Khi đất rừng được đánh thức

Trước những năm 2000, do tình trạng khai thác bừa bãi nên nhiều khu rừng ở Hoành Bồ đã bị kiệt và gần như trở thành những vùng đất trống, đồi trọc.

Trước thực trạng đó, Huyện uỷ, UBND huyện Hoành Bồ đã ra Nghị quyết và ban hành nhiều đề án nhằm cải tạo diện tích rừng, phát triển nghề rừng trên địa bàn toàn huyện. 

Vườn ươm keo giống tại thị trấn Trới (Hoành Bồ). 

Từ mô hình “khấm khá”

Sau hơn 10 năm gắn bó với nghề trồng rừng, gia đình ông Bàn Xuân Hưng, xóm Đèo Đọc, xã Đồng Lâm đã trở thành điển hình trong phong trào phát triển sản xuất, xoá đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới ở địa bàn huyện miền núi này. Năm 1997, khi người dân ở xã nghèo Đồng Lâm còn vật lộn, kiếm kế sinh nhai bằng việc đốt rừng, làm rẫy, buôn bán lâm sản thì ông Bàn Xuân Hưng đã mạnh dạn tìm cho mình một hướng làm ăn mới. Ý tưởng trồng rừng sản xuất của ông nhanh chóng nhận được sự ủng hộ của chính quyền từ cấp huyện đến xã. Diện tích rừng keo của ông Hưng phát triển dần từ 2 đến 5ha và rồi 10ha. 5 năm sau, khi rừng keo cho lứa thu hoạch đầu tiên, ông Hưng trở thành người giàu trong xóm.

Chúng tôi có mặt tại vạt rừng đang khai thác của gia đình ông Hưng. Trên các sườn đồi, hàng chục nhân công đang chặt keo lai. Cây sau khi được bóc vỏ, thân gỗ trắng phau chuyển xuống chân đồi xếp ngay ngắn chờ ô tô đến chở đi. Vạt rừng keo (10ha) này, ông Hưng trồng cách đây 5 năm bằng vốn vay Ngân hàng Chính sách xã hội. “Với giá bán hiện nay hơn 700.000 đồng/tấn, mỗi ha keo lai sẽ cho thu nhập gần 30 triệu đồng. Trừ tất cả các chi phí, chắc nhà tôi cũng bỏ túi được hơn 150 triệu đồng” - ông Hưng cho hay. Ông cũng khẳng định, điều quan trọng đối với phát triển nguồn lợi kinh tế rừng đó chính là vừa mang lại thu nhập cho chủ rừng, vừa tạo việc làm cho nhiều nông dân. Bởi lẽ để thu hoạch 10ha rừng keo lai như gia đình ông, phải huy động hàng chục nhân công trong xóm, ngoài xã. Tiền công cho mỗi lao động từ 100.000 - 150.000 đồng/ngày. Các hộ trồng rừng với diện tích lớn thường tụ thành nhóm. Gia đình nào thu hoạch thì lao động của nhóm đến giúp. Thành công của gia đình ông Hưng là một trong những động lực thúc đẩy bà con nhân dân xã Đồng Lâm mở hướng làm ăn mới. Thời điểm này, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với tổ chức, cá nhân tham gia trồng rừng đã và đang được thực thi, đó là chương trình bảo vệ và phát triển rừng 661, chính sách hỗ trợ trồng rừng 147, chương trình trồng rừng thay nương rẫy... Bằng sự vào cuộc của chính quyền và các cấp ngành liên quan, phong trào bảo vệ và phát triển rừng ở xã Đồng Lâm nói riêng và huyện Hoành Bồ nói chung đã được thúc đẩy một cách mạnh mẽ. Trong số hơn 11.500ha đất tự nhiên của xã thì diện tích rừng trồng chiếm xấp xỉ 40%.

Ông Triệu Đức Hồng, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Lâm cho biết: “Bình quân diện tích rừng trồng của mỗi hộ từ 2-3ha. Xã hiện nay không còn đất trống, đồi núi trọc. Khai thác lứa gỗ này xong, bà con tổ chức trồng ngay lứa mới. Gỗ keo được giá, dễ bán nên người dân chịu đầu tư cho đất rừng hơn”.

Một khoảng rừng xã Kỳ Thượng đang được trồng mới.

Sức sống của Nghị quyết và các đề án

Tương tự bà con nông dân xã Đồng Lâm, nhiều hộ nông dân ở các xã miền núi khác trên địa bàn huyện như: Lê Lợi, Sơn Dương, Tân Dân, Hoà Bình, Vũ Oai… đã nhanh chóng làm chủ nhiều ha rừng, tạo dựng nền tảng bền vững phát triển kinh tế hộ. Một trong những điểm nổi bật ở huyện Hoành Bồ chính là sự ra đời của Nghị quyết và triển khai thực hiện đề án cải tạo rừng nghèo kiệt, trong đó chú trọng phát triển diện tích rừng ở các địa bàn xã khó khăn, miền núi có diện tích đất rừng lớn.

Ngay sau khi đề án được triển khai, 100% các xã thuộc diện đã nhận được đất rừng theo Nghị định 163, tiến hành cải tạo diện tích rừng nghèo kiệt. Bằng sự vào cuộc của hệ thống chính trị và các đơn vị lâm nghiệp, trong năm 2010 và 6 tháng đầu năm 2011 diện tích trồng rừng tập trung trên địa bàn huyện đạt khoảng 2.700ha với 200.000 cây phân tán, góp phần tăng độ che phủ của rừng thêm gần 10%. Bên cạnh đó, dự án bảo vệ rừng theo chương trình 661 và dự án hỗ trợ trồng rừng sản xuất theo Quyết định 147 của Thủ tướng Chính phủ được phê duyệt và triển khai thực hiện đã giúp hàng trăm hộ dân vùng đệm quản lý khoanh nuôi, phục hồi rừng và giao khoán bảo vệ. Dự án trồng rừng 147 đã hỗ trợ cho nhân dân thuộc các xã vùng đệm và liền kề vùng đệm trên địa bàn huyện trồng mới hơn 1.000 ha rừng sản xuất. Một đồng chí lãnh đạo huyện cho biết, trồng rừng kinh tế phủ xanh đất trống, đồi trọc được Tỉnh uỷ, UBND tỉnh coi là một trong các giải pháp hữu hiệu giảm nghèo, phát triển nông thôn, đặc biệt là nông thôn miền núi. Xuất phát từ chủ trương đó, huyện Hoành Bồ đã từng bước tận dụng tốt lợi thế về rừng và trở thành một nghề phổ biến, phát triển ổn định. Hiện, trồng rừng đang tạo ra vùng nguyên liệu giấy, ván dăm xuất khẩu, ván ép MDS và là nguồn nguyên liệu cung cấp cho các mỏ than để làm gỗ chống lò và cung ứng cho thị trường gỗ dân dụng...

Có thể thấy, bằng sự vào cuộc một cách đồng bộ và tích cực của chính quyền sở tại, nhân dân địa phương và các cơ quan hữu quan, huyện Hoành Bồ đã thực hiện thắng lợi các chương trình bảo vệ và phát triển rừng - một trong những mục tiêu quốc gia đang được quan tâm. Phong trào xã hội hoá nghề rừng đã và đang được đẩy mạnh ở huyện miền núi Hoành Bồ, mở ra một hướng phát triển kinh tế đúng đắn, mang nhiều lợi ích kinh tế và xã hội.