Làm gì để kìm giá thuốc tăng? Hãy đợi đấy!

Trong tuần đầu tiên thanh tra giá thuốc tại Hà Nội và TP.HCM, mặc dù bốn đoàn thanh tra đã phát hiện những kẽ hở mới để doanh nghiệp tăng giá thuốc vô tội vạ nhưng làm gì để bịt kẽ hở này thì... hãy đợi đấy!

Người bệnh tần ngần trước toa thuốc giá cao ngất trời! (ảnh chụp tại Bệnh viện Từ Dũ, TP.HCM).

Khai “vống” giá trước... 5 năm

“Một trong những bất hợp lý mấu chốt là giá bán buôn, bán lẻ, nhập khẩu... đều được kê khai chưa trung thực. Các doanh nghiệp có tâm lý kê khai giá cao để dự phòng biến động, nhưng đây cũng là điểm dễ phát sinh tiêu cực do doanh nghiệp đã kê khai giá quá cao, đón đầu, dự phòng biến động trong... năm năm” - trao đổi với Tuổi Trẻ chiều qua 13-4, chánh thanh tra Bộ Y tế Trần Quang Trung nhận định.

Ngày 13-4, ba bộ Thương mại, Y tế, Tài chính đã cùng bàn thảo thông tư hướng dẫn về quản lý giá thuốc, mà quan trọng nhất trong đó là tính cho ra thặng số lãi trần qua các khâu: dù có bao nhiêu tầng nấc trung gian cũng chỉ được hưởng tỉ lệ lãi trần nhất định, doanh nghiệp buộc phải trung thực đi đường ngắn nhất đưa thuốc đến tay người tiêu dùng. Các chuyên gia cũng đề xuất cần khảo sát cả giá bán tại nước sản xuất thuốc, lý do là giá nhập khẩu của nhiều thuốc kê khai tại Cục Quản lý dược hiện nay cao hơn giá nhập khẩu thực tế.

Theo ông Trung, ông đã phát hiện khoảng năm thuốc có giá kê khai gấp đôi giá bán buôn, song giá bán lẻ đến tay người tiêu dùng lại “vống” gần đến giá kê khai vốn cao ngất trời này, khiến lợi nhuận ở khâu phân phối thuốc gần bằng giá sản xuất, nhập khẩu.

“Chúng tôi đã phát hiện doanh nghiệp bán buôn lần đầu bán thuốc với giá bằng 47% giá kê khai, bán buôn lần 2 bằng 55% giá kê khai... Lòng vòng đến tay người tiêu dùng, giá thuốc thực tế gần bằng giá kê khai” - ông Trung cho biết.

Nổi bật trong số này có một thuốc bổ mắt do VN sản xuất từ hợp đồng nhượng quyền với Hàn Quốc, giá bán buôn lần 1 là 171.000 đồng/hộp, bán buôn lần 2 là 265.000 đồng, tại nhà thuốc bệnh viện giá đã lên tới 306.000 đồng.

Theo phó chánh thanh tra Bộ Y tế Hà Hào Hiệp, hiện thuốc đến tay người tiêu dùng ít nhất phải qua ba khâu: doanh nghiệp nhập khẩu ủy thác, doanh nghiệp phân phối, nhà thuốc. Song trên thực tế, vô số công ty TNHH được thành lập chỉ để bán thuốc... trên hóa đơn, thực tế thuốc vẫn nằm ở công ty bán buôn đầu tiên.

Doanh nghiệp kinh doanh vòng vèo nhưng các đoàn thanh tra không có cách gì phạt được, bởi theo các qui định hiện hành, doanh nghiệp và nhà thuốc chỉ bị phạt khi... không niêm yết giá và bán quá giá niêm yết. Chính vì lý do này, trong đợt thanh tra phát hiện vô số “mánh” đẩy giá thuốc lên cao, nhưng chỉ có bốn doanh nghiệp, nhà thuốc bị phạt hành chính với lý do niêm yết giá không đầy đủ và bán quá giá niêm yết.

Quản lý giá thuốc: còn phải chờ...

Theo ông Trần Quang Trung, bốn đoàn thanh tra đã đề xuất lên Bộ Y tế ba vấn đề quan trọng trong quản lý giá thuốc: quản lý chặt hơn nhà thuốc bệnh viện, yêu cầu chặt chẽ trong việc thành lập doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm và tính toán các yếu tố hình thành nên giá thuốc mà doanh nghiệp kê khai.

Theo ông Trung, trước đây nhà thuốc bệnh viện chỉ được hưởng lãi 5-20% giá nhập, nay qui định này đã bị bãi bỏ, nhà thuốc có thể bán với giá tùy ý, trong khi họ có các ưu thế về uy tín bệnh viện, độ thuận lợi với người bệnh... Các yêu cầu chặt chẽ trong thành lập doanh nghiệp dược mới và kê khai giá thuốc nhằm hạn chế tầng nấc trung gian phân phối và kê khai giá đón đầu quá cao.

Báo cáo giải trình lý do tăng giá của các doanh nghiệp gửi Cục Quản lý dược cho thấy giá thuốc tăng do giá nguyên liệu tăng, chi phí cho điện, xăng dầu, vận chuyển, chi phí cho nhân sự để vận hành nhà máy theo tiêu chuẩn mới đều tăng.

Tuy nhiên, có một lý do ít doanh nghiệp giải trình là chi phí cho tiếp thị, quảng cáo sản phẩm hiện rất cao. Hầu hết doanh nghiệp được thanh tra trong tuần qua đều cho biết nếu được họ sẵn sàng... tăng giá thuốc để tăng chi cho quảng cáo, tiếp thị sản phẩm.

Ông Trần Quang Trung đánh giá hiện không còn cảnh bác sĩ ngồi cạnh trình dược viên ngay tại phòng khám để trình dược viên “cầm tay” bác sĩ kê đơn, nhưng tổ chức hội thảo, tặng hàng mẫu, mời đi nước ngoài... là có.

Ông Trung nói trong tuần tới, thanh tra sẽ tập trung kiểm tra tỉ lệ doanh số chi cho quảng cáo, tiếp thị, xem có bác sĩ nào nhận “lương”, nhận quà của doanh nghiệp để kê đơn theo ý họ. “Các lần thanh tra trước đây thì có thấy, có danh sách nhiều bác sĩ”- ông Trung nói.

Trong đợt tăng giá thuốc lần này, Bộ Y tế đã tỏ thái độ hết sức quyết liệt. Ngày 12-4, Cục Quản lý dược đã dành cả ngày làm việc với 12 doanh nghiệp có thuốc tăng giá, kết quả là cả 12 doanh nghiệp đều cam kết trở về mức giá trước 1-9 hoặc 31-12-2006.

Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang khẳng định thông tư về quản lý giá thuốc sẽ ra đời trong tháng năm tới, thay thế cho thông tư 08/2003 bị “chết yểu” ngay từ khi khai sinh. Bốn năm qua, Bộ Y tế và các bộ chức năng đã tìm nhiều cách quản lý giá thuốc, hiệu quả ít nhiều đã có nhưng mới chỉ ở phần ngọn. Vì thế giá thuốc vẫn tăng đều, dù không đột biến, từ đầu năm 2007 đến nay đã tăng ba đợt. Lần này, Bộ Y tế tỏ thái độ kiên quyết, ngay lãnh đạo bộ cũng hứa sẽ có cách quản lý giá tận “gốc”, không phải đợi giá thuốc tăng mới đi thanh tra như từ trước đến nay.

Đà Nẵng: thanh tra giá thuốc các đơn vị lớn Chánh thanh tra Sở Y tế TP Đà Nẵng Hồ Lai Dũng cho biết đoàn thanh tra về giá thuốc đang làm thủ tục với các cơ quan liên quan để tiến hành thanh tra về giá thuốc các đơn vị phân phối tân dược trên địa bàn trong tuần tới. Ngoài thanh tra về việc tăng giá một số mặt hàng thuốc, sẽ tiến hành kiểm tra việc niêm yết giá thuốc, chất lượng thuốc, nguồn gốc... Ông Dũng cho hay nằm trong Tháng an toàn vệ sinh thực phẩm nên đợt thanh tra này sẽ kéo dài và kết hợp với các hoạt động thanh tra, kiểm tra thuốc, thực phẩm.