Điều đáng mừng là cho đến nay, Thủ tướng Chính phủ vẫn chưa đồng ý với các đề nghị của Bộ Thương mại tại công văn số 7814/BTM-KHĐT của Bộ này mà chúng tôi đã nêu ở phần trước.
>>>Kỳ 1: Xăng dầu "bẩn" vẫn tràn ngập, bất chấp quyết định của Thủ tướng!
>>>Kỳ 2: Bộ Thương mại ráo riết bảo vệ lợi ích cho ai?
Tuy nhiên, 11 ngày sau khi gửi công văn cho Thủ tướng, ngày 27-12-2006, Bộ Thương mại gửi công văn số 8096/BTM-KHĐT cho Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị: "... Trong khi chờ ý kiến chỉ đạo chính thức của Thủ tướng, để đảm bảo nguồn cung xăng dầu ổn định và liên tục cho thị trường trong nước, Bộ Thương mại đề nghị Quý Bộ trước mắt cho phép tiến hành việc xác nhận về tiêu chuẩn chất lượng để có thể thông quan những lô hàng nhập khẩu xăng không chì và dầu diesel về trong tháng 1.2007 có một vài chỉ tiêu kỹ thuật chưa đạt yêu cầu theo tiêu chuẩn TCVN: 2005 nhưng không có nhiều ảnh hưởng đến tác dụng bảo vệ môi trường. Sau khi nhận được ý kiến chỉ đạo chính thức của Thủ tướng về các đề nghị tại công văn số 7814/BTM-KHĐT nêu trên, Bộ Thương mại sẽ tiếp tục trao đổi với Quý Bộ để xác định các chỉ tiêu cụ thể và hướng dẫn lộ trình áp dụng đối với các chỉ tiêu này".
| Tác hại của benzen * Benzen (C6H6) là thành phần độc hại nhất trong hỗn hợp hydrocarbon (CxHy) có trong xăng, có tác hại: - Gây tổn thương đến tủy xương và làm biến dạng hình thể máu gây nên ung thư máu, khả năng nhiễm bệnh có thể xảy ra mặc dù đã nhiễm độc trong một thời gian lâu về trước. - Hít hơi benzen với nồng độ 65g/m3 trong thời gian 30 phút có thể gây tử vong. - Hít hơi benzen với nồng độ 2,3g/m3 trong thời gian từ 30-60 phút gây bất tỉnh. (Nguồn: Goodmann, L.S; Gilman, A (Macmillan Publishing Co., New York 1975) * Các chuyên gia khuyến cáo: Ở Việt Nam, xe gắn máy thường được để trong nhà, thậm chí trong nơi ngủ. Nếu bình xăng và bộ chế hòa khí không kín và cửa không đóng kín, hơi benzen trong xăng có thể rò rỉ khiến cho những người sống trong nhà có thể bị bệnh ung thư máu, trường hợp nghiêm trọng có thể tử vong nếu hơi benzen thoát ra với hàm lượng cao. |
Ngày 11.1.2007, Bộ Khoa học và Công nghệ gửi công văn số 113/BKHCN-TCĐ trả lời Bộ Thương mại: "Về việc Quý Bộ đề nghị cho phép tiến hành việc xác nhận về tiêu chuẩn chất lượng để có thể thông quan những lô hàng nhập khẩu xăng không chì và dầu điêzen về trong tháng 1 năm 2007 có một vài chỉ tiêu kỹ thuật chưa đạt yêu cầu theo tiêu chuẩn TCVN: 2005 nhưng không có nhiều ảnh hưởng đến tác dụng bảo vệ môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ có ý kiến như sau : 1- Từ nay cho đến khi có ý kiến chính thức của Thủ tướng Chính phủ về vấn đề này, nhất trí về nguyên tắc đề nghị của Quý Bộ và sẽ xử lý cụ thể trong từng lô xăng không chì, dầu điêzen nhập khẩu. 2- Riêng đối với các chỉ tiêu chất lượng xăng dầu có liên quan đến môi trường, đề nghị Quý Bộ tham khảo ý kiến chính thức của các Bộ liên quan (Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tài nguyên và Môi trường)".
Ngày 19.1.2007, trong công văn số 360/BGTVT-KHCN, Bộ Giao thông vận tải trả lời Bộ Thương mại như sau: "Theo TCVN 5689:2005, chỉ tiêu chất lượng nhiên liệu diesel có hai mức hàm lượng lưu huỳnh là 500 mg/kg, max áp dụng cho phương tiện giao thông cơ giới đường bộ và 2.500 mg/kg, max áp dụng cho các mục đích sử dụng khác. Đối với dầu diesel nếu chỉ cho phép lưu hành diesel có hàm lượng lưu huỳnh không vượt quá 2.500 mg/kg sẽ không đáp ứng được lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải theo EURO 2 đối với phương tiện giao thông cơ giới đường bộ do Thủ tướng Chính phủ ban hành kèm theo quyết định số 249/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1.7.2007".
Ý kiến của Bộ Giao thông vận tải thì rõ rồi, còn ý kiến của Bộ Khoa học và Công nghệ thì phải hiểu sao đây ? "Nhất trí" và "sẽ xử lý cụ thể trong từng lô xăng không chì, dầu điêzen nhập khẩu" đối với "một vài tiêu chuẩn không đạt yêu cầu kỹ thuật", nghĩa là thế nào ? Việc này có liên quan đến tình trạng nhiên liệu không đạt tiêu chuẩn đang được bán cho người tiêu dùng hiện nay hay không chúng tôi không dám khẳng định. Chỉ có một cuộc kiểm tra tận gốc mới làm rõ được vấn đề này.
Và gần đây nhất, ngày 7.5.2007, cũng theo đề nghị của Bộ Thương mại, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đã gửi văn bản số 471/TĐC-TCCL đến Bộ Thương mại và các bộ, cơ quan có liên quan "v/v điều chỉnh mức chất lượng xăng dầu nhập khẩu". Theo đó, Tổng cục này "dự kiến phương án điều chỉnh" như sau:
"Đối với xăng: Chất lượng phải phù hợp với TCVN: 2005 Xăng không chì - Yêu cầu kỹ thuật. Cho phép đến hết năm 2009, có khoảng không quá 5% tổng lượng xăng nhập khẩu tính trong thời gian 01 năm được điều chỉnh các chỉ tiêu như sau:
- Hàm lượng lưu huỳnh, max 800 ppm;
- Hàm lượng benzen, max 3,5% TT
- Hàm lượng olefin, max 40% TT;
- Độ ổn định oxy hóa, phút, min 240"
(TCVN 6776-2005 có các chỉ tiêu tương ứng: max 500 ppm; max 2,5%TT; max 35%TT; min 240 - chú thích của TN).
Lượng xăng trên phải được xử lý để phù hợp với TCVN 6776-2005 trước khi đưa ra thị trường"... Phương án này được dự kiến sẽ đưa vào bảng tổng hợp trình Chính phủ.
Điều lạ lùng khó hiểu ở đây là, Tổng cục nói "sẽ xử lý cho phù hợp với TCVN..." nhưng làm sao "xử lý"? Bởi "xử lý cho phù hợp", nghĩa là phải giảm hàm lượng lưu huỳnh từ 800 ppm xuống 500 ppm, nghĩa là phải giảm chỉ tiêu benzen từ 3,5% TT xuống 2,5% TT... Việc này phải có một nhà máy "lọc" để rút bớt lưu huỳnh, rút bớt benzen ra, giống như nhà máy lọc dầu mới có thể làm được. Mà Việt Nam thì chưa có nhà máy kiểu như vậy. Chẳng lẽ Tổng cục có?
Ông Michael Baechlin, Cố vấn trưởng Chương trình không khí sạch Việt Nam - Thụy Sĩ (SVCAP): “Nồng độ lưu huỳnh, benzen... trong khí thải rất đáng báo động”
* Thưa ông, được biết SVCAP có tiến hành cuộc khảo sát về chất lượng khí thải tại Hà Nội và có lấy mẫu thử nghiệm từ các cây xăng. Ông có thể cho biết kết quả của cuộc khảo sát này?
- Ông Michael Baechlin (ảnh): Chúng tôi không lấy mẫu từ các đại lý bán xăng dầu mà lấy mẫu khí thải từ các động cơ xe. Kết quả cho thấy, nồng độ lưu huỳnh, benzen và một số chất độc hại khác tại Hà Nội rất đáng báo động. Cụ thể theo tiêu chuẩn của WHO thì nồng độ Benzen là 5 microgam/m3 nhưng ở Hà Nội thì nồng độ này cao hơn rất nhiều. Các bạn có thể thấy việc quy định nồng độ benzen thấp như vậy chứng tỏ nó có nguy hại như thế nào đối với sức khỏe con người. Nên nhớ rằng đây là chất cơ thể không thể bài tiết nên nó tích tụ trong tế bào và gây ra các bệnh ung thư... Ngoài ra, nồng độ các hợp chất độc hại của lưu huỳnh và các loại ô-xít nitơ cũng đang ở mức rất cao.
* SVCAP thấy có vấn đề gì trong chất lượng các nguồn nhiên liệu xăng dầu đang được sử dụng tại Việt Nam?
- Ông Michael Baechlin: Theo tôi biết, hiện nay Việt Nam nhập khẩu 100% nhiên liệu nên vấn đề nằm ở chỗ chúng ta phải nhập khẩu nhiên liệu sạch hơn để giảm thiểu ô nhiễm. Tôi muốn nói rằng các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam nên cân nhắc tới việc phải bỏ một số tiền rất lớn trong tương lai để khắc phục những hậu quả của ô nhiễm cũng như chi phí về sức khỏe. Bài học kinh nghiệm của nhiều nước đã chứng minh điều đó. Nên chăng đề ra một tiêu chuẩn nhiên liệu được coi là sạch nhất cho Việt Nam trong giai đoạn này và đây là một khoản đầu tư sẽ thu được nhiều lợi ích.
* Việc nhập khẩu nhiên liệu của Việt Nam hiện nay chủ yếu từ Singapore, Trung Quốc. Các công ty Việt Nam không thể nhập khẩu nguồn nhiên liệu sạch từ các nước này?
- Ông Michael Baechlin: Chắc chắn là các nước đó sản xuất được nhiên liệu sạch hơn và vấn đề chỉ nằm ở giá cả. Tôi nghĩ nhiên liệu sạch có ở khắp mọi nơi trên thế giới, nếu Petrolimex (doanh nghiệp chiếm tới 60% thị phần phân phối xăng dầu trong nước) đưa ra quyết định thì Việt Nam thậm chí có thể nhập khẩu nguyên liệu sạch ngay từ ngày mai !
Người tiêu dùng đang phải trả giá rất cao do nguồn không khí bị ô nhiễm. Chúng ta cùng hít thở chung một bầu không khí mà không ai có thể tránh được nên các chi phí về y tế, sức khỏe do không khí ô nhiễm gây ra sau này sẽ rất lớn mà không ai có thể tính được. Trong khi đó, cái giá mà chúng ta đầu tư để mua nhiên liệu sạch hơn, với hàm lượng lưu huỳnh, benzen... thấp hơn thì chúng ta lại hoàn toàn có thể tính toán được.
Tại sao các bạn không thử so sánh giá nhiên liệu ở Mỹ với Việt Nam xem ở đâu cao hơn. Hiện nhiên liệu ở thị trường Mỹ được coi là rẻ nhất thế giới, trong khi chất lượng lại rất tốt. Và tôi nghĩ cần phải có thêm những nghiên cứu để xác định chất lượng nhiên liệu ở Việt Nam để thấy chất lượng đó đang đứng ở mức nào trên thế giới.
