Trước đây, mỗi lần cơ quan tôi có ai đó đi công tác Bình Liêu cũng đều được các chị, các cô “giao” thêm một nhiệm vụ là mua miến dong Bình Liêu “xịn”. Tết năm 2008, khi tôi ngỏ ý tặng người bạn thân 1kg miến Bình Liêu, bạn vui lắm nhưng vẫn kèm theo lời nhắc “nhớ mua loại miến có bao bì, thương hiệu đấy nhé”.
Miến dong Bình Liêu ngon nổi tiếng bởi khi nấukhông có vị chua, không bị nát, sợi miến dai và có hương vị đặc trưng. Tuy vậy, nghề làm miến dong ở Bình Liêu cũng chịu nhiều thăng trầm do sản xuất nhỏ lẻ hộ gia đình. Đặc tính của cây dong Bình Liêu là hàm lượng bột cao, có cả hương và vị nhưng 1 năm chỉ có 1 vụ thu hoạch từ cuối tháng 10 đến khoảng tháng 12 âm lịch. Nếu thu hoạch sớm thì dong chưa có đủ lượng tinh bột cần thiết còn thu hoạch sau thì lượng bột lại bị giảm nhiều vì củ bắt đầu mọc mầm nuôi thân. Do vậy nên lượng miến sản xuất được không nhiều và giá thành lại cao hơn nhiều so với miến sản xuất ở nơi khác. Có những thời điểm giá miến đại trà là 13-15.000 đồng/kg thì giá 1 kg miến Bình Liêu khoảng 45-50.000 đồng/kg, cao gấp 3, 4 lần.
Lễ trao giấy chứng nhận nhãn hiệu hàng hoá đặc sản Miến dong Bình Liêu.
Vì sản xuất mang tính thời vụ nên trước đây các hộ sản xuất trên địa bàn chỉ sản xuất được khoảng 50 tấn miến/ năm, đáp ứng được một lượng rất nhỏ nhu cầu của người tiêu dùng. Đã có một thực tế không vui, do cung không đủ cầu nên có không ít người bán hàng đã nhập miến từ Hà Tây, Nam Định về để giả miến Bình Liêubán kiếm lời. Chính điều đó cũng đã gây ấn tượng không tốt của người tiêu dùng đối với sản phẩm đặc trưng của vùng đất này. Để khắc phục tình trạng trên, Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu đã đầu tư 2 dây chuyền sản xuất miến và bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào cuối năm 2006. Năm đầu tiên, Công ty sản xuất được khoảng trên 40 tấn miến, chất lượng cao, giá thành hạ và được người tiêu dùng đón nhận. Hiện nay, toàn huyện có khoảng 185 ha vùng nguyên liệu, mỗi năm cung cấp3.000 tấn dong củ, trong đó Công ty thu mua được trên 1.000 tấn nguyên liệu, còn lại là các cơ sở tư nhân, gia đình nhỏ lẻ trên địa bàn sản xuất. Xây dựng chiến lược phát triển sản xuất kinh doanh, được sự ủng hộ của huyện và các cấp ngành, tháng 6-2007, Công ty đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hoá cho sản phẩm miến dong. Bên cạnh đó, do làm tốt công tác quảng bá, maketting nên thị trường của Công ty đã không ngừng mở rộng ra nhiều tỉnh thành khác. Năm 2007, Công ty sản xuất được gần 70 tấn miến dong thương phẩm, giải quyết việc làm cho trên 30 lao động là đồng bào dân Dao, với mức thu nhập từ 1,2-1,6 triệu đồng/người/tháng. Đồng chí Nguyễn Xuân Bách, Phó Giám đốc Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu cho biết: Thời gian đầu do chưa đăng ký được nhãn hiệu hàng hoá cho sản phẩm miến dong nênsản phẩm làm ra bánhơi chậm. Hiện nay, thương hiệu miến dong Bình Liêu đã được người tiêu dùng lựa chọn nhiều nên riêng đợt Tết Mậu Tý vừa qua, Công ty đã phải hạn chế nhận đơn đặt hàng bởi cung không đủ cầu, sản phẩm miến của Công ty đã bán chạy ở nhiều thành phố lớn như Hải phòng, Hà Nội. Năm 2008, Công ty đã xây dựng chiến lược phát triển sản xuất gắn liền với phát triển vùng nguyên liệu để đạt được mục tiêu sản xuất 100 tấn miến/năm. Hiện nay Công ty đã đặt mua thêm 1 dây chuyền có công suất 30-40 tấn để tăng năng lực sản xuất. Nhằm ổn định nguồn nguyên liệu sản xuất, Công ty cũng đã ký cam kết với các bản, làng bao tiêu sản phẩm cho nông dân và tăng giá thu mua từ 1.000 đồng/kg lên 1.400 đồng/kg dong củ nhằm thu mua đủ nguyên liệu, dự trữ bột phục vụ cho sản xuất cả năm.
Việc xây dựng và quảng bá thương hiệu miến dong Bình Liêu không chỉ thúc đẩy sản xuất của riêng Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu mà còn góp phần phát triển nghề sản xuất miến dong truyền thống của địa phương. Các cơ sở, các hộ gia đình cũng sản xuất nhiều hơn, vùng nguyên liệu được mở rộng hơn thay thế những cây trồng có hiệu quả kinh tế thấp. Bởi vậy đời sống của các hộ dân cũng được cải thiện đáng kể. Được biết, Công ty đã tiến hành làm các thủ tục để xin trợ cước củ dong cho nông dân với đơn giá 200 đồng/kg. Nếu được thì mỗi hộ dân sẽ nhận được 1.600 đồng/kg dong củ, tuy không phải là lớn nhưng cũng góp phần đáng kể giúp người dân vùng sâu cải thiện đời sống.
