Trước năm 2007, nghề chế biến nước mắm ở Quan Lạn còn đơn lẻ, quy mô hạn chế, số hộ làm mắm có khoảng 15 hộ. Các hộ này tuy đã có kinh nghiệm trong chế biến mắm song khâu tổ chức sản xuất còn hạn chế, nên chất lượng sản phẩm không ổn định. Sản phẩm chủ yếu phục vụ nhu cầu của gia đình chưa mang tính chất hàng hoá.
Huyện Vân Đồn nói chung và xã Quan Lạn nói riêng luôn coi phát triển ngành nuôi trồng, khai thác thuỷ sản gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Do đó, huyện đã chủ động phối hợp với Hội Nông dân tỉnh xây dựng đề án “Khôi phục nghề chế biến nước mắm đặc sản” tại xã Quan Lạn nhằm nâng cao mức sống cho nông dân làm mắm trên xã đảo và khôi phục ngành nghề truyền thống của địa phương. Đề án đã nhận được sự quan tâm, ủng hộ của các cấp, ngành trong tỉnh và nhiều hộ dân địa phương. Đặc biệt Trung tâm Khuyến công tỉnh (nay là Trung tâm Khuyến công và Tư vấn Phát triển Công nghiệp) thuộc Sở Công thương đã hỗ trợ 50 triệu đồng từ nguồn vốn Khuyến công hỗ trợ cho đề án. Đến nay đã có nhiều cơ sở nước mắm đầu tư thiết bị, đổi mới phương pháp sản xuất, tạo ra nhiều loại sản phẩm đáp ứng được thị trường trong tỉnh và vươn ra ngoài tỉnh.
Nghề làm mắm ở Quan Lạn được hình thành từ lâu đời với phương pháp ướp, trượp cá và muối tới khi đủ độ thì chắt lọc trực tiếp lấy nước mắm. Điểm cốt yếu của nước mắm Quan Lạn là những bí quyết gia truyền của mỗi hộ gia đình trong quá trình làm mắm. Gia đình ông Lưu Bá Hộ, 1 trong 10 hộ được nhận hỗ trợ kinh phí khuyến công từ đề án trên cho biết: “Trước đây gia đình chỉ sử dụng chum vại để trượp mắm, nhưng từ khi nhận được nguồn vốn khuyến công hỗ trợ gia đình đã đầu tư để xây thêm bể trượp. Số lượng sản phẩm nâng lên rõ rệt, nhưng vẫn không đủ để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Hiện tại gia đình đã tự bỏ vốn xây thêm 7 bể trượp nâng tổng số bể lên 11. Mỗi tháng gia đình cung cấp ra thị trường khoảng 300 lít nước mắm loại đặc biệt trị giá trên 15 triệu đồng. Dự kiến sau khi tất cả các bể đã đủ thời gian ra sản phẩm thì sản lượng nước mắm của gia đình sẽ tăng lên gấp hai lần”. Ngoài gia đình ông Hộ, gia đình anh Khôi cũng là một trong những hộ nhận được hỗ trợ của quỹ khuyến công và tới nay gia đình anh đã chuyển hình thức sản xuất chế biến nước mắm từ ướp trượp bằng chum, vại sang làm bằng bể với diện tích ướp trượp nhiều hơn và có thể ướp trượp được lâu hơn. Sản phẩm của gia đình anh cung cấp chủ yếu khách du lịch và người dân địa phương.
Có thể nói việc phục hồi và gìn giữ ngành nghề chế biến nước mắm truyền thống của bà con xã Quan Lạn (Vân Đồn) đã có nhiều triển vọng. Tuy nhiên vấn đề đặt ra ở đây vẫn còn một giải pháp về bảo quản để đảm bảo tốt chất lượng trong thời gian dài ngoài thị trường tiêu thụ cũng như nghiên cứu các hình thức xây dựng thương hiệu cho sản phẩm.
