Tại kỳ họp thứ 10, HĐND tỉnh khóa XI đã ra nghị quyết nhất trí thông qua trích ngân sách hỗ trợ thanh toán thủy lợi phí cho nông dân trên địa bàn tỉnh từ ngày 1-1-2007. Nghị quyết này thể hiện sự quan tâm của Tỉnh ủy, HĐND, UBND với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, tạo điều kiện cho nông dân giảm bớt một phần đóng góp, có thêm vốn để đầu tư sản xuất, chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng bền vững, tăng thêm thu nhập từ sản xuất nông nghiệp cho nông dân.
Kiên cố hoá kênh mương luôn là mong mỏi của nông dân (Đoạn kênh mương ở xã Quảng An, huyện Đầm Hà)
Thực tế việc thu thủy lợi phí của các công ty, HTX có dịch vụ thủy lợi trong những năm qua đã gây nhiều khó khăn cho nông dân. Nông dân bỏ tiền nộp thủy lợi phí, các công ty có trách nhiệm phục vụ nông dân, nhưng lại như ban phát. Điều mà nông dân thấy rõ nhất là nhiều công trình thủy lợi xuống cấp, không đáp ứng được yêu cầu sản xuất, tình trạng thất thoát, gây mất đoàn kết… Mặt khác, các khoản đóng góp hiện đang là gánh nặng đối vớinông dân trong điều kiện thu nhập còn rất khó khăn. Số khoản đóng góp còn nhiều, mức đóng góp một số khoản cao so với thu nhập hàng năm của một hộ. Trong khi đó, hộ nông dân đã phải chi dùng cho các nhu cầu thiết yếu của cuộc sống tới 85-90% tổng thu nhập. Vì vậy, đầu tư cho sản xuất, tích lũy, đáp ứng các yêu cầu đi lại, học hành, y tế, giải trí… của bà con gần như không đáng kể.Đối với hộ sản xuất nông nghiệp, thuỷ lợi phí là một loại chi phí sản xuất được tính vào giá thành sản phẩm (chiếm đến 1/5 giá trị của 1 sản phẩm nông nghiệp). Trong điều kiện giá cả các loại vật tư nông nghiệp liên tục tăng như hiện nay, thuỷ lợi phí cũng là một trong những nguyên nhân có ảnh hưởng đến nông dân.
Đối với hộ sản xuất nông nghiệp, thuỷ lợi phí là một loại chi phí sản xuất được tính vào giá thành sản phẩm (chiếm đến 1/5 giá trị của 1 sản phẩm nông nghiệp). Trong điều kiện giá cả các loại vật tư nông nghiệp liên tục tăng như hiện nay, thuỷ lợi phí là một trong những nguyên nhân có ảnh hưởngđến sản xuất của nông dân.
Mặc dù có tốc độ phát triển các khu công nghiệp tương đối cao, nhưng Quảng Ninh vẫn còn hơn 50% dân số sống bằng nghề nông - đối tượng có thu nhập thấp trong giai đoạn hiện nay. Bình quân mỗi lao động nông nghiệp chỉ tạo ra 5,2 triệu đồng/năm. Chính vì vậy, miễn thủy lợi phí là một chính sách được nông dân nhiệt tình ủng hộ. Ông Nguyễn Trường Giang, nông dân xã Liên Vị, huyện Yên Hưng hào hứng nói: “Chúng tôi rất phấn khởi khi tỉnh có chủ trương cấp ngân sách hỗ trợ thủy lợi phí. Đối với chúng tôi, được bỏ một loại phí có nghĩa là sản xuất nông nghiệp được tăng thêm một giá trị, nên chúng tôi rất yên tâm”. Ông Giang cho biết thêm, bình quân mỗi hộ dân phải bỏ ra khoảng 20.000 đồng/sào để đóng thủy lợi phí trong một vụ, chưa kể tới các khoản phí chi trả dịch vụ khác cho HTX. Bà Phạm Thị Toát ở xã Sông Khoai, huyện Yên Hưng cho biết: ‘’Gia đình tôi có 7 người, được hơn 1 mẫu ruộng. Thời buổi giá cả vật tư tăng, tính ra phải đạt 140kg/sào trở lên dân mới có lãi, Nhà nước miễn thủy lợi phí cho thì được thêm khoảng 20.000 đồng. Anh bảo, dân đã nghèo, thế chẳng phải giúp dân khá hơn sao?’’.
Trên địa bàn tỉnh hiện có 3 công ty quản lý khai thác công trình thuỷ lợi hoạt động theo Luật Doanh nghiệp làm nhiệm vụ công ích; 2 trạm thuỷ nông, 110 tổ hợp tác và HTX có dịch vụ thuỷ lợi thực hiện việc quản lý, khai thác, sử dụng 460 công trình thuỷ lợi gồm: 52 hồ chứa có dung tích từ 200.000 m3 trở lên, 77 đập dâng, 82 trạm bơm tưới, tiêu và 249 công trình thuỷ lợi nhỏ. Nguồn thu từ thuỷ lợi phí (bình quân khoảng 14,058 tỷ đồng/năm) không đủ chi phí cho côngtác quản lý, bảo vệ công trình thuỷ lợi và sửa chữa, nâng cấp các công trình bị xuống cấp trên địa bàn tỉnh. Hàng năm ngân sách tỉnh vẫn phải chi hỗ trợ để đảm bảo phục vụ những công việc này. Như vậy, khi thực hiện việc miễn thuỷ lợi phí cho các HTX, hộ gia đình nông dân sử dụng nước từ các công trình thuỷ lợi của nhà nước cho mục đích sản xuất nông nghiệp, ngân sách phải cấp bù hàng năm dự kiến là 22,45 tỷ đồng.
Trong khi đó, các công ty dịch vụ thuỷ lợi đều gặp khó khăn trong hoạt động do tổng thu thuỷ lợi phí chỉ đáp ứng được 50-60% nhu cầu. Khi tỉnh có chủ trương miễn thuỷ lợi phí, ngoài nông dân thì đối tượng phấn khởi thứ hai là cán bộ, công nhân các doanh nghiệp khai thác công trình thuỷ lợi. Bởi đang trong hoàn cảnh thu không đủ chi, nay đã có Nhà nước hỗ trợ. Vấn đề là làm thế nào để cấp nước cho kịp thời. Như ở xã Minh Quang, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc , sau khi miễn thuỷ lợi phí thì xảy ra tình trạng, lúc dân cần thì không có nước, lúc không cần thì lại có.
Ruộng còn "khát" nước do hệ thống thuỷ lợi khó khăn ở nhiều xã vùng cao như Đồng Sơn (Hoành Bồ).
Việc cấp nước không phù hợp với lịch cấy của dân và trong quá trình cây sinh trưởng; các đợt cấp nước cách nhau quá xa và mỗi lần cấp quá ít, làm cho ruộng nương khô cằn, ảnh hưởng đến sự phát triển của cây lúa. Trước đó khi còn thu thuỷ lợi phí, lúa của dân không bao giờ bị thiếu nước. Từ đó dẫn đến việc lạ đời là dân Minh Quang xin đóng thuỷ lợi phí trở lại.
Có thể khẳng định, việc miễn thủy lợi phí là một chủ trương đúng đắn, tạo điều kiện cho nông dân phát triển sản xuất, tăng thu nhập, cải thiện đời sống. Điều nông dân mong chờ là khi không thu thủy lợi phí thì các công trình thủy lợi tiếp tục được đầu tư nâng cao chất lượng, thái độ và trách nhiệm phục vụ của các công ty dịch vụ thủy lợi tốt hơn, kịp thời hơn, không gây nhũng nhiễu, phiền hà.
