Liên Hợp Quốc (LHQ) vừa đưa ra cảnh báo Nam Sudan đang tiến gần tới một “bờ vực nguy hiểm” khi bế tắc chính trị tiếp tục làm leo thang bạo lực tại quốc gia trẻ nhất thế giới. Phát biểu trước Hội đồng Bảo an (HĐBA), Phó Tổng Thư ký LHQ phụ trách gìn giữ hòa bình Jean-Pierre Lacroix kêu gọi chính phủ và phe đối lập nhanh chóng quay lại đối thoại nhằm tìm lối thoát cho khủng hoảng.
Theo ông Lacroix, cả hai phía hiện đều tuyên bố hành động “tự vệ”, song đồng thời chuẩn bị cho khả năng bùng phát xung đột quy mô lớn. Ông thúc giục HĐBA và cộng đồng quốc tế hành động để các bên nối lại tiến trình chính trị và tránh nguy cơ tái diễn nội chiến.
Nam Sudan giành độc lập khỏi Sudan năm 2011 với nhiều kỳ vọng nhờ nguồn tài nguyên dầu mỏ dồi dào. Tuy nhiên, quốc gia này nhanh chóng rơi vào nội chiến từ tháng 12/2013, chủ yếu do chia rẽ sắc tộc giữa lực lượng trung thành với Tổng thống Salva Kiir (người Dinka) và lực lượng ủng hộ Phó Tổng thống Riek Machar (người Nuer). Cuộc chiến khiến hơn 400.000 người thiệt mạng trước khi kết thúc bằng thỏa thuận hòa bình năm 2018.
Dù vậy, việc triển khai thỏa thuận diễn ra chậm chạp. Căng thẳng tiếp tục gia tăng mạnh từ tháng 3/2025 khi một lực lượng dân quân Nuer chiếm giữ doanh trại quân đội. Chính phủ của Tổng thống Kiir sau đó cáo buộc ông Machar cùng 7 nhân vật đối lập phạm các tội danh như phản quốc, khủng bố và giết người, đồng thời đình chỉ chức vụ phó tổng thống. Phiên tòa xét xử tội phản quốc đã diễn ra từ cuối năm 2025.
Trong những tuần gần đây, giao tranh leo thang tại bang Jonglei, khu vực đông bắc thủ đô Juba. Ông Lacroix dẫn nguồn chính phủ cho biết bạo lực đã khiến hơn 280.000 người phải rời bỏ nhà cửa.
LHQ cùng Liên minh châu Phi khẳng định không có giải pháp quân sự cho cuộc khủng hoảng, đồng thời nhấn mạnh thỏa thuận hòa bình năm 2018 vẫn là “khuôn khổ khả thi duy nhất” nhằm duy trì hòa bình và ổn định tại Nam Sudan. Trong bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống vốn bị trì hoãn nhiều lần, hiện dự kiến sẽ được tổ chức vào tháng 12 tới, ông Lacroix cảnh báo rằng bất kỳ cuộc bầu cử nào diễn ra mà không có sự đồng thuận và tham gia đầy đủ của các bên liên quan ở cả 10 bang sẽ không thể được coi là đáng tin cậy.
Trong khi đó, khủng hoảng nhân đạo cũng ngày càng nghiêm trọng tại Nam Sudan. Quốc gia này hiện được xem là một trong những nơi nguy hiểm nhất thế giới đối với nhân viên cứu trợ. Trong năm 2025, đã xảy ra 350 vụ tấn công nhằm vào nhân viên và cơ sở nhân đạo, tăng mạnh so với 255 vụ trong năm 2024. Dù chính phủ cam kết hỗ trợ, các tổ chức LHQ cho biết hoạt động cung cấp viện trợ vẫn gặp nhiều hạn chế, đặc biệt tại các khu vực do phe đối lập kiểm soát.
Tình hình càng trở nên tồi tệ khi quốc gia này đối mặt với đợt bùng phát dịch tả tồi tệ nhất. Kể từ tháng 9/2024, đã ghi nhận hơn 98.000 ca bệnh, trong đó số ca mắc tại bang Jonglei đang tăng trở lại. Các cuộc không kích và tình trạng cướp phá cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống y tế.
Theo LHQ, hơn 10 triệu người tại Nam Sudan hiện cần hỗ trợ nhân đạo, trong đó 7,5 triệu người đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực, cùng với hơn 1,3 triệu người hồi hương và người tị nạn từ Sudan cần trợ giúp khẩn cấp. LHQ cảnh báo nếu tình trạng bế tắc chính trị không sớm được giải quyết, nguy cơ Nam Sudan trượt sâu hơn vào vòng xoáy xung đột và khủng hoảng nhân đạo sẽ ngày càng lớn, đe dọa nghiêm trọng đến tiến trình hòa bình mong manh của quốc gia này.
