Quảng Ninh hiện có tình trạng bất hợp lý trong phát triển nguồn nhân lực. Đặc biệt, nguồn nhân lực ở nông thôn dư thừa khá lớn, thời gian nông nhàn nhiều. Tỷ lệ lao động trong nông nghiệp chiếm 30-35% tổng số lao động toàn tỉnh, trong khi đó giá trị nông nghiệp trong GDP chỉ có 4%. Đây là khu vực có năng suất lao động thấp nhất trong tỉnh.
Nông dân xã Lục Hồn (Bình Liêu) thực hành chăm sóc gia cầm tại lớp đào tạo nghề. Trước thực trạng trên, chương trình đào tạo nghề ngắn hạn cho lao động nông thôn đã được triển khai với mục tiêu phát triển nguồn nhân lực gắn với chuyển dịch cơ cấu lao động, giảm tỷ lệ lao động trong nông nghiệp, giải quyết việc làm và tăng thu nhập cho lao động nông thôn. Chương trình được thực hiện từ năm 2005 và đến năm 2006 đã được triển khai rộng rãi trên địa bàn tỉnh. Chương trình tập trung đào tạo những ngành nghề phổ biến thuộc lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, tiểu thủ công nghiệp... phù hợp với sự phát triển của địa phương. Đối tượng được xét chọn tham gia chương trình là những nông dân có chí hướng làm ăn và có điều kiện phát triển, gắn bó với ngành nghề được học. Kết thúc khoá học, học viên được ưu tiên vay vốn từ Quỹ Quốc gia giải quyết việc làm và các nguồn vay ưu đãi khác để có điều kiện đầu tư vào sản xuất, ứng dụng có hiệu quả những kiến thức đã học. Đến nay, Quảng Ninh đã mở được 96 lớp đào tạo ngắn hạn cho 3.275 lao động nông thôn với tổng kinh phí thực hiện hơn 2 tỷ đồng. Sau khi tham dự các lớp đào tạo về chăn nuôi, trồng trọt, nuôi trồng thuỷ sản... bà con đã tiếp thu và ứng dụng vào thực tế sản xuất của gia đình như cải tạo vườn cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, phát triển đàn vật nuôi giống mới năng suất cao, bảo quản nông sản, chăm sóc gia súc, gia cầm... Chương trình đào tạo nghề còn góp phần cùng các địa phương, các vùng chuyên canh đẩy nhanh tốc độ thực hiện quy hoạch ngành nghề, phát triển cây, con phù hợp với đặc điểm từng địa phương, từng vùng trong tỉnh như: Phát triển nuôi trồng thuỷ sản ở Yên Hưng, Tiên Yên; thâm canh cây nông nghiệp ở Đông Triều; chăn nuôi gia súc, gia cầm ở Ba Chẽ, Hoành Bồ, Vân Đồn.... Việc tổ chức đào tạo nghề cho lao động nông thôn còn là điều kiện thuận lợi để bà con trao đổi kinh nghiệm, học tập những mô hình kinh tếcó hiệu quả. Đối với các nghề tiểu thủ công nghiệp (mây tre đan, sản xuất vật liệu dân dụng, điện dân dụng...), chương trình đã hỗ trợ cho người lao động tự tạo thêm việc làm tại chỗ, giải quyết được phần nào số lao động thất nghiệp ở nông thôn hiện nay. Qua hai năm thực hiện, chương trình đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Bà con nông dân xã Quảng Tân (Đầm Hà) cho biết: Cùng một diện tích ao như nhau, trước đây chỉ thu được 45-50 triệu đồng/vụ cá nước ngọt, nhưng sau khi được đào tạo, áp dụng kỹ thuật được học vào nuôi trồng, đã thu được 70-80 triệu đồng/vụ. Bà con nông dân xã Cẩm La (Yên Hưng) cũng có một vụ đông xuân đạt năng suất cao khi được tham gia các lớp đào tạo. Đặc biệt, những lớp học về chăn nuôi gia súc, gia cầm và nuôi trồng thuỷ sản đã mang lại những hiệu quả cụ thể. Sau khi được đào tạo, nhiều người nông dân đã mạnh dạn vay vốn đầu tư nuôi bò, lợn, tôm, cá, chủ động khống chế được dịch bệnh trên vật nuôi. Kết quả thực hiện chương trình còn cho thấy, trên 70% số người sau khi tham gia các lớp đào tạo nghề đều có việc làm và tăng thêm thu nhập, góp phần xoá đói giảm nghèo. Những hiệu quả nhìn thấy đó khiến bà con nông dân ngày càng hào hứng tham gia chương trình. Ngay cả những nông dân trên dưới 60 tuổi với kinh nghiệm cả đời làm ruộng vẫn nhiệt tình tham gia lớp học. Ông Phạm Văn Nếp, một nông dân đã gần 60 tuổi của xã Đồng Rui (Tiên Yên) cho biết: “Từ trước tới nay chúng tôi chỉ làm theo kinh nghiệm, có cái sai, có cái đúng mà không biết. Thỉnh thoảng, chúng tôi cũng được chương trình khuyến nông tổ chức tập huấn, nhưng không thấm vào đâu cả. Phải đi học như thế này mới biết phải làm thế nào cho khoa học, cho phù hợp với ao đầm, đồng đất nhà mình. Học xong mới biết trước kia nhiều thói quen canh tác còn chưa đúng kỹ thuật...” Kết quả của chương trình đào tạo nghề ngắn hạn cho nông dân trên địa bàn tỉnh đã cho thấy, khi người nông dân có nghề, năng suất lao động đã được nâng lên rõ rệt. Với sự chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, nông thôn như hiện nay, thì vấn đề trang bị kiến thức, nâng cao năng lực cho người nông dân là vô cùng cần thiết. Bởi đất sản xuất có hạn, dân số ngày càng tăng, các ngành công nghiệp, dịch vụ ngày càng mở rộng thì chỉ có tăng năng suất cây trồng, vật nuôi mới đem lại hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp. Nhất là ở một số vùng nông thôn, miền núi, tập quán canh tác còn lạc hậu, thì việc trang bị những kiến thức về nông nghiệp cho nông dân càng trở nên bức thiết. Đây cũng là điều kiện để các sản phẩm nông nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường, nhất là khi Việt Nam gia nhập WTO.
