyên gặp gỡ trao đổi hợp tác liên doanh, liên kết trên một số lĩnh vực 2 bên có lợi thế.
Riêng về lĩnh vực đầu tư, thực hiện chiến lược “đi ra ngoài” nâng cao trình độ hợp tác kinh tế, 2 bên đã nỗ lực đẩy mạnh hợp tác thu hút đầu tư nhằm khai thác tiềm năng, thế mạnh của mỗi bên, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư doanh nghiệp tìm hiểu cơ hội đầu tư, thực hiện thủ tục đầu tư, triển khai các dự án và đi vào sản xuất kinh doanh được thuận lợi. Tập trung ưu tiên vào một số lĩnh vực như: xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ, kinh doanh hạ tầng các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu đô thị, nuôi trồng, chế biến thuỷ hải sản. Tính đến nay trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã có 13/107 dự án FDI có vốn đầu tư của các nhà đầu tư Quảng Tây (Trung Quốc) với tổng vốn đầu tư đăng ký là 75,02 triệu USD, vốn thực hiện đạt 39,70 triệu USD, tập trung vào các lĩnh vực chế biến cao su nguyên liệu và du lịch - dịch vụ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu của 2 bên ngày càng tăng, năm 2007 đạt 3,19 tỷ USD và 8 tháng đầu năm 2008 đạt 3,45 tỷ USD. Thanh toán qua biên giới năm 2007 đạt 184.000 tỷ đồng, năm 2008 ước đạt 160.000 tỷ đồng. Hoạt động kinh doanh của hệ thống chợ cửa khẩu biên giới ngày càng ổn định và phát huy hiệu quả, hiện có trên 1.000 hộ kinh doanh người Trung Quốc đang tham gia kinh doanh tại chợ cửa khẩu Móng Cái, Bắc Phong Sinh và Hoành Mô. Đặc biệt đối với đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông là một trong những lĩnh vực được lãnh đạo hai bên quan tâm trao đổi nhiều trong cuộc gặp cấp cao. Đến nay hai bên đã tiến hành 3 phiên họp cấp Ban chỉ đạo, 5 phiên họp cấp chuyên gia kỹ thuật đàm phán thủ tục xây dựng cầu thứ hai qua sông Bắc Luân. Phía Quảng Tây cũng đã hoàn thành đầu tư hệ thống giao thông đấu nối tới cửa khẩu Đông Hưng, phía Quảng Ninh đã tiến hành việc đầu tư, nâng cấp tuyến đường Hạ Long - Móng Cái. Ngoài ra tiến hành khai thông các tuyến vận tải đường bộ Quảng Ninh - Quảng Tây, tổ chức trạm giao dịch vận tải quá cảnh hàng hoá và hành khách tại cặp cửa khẩu Móng Cái - Đông Hưng.
Quảng Ninh và Quảng Tây có ưu thế riêng biệt về phát triển dịch vụ mậu dịch, vì vậy trong cách thức hợp tác có nhiều bước đột phá mới chuyển từ việc phụ thuộc vào các mậu dịch sản phẩm hữu hình sang phụ thuộc vào mậu dịch dịch vụ vô hình. Trước tiên lấy du lịch biên giới làm “dẫn đường” kéo theo sự phát triển nhanh chóng của toàn bộ dịch vụ mậu dịch, cho phát triển hợp tác khu vực quốc tế. Hai bên đã ký 5 văn bản hợp tác với những nội dung và cơ chế cụ thể, chấn chỉnh công tác kinh doanh lữ hành, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Hợp tác trao đổi các đoàn cấp cao và tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch gặp gỡ và hợp tác kinh doanh. Thực hiện nối tuyến, nối điểm du lịch mở rộng thị trường khách du lịch, phối hợp giải quyết các thiếu sót, tồn tại nhằm nâng cao chất lượng du lịch. Với sự nỗ lực của cả hai bên nên số lượng khách du lịch ngày càng tăng, năm 2007 có trên 332.000 lượt khách Trung Quốc đến Hạ Long, 8 tháng đầu năm 2008 có trên 200.000 lượt khách.
Lợi ích kinh tế ngày càng hoà hợp đã làm cho mối quan hệ giữa Quảng Ninh và Quảng Tây (Trung Quốc) ngày càng sâu đậm, từ đó làm cho hợp tác kinh tế trở thành có thể, chuyển từ tự mình mở rộng phát triển sang đôi bên hoặc nhiều bên cùng mở rộng phát triển. Điều này thể hiện rõ nhất trong Bản ghi nhớ Hội nghị lần thứ nhất Ủy ban Công tác liên hợp giữa các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) ký ngày 17-5-2008. Bản ghi nhớ đã đạt được nhận thức chung về hợp tác kinh tế, thương mại, du lịch và đầu tư theo hướng đẩy nhanh việc lập đề án xây dựng các Khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới để trình Chính phủ mỗi bên phê duyệt. Trên nguyên tắc bình đẳng, hữu nghị, cùng có lợi và trong phạm vi cho phép hai bên xây dựng các cơ chế chính sách thông thoáng, nâng cấp cơ sở hạ tầng, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho hoạt động đầu tư, kinh doanh trong khu vực hợp tác kinh tế xuyên biên giới.
Hợp tác kinh tế giữa Quảng Ninh và Quảng Tây đang tiếp tục có sự chuyển đổi từ việc chú trọng hợp tác mậu dịch sang hợp tác mở rộng, trên nguyên tắc cơ bản mở rộng phát triển vì nhân dân, dựa vào dân, thành quả do dân cùng hưởng. Cùng nhau phát triển để tạo ra điểm tăng trưởng mới, hình thành trung tâm tăng trưởng kinh tế mới, dựa vào sự phát triển của khu vực kinh tế trọng điểm để mở rộng đến các khu vực khác. Làm cho nhân dân các khu vực biên giới có thể tham gia vào tiến trình mở rộng phát triển kinh tế và cùng thụ hưởng các thành quả của quá trình hợp tác phát triển đem lại.
